🟢 Kısaca: Bu Fırsat Ne, Kimi İlgilendiriyor?
- ✔ 30 Mayıs 2025 tarihli 9903 sayılı Karar, 2012'den beri uygulanan yatırım teşvik sistemini ve Cazibe Merkezleri Programı'nı yürürlükten kaldırdı.
- ✔ Ancak kararın geçici 3. ve 4. maddeleri, depremden etkilenen bazı ilçelerde ve eski Cazibe Merkezleri illerindeki OSB'lerde özel bir destek uygulamasını sürdürüyor.
- ✔ Bu kapsamda alınan teşvik belgelerinde, ülkenin en az gelişmiş 6. bölgesinde uygulanan oran, tutar, süre ve şartlarla destek sağlanıyor.
- ✔ Destek yalnızca imalat sanayii yatırımlarına (NACE Rev.2.1 10-32 ve 38.2) açık.
- ✔ Deprem ilçelerindeki imalat yatırımlarında, normalde aranan yatırım konusu uygunluk şartı dahi aranmıyor; bu bölgede hemen her imalat yatırımı değerlendirmeye alınabiliyor.
- ✔ Bu özel uygulamadan yararlanmak için yeni başvuru yapma imkânı 31 Aralık 2026'da sona eriyor. Bu tarihten sonra alınmış belgelerin desteği devam eder; mesele yeni başvurudur.
📑 İçindekiler
1. Bu Özel Destek Uygulaması Nedir?
30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı("Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar"), 2012'den bu yana uygulanan yatırım teşvik sistemini baştan değiştirdi. Bu kararla birlikte 2012/3305 sayılı eski Karar ve 2018/11201 sayılı Cazibe Merkezleri Programı Kararı yürürlükten kaldırıldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın açıklamalarına göre eski "genel teşvik sistemi" sonlandırıldı; yerine Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Sektörel Teşvik Sistemi ve bölgesel teşvik uygulamalarından oluşan yeni bir çerçeve geldi.
Cazibe Merkezleri Programı, 2018'den itibaren Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki illerde sanayi yatırımlarını canlandırmak için kurulmuş, standart bölgesel teşvikin üzerine ek avantajlar ekleyen özel bir programdı. Bu programın resmen kaldırılmış olması, ilk bakışta bu illerdeki yatırımcılar için bir kayıp gibi görünebilir. Ancak 9903 sayılı Karar'ın geçici 3. ve geçici 4. maddeleri, hem 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen bazı ilçelerde hem de eski Cazibe Merkezleri Programı kapsamındaki illerin organize sanayi bölgelerinde (OSB), bu avantajın fiilen sürmesini sağlıyor.
Pratikte bu, ilgili bölgelerde yatırım yapan bir şirketin, kendi ilinin teşvik sistemindeki normal bölge sınıflandırması ne olursa olsun, ülkenin en yüksek destek seviyesi olan 6. bölge şartlarıyla teşvik belgesi alabilmesi anlamına geliyor. 11 Kasım 2026 tarihli bir uzman değerlendirmesinde vurgulandığı üzere, bu imkândan yararlanmak için yeni başvuru yapma süresi sınırlı ve yakın bir tarihte sona eriyor.
📌 Neden Önemli?
- ✔ Depremden etkilenen illerde yeni bir üretim tesisi kurmayı veya mevcut tesisi büyütmeyi planlayan her imalatçı için doğrudan ilgili
- ✔ Standart bölgesel teşvikte düşük bölgede (örn. 3. veya 4. bölge) yer alan bir il, bu madde sayesinde 6. bölge avantajına ulaşabiliyor
- ✔ Süre dolduğunda bu özel geçiş uygulaması sona erecek; sonrasında hangi çerçevede devam edeceği belirsiz
- ✔ Küçük ve orta ölçekli imalatçılar için de normalde aranan yatırım konusu şartı aranmadığından başvuru eşiği daha düşük
2. Hangi İller ve İlçeler Kapsıyor?
9903 sayılı Karar, bu özel uygulamayı iki ayrı geçici madde üzerinden iki farklı gruba tanımlıyor. İkisinin kapsamı ve mantığı farklı, bu yüzden hangi maddeye göre başvuracağınızı doğru tespit etmek önemli:
🏗️ Geçici Madde 3: Deprem İlçeleri
6 Şubat 2023 depremleri nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi ilan edilen ve 2018/11201 sayılı Kararın ek-2'sinde yer alan ilçeleri kapsar. Konuyu işleyen güncel değerlendirmelerde bu kapsamın başlıca Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya ilçelerini içerdiği belirtiliyor.
Kendi ilçenizin ek-2 listesinde yer alıp almadığını başvuru öncesi Yatırım Destek Ofisi veya Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı üzerinden teyit etmeniz önerilir.
🏭 Geçici Madde 4: Cazibe Merkezleri OSB'leri
2018/11201 sayılı Kararın ek-1'inde yer alan illerdeki organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgelerini kapsar. Bu il grubu, teşvik sisteminin 6. bölgesini oluşturan illerle büyük ölçüde örtüşüyor. Ayrıca kapsam dışı bir il olmasına rağmen özel olarak Sivas Demirağ OSB de bu maddeye eklenmiş durumda.
OSB dışında, serbest bölge veya münferit arazide yapılan yatırımlar bu madde kapsamına girmeyebilir; yatırım yerinin OSB/endüstri bölgesi statüsünü teyit edin.
Her iki madde de yalnızca imalat sanayii yatırımlarınaaçık; ticaret, hizmet veya turizm yatırımları bu özel uygulama kapsamına girmiyor. Yatırımınızın hangi ilçe veya OSB'de yapılacağını netleştirmeden önce, bu ayrımı yapmak başvuru stratejinizi doğrudan etkiler.
3. Hangi Destekler Sağlanıyor?
Geçici 3 ve geçici 4 madde kapsamında düzenlenen teşvik belgelerinde, 6. bölgede uygulanan destekler aynı oran, miktar, süre ve şartlarla sağlanıyor. Bu, ülkenin teşvik sisteminde tanımlı en yüksek destek seviyesi:
| Destek Unsuru | 6. Bölge Seviyesi Uygulama |
|---|---|
| KDV İstisnası | Makine ve teçhizat alımında var |
| Gümrük Vergisi Muafiyeti | İthal makine ve teçhizatta var |
| Vergi İndirimi Oranı | %60 |
| SGK İşveren Primi Desteği | 12 yıl (OSB dışı) / 14 yıl (OSB içi) |
| SGK İşçi Hissesi Desteği | 10 yıl |
| Faiz / Kâr Payı Desteği | Var, en yüksek üst sınırla |
| Yatırım Yeri Tahsisi | Var |
Bunlara ek olarak, ilgili düzenlemelerde enerji desteği, inşaat ve yapı harçlarından muafiyet, emlak vergisi ve damga vergisi istisnaları da destek unsurları arasında sayılıyor. Tüm bu unsurların her projede aynı oranda uygulanacağı anlamına gelmiyor; hangi destek unsurunun hangi tutarda kullanılacağı yatırımın niteliğine ve teşvik belgesindeki şartlara göre belirleniyor.
4. Sektör Şartı ve Önemli Bir Ayrıcalık
Bu özel uygulama, NACE Rev.2.1 sınıflandırmasında 10-32 ve 38.2 kodlarını kapsayan imalat sanayii yatırımlarıyla sınırlı. Yani ticaret, lojistik, turizm veya saf hizmet yatırımları bu geçici maddelerden yararlanamıyor; destek doğrudan üretim tesisi kuran veya büyüten şirketleri hedefliyor.
Burada dikkat çeken ayrı bir nokta var. 9903 sayılı Karar'ın 5. maddesinin birinci fıkrası, normal şartlarda desteklerden yararlanacak yatırımların, kararın Ek-3'ünde tanımlı belirli "yatırım konuları" listesine uygun olmasını ve bu konular için belirlenmiş şartları karşılamasını şart koşuyor. Deprem ilçelerindeki (geçici madde 3) imalat sanayii yatırımlarında ise bu şart aranmıyor.
💡 Bunun Pratik Anlamı Ne?
Türkiye'nin diğer bölgelerinde bir imalatçının teşvik belgesi alabilmesi için yatırım konusunun Ek-3 listesindeki tanımlı kalemlerle örtüşmesi gerekiyor. Deprem ilçelerinde ise NACE 10-32 ve 38.2 kapsamına giren hemen her imalat yatırımı, Ek-3'te ayrıca sayılmasa da başvuru kapsamına girebiliyor. Bu, deprem bölgesindeki küçük ve orta ölçekli imalatçılar için başvuru eşiğini belirgin biçimde düşüren, çoğu yatırımcının fark etmediği bir ayrıcalık.
5. Başvuru Takvimi ve Süreç
Geçici 3 ve geçici 4 madde kapsamındaki özel uygulamadan yararlanmak isteyen yatırımcıların, standart yatırım teşvik belgesi başvuru sürecini izlemesi gerekiyor; farklılık başvurunun hangi tarihe kadar yapılabileceğinde:
1. E-TUYS Kaydı
Şirket, Elektronik Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Bilgi Sistemi'ne (E-TUYS) kayıt olur ve yetkilendirme işlemlerini tamamlar.
2. Başvuru Dosyası
Yatırım bilgi formu, kapasite raporu ve ilgili belgeler hazırlanarak E-TUYS üzerinden sisteme yüklenir.
3. Yatırım Yeri Teyidi
Yatırımın ilgili ilçede veya kapsamdaki OSB'de yapılacağı, yer gösterme/tahsis belgeleriyle doğrulanır.
4. Bakanlık Değerlendirmesi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, başvuruyu geçici 3/4 madde kapsamına uygunluk açısından inceler.
5. Teşvik Belgesi
Uygun bulunan başvurular için, 6. bölge destek seviyesinde bir yatırım teşvik belgesi düzenlenir.
6. Son Tarih
Bu özel kapsamda yeni başvuru yapılabilmesi için müracaatın 31 Aralık 2026'ya kadar yapılmış olması gerekiyor.
31 Aralık 2026'dan sonra, geçici 3 ve 4. maddeler kapsamında yeni başvuru yapma imkânı mevcut haliyle kapanıyor. Bu tarihten önce alınmış teşvik belgeleri kapsamındaki destekler ise, belge süresi boyunca normal şekilde kullanılmaya devam eder; sürenin dolması geçmişte alınmış belgeleri etkilemez.
6. Standart 6. Bölge ile Karşılaştırması
Türkiye'nin zaten 6. bölgede yer alan illerinde (örneğin Diyarbakır, Şanlıurfa, Van) bir yatırımcı, ek bir geçici madde olmadan da standart bölgesel teşvikle 6. bölge desteğine zaten ulaşabiliyor. Bu özel uygulamanın asıl değeri, normalde daha düşük bir bölgede yer alan deprem ilçeleri ve Cazibe Merkezleri illeri için ortaya çıkıyor:
| Durum | Normal Uygulama | Geçici 3/4 Madde Kapsamında |
|---|---|---|
| Malatya'da (4. bölge il) imalat yatırımı | 4. bölge destek seviyesi uygulanır | 6. bölge destek seviyesi uygulanabilir |
| Hatay'da (5. bölge il) imalat yatırımı | 5. bölge destek seviyesi uygulanır | 6. bölge destek seviyesi uygulanabilir |
| Yatırım konusu uygunluk şartı | Ek-3 listesine uygunluk aranır | Deprem ilçelerinde aranmaz (NACE 10-32, 38.2) |
| Başvuru süresi | Süresiz, dönemsel kurallara bağlı | Yeni başvuru için 31 Aralık 2026 sınırı var |
7. Karıştırmayın: Program Kalktı Ama Destek Sürüyor
⚠️ "Cazibe Merkezleri Programı Kalktı, Artık Yok" Yanılgısı
9903 sayılı Karar'ın 2018/11201 sayılı Cazibe Merkezleri Programı Kararı'nı yürürlükten kaldırdığı haberleri geniş yankı buldu. Bu, bazı yatırımcıların "o zaman bölgemdeki ek avantaj da bitti" diye düşünerek başvuru yapmaktan vazgeçmesine yol açabilir. Bu, hatalı bir sonuç.
| Kavram | Gerçek Durum |
|---|---|
| Cazibe Merkezleri Programı (2018/11201) | Ayrı bir program olarak 9903 sayılı Kararla yürürlükten kaldırıldı |
| 6. bölge seviyesi destek (geçici madde 3/4) | Aynı il/ilçe grubu için 9903 sayılı Karar içinde, geçici hükümlerle hâlâ uygulanıyor |
Kısacası eski programın adı ve ayrı hukuki statüsü ortadan kalktı, ama aynı illerdeki yatırımcılara sağlanan destek seviyesi, yeni kararın içine geçici madde olarak taşındı. Başvuru süresi dolana kadar bu fark, sadece teknik bir isimlendirme meselesi; destek fiilen hâlâ mevcut.
8. Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Geçici 3. madde yalnızca ek-2'de sayılan ilçeleri kapsıyor; bir ilin merkez ilçesi kapsamdaysa bile, aynı ildeki başka bir ilçe kapsam dışı kalabilir.
- Geçici 4. madde, yatırımın OSB veya endüstri bölgesi içinde yapılmasını şart koşuyor; OSB dışındaki bir arazide yapılan yatırım bu maddeden yararlanamayabilir.
- Destek yalnızca imalat sanayii (NACE 10-32, 38.2) yatırımlarına açık; depolama, lojistik veya ticaret amaçlı yatırımlar bu kapsama girmiyor.
- 31 Aralık 2026 sonrasında bu geçici hükümlerin uzatılıp uzatılmayacağına dair resmî bir karar henüz yayımlanmadı; bazı uzmanlar sürenin 2030'a uzatılmasını önerse de bu bir temenni, yürürlükte olan bir hak değil.
- Başvuru dosyasının eksiksiz hazırlanması zaman alır; son güne bırakmak, E-TUYS'ta teknik gecikme veya belge tamamlama süreciyle süreyi kaçırma riski taşır.
💡 Uzman Notu
Uygulamada en sık gözden kaçan nokta, hangi geçici maddenin hangi şartla uygulandığının birbirine karıştırılması. Geçici 3 yalnızca belirli deprem ilçelerine ve imalat yatırımına özel bir ayrıcalık (yatırım konusu şartının aranmaması) içeriyor; geçici 4 ise bu ayrıcalığı taşımıyor ve yatırımın OSB/endüstri bölgesi içinde olmasını şart koşuyor. Bir yatırımcının önce yatırım yerinin hangi madde kapsamına girdiğini netleştirmesi, sonra o maddenin kendine özgü şartlarını tek tek kontrol etmesi gerekiyor; aksi halde başvuru, beklenen destek seviyesinden daha dar bir çerçevede değerlendirilebilir.
9. Resmî Kaynaklar
- 9903 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, "Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar", 30 Mayıs 2025, RG 32915 - resmigazete.gov.tr
- Yatırım Teşvik Uygulamaları Kararı - Yatırım Destek Ofisleri (yatirimadestek.gov.tr)
- Cazibe Merkezleri Destek Programı Kararı (2018/11201) - yatirimadestek.gov.tr
- Mustafa Bahadır Altaş, "Deprem ve Cazibe Merkezleri Teşviklerinde Başvuru Süresi Doluyor", Alomaliye.com, 10 Kasım 2026
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı - Resmî Duyurular (sanayi.gov.tr)
10. Sık Sorulan Sorular
Cazibe Merkezleri Programı tamamen kalktı mı?
2018/11201 sayılı Kararla kurulan program, ayrı bir hukuki yapı olarak 9903 sayılı Karar ile yürürlükten kaldırıldı. Ancak aynı il grubundaki OSB'ler için sağlanan 6. bölge seviyesindeki destek, 9903 sayılı Kararın geçici 4. maddesi üzerinden 31 Aralık 2026'ya kadar yapılacak başvurularla fiilen sürdürülüyor.
Hangi iller ve ilçeler bu özel destekten yararlanabilir?
Geçici 3. madde, 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen ve 2018/11201 sayılı Kararın ek-2'sinde sayılan ilçeleri (başlıca Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş ve Malatya'da) kapsıyor. Geçici 4. madde ise aynı kararın ek-1'indeki illerin OSB/endüstri bölgelerini ve ayrıca Sivas Demirağ OSB'yi kapsıyor.
Başvuru için son tarih gerçekten 31 Aralık 2026 mı?
Evet. 9903 sayılı Kararın geçici 3. ve 4. maddelerine göre, bu kapsamda teşvik belgesi düzenlenebilmesi için müracaatın 31 Aralık 2026 tarihine kadar yapılmış olması gerekiyor. Bu tarihten sonra yeni başvuru alınıp alınmayacağına dair ayrı bir düzenleme henüz yok.
Her sektör bu destekten yararlanabilir mi?
Hayır. Destek yalnızca NACE Rev.2.1 10-32 ve 38.2 kodlarını kapsayan imalat sanayii yatırımlarına açık. Ticaret, hizmet, lojistik veya turizm yatırımları bu geçici madde kapsamına girmiyor.
Deprem ilçesinde yatırım konumun Ek-3 listesinde olmaması sorun olur mu?
Geçici 3. madde kapsamındaki deprem ilçelerinde yapılan imalat sanayii yatırımları için, kararın 5. maddesinin birinci fıkrasındaki Ek-3 yatırım konusu uygunluk şartı aranmıyor. Bu, deprem bölgesindeki yatırımcılar için önemli bir ayrıcalık; ancak bu istisna geçici 4. madde (Cazibe Merkezleri OSB'leri) için ayrıca geçerli değildir.
31 Aralık 2026'dan önce alınmış teşvik belgem ne olacak?
Sürenin dolması, bu tarihten önce düzenlenmiş teşvik belgelerini etkilemez. Belge kapsamındaki destekler, belge süresi ve ilgili mevzuat şartları çerçevesinde normal şekilde kullanılmaya devam eder. Süre sınırı yalnızca yeni başvuruları ilgilendiriyor.
🤝 Süre Dolmadan Başvurunuzu Birlikte Hazırlayalım
Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya veya eski Cazibe Merkezleri illerindeki bir OSB'de imalat yatırımı planlıyorsanız, yatırımınızın geçici 3 veya 4. madde kapsamına girip girmediğini ve hangi destek unsurlarından yararlanabileceğinizi birlikte değerlendirelim. 31 Aralık 2026 öncesinde E-TUYS başvurunuzu planlamak için bizimle iletişime geçin.
11. Sonuç
Cazibe Merkezleri Programı'nın adı resmen tarihe geçmiş olsa da, depremden etkilenen ilçelerdeki ve eski program kapsamındaki OSB'lerdeki imalatçılar için en yüksek bölgesel destek seviyesine ulaşma imkânı, 9903 sayılı Kararın geçici hükümleri sayesinde hâlâ masada. Bu imkânın kapısı, yeni başvurular için 31 Aralık 2026'da kapanıyor; bu tarihten sonra aynı avantajın hangi çerçevede (varsa) süreceği şu an için belirsiz.
Dolayısıyla ilgili illerde yeni bir üretim tesisi kurmayı veya mevcut tesisini büyütmeyi düşünen her imalatçı için önümüzdeki haftalar, yatırım planını netleştirip E-TUYS başvurusunu tamamlamak için son fırsat penceresi niteliğinde.
Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak, yatırımınızın geçici 3 veya 4. madde kapsamına uygunluğunun değerlendirilmesinden E-TUYS başvurunuzun hazırlanmasına, teşvik belgesi alındıktan sonraki muhasebe ve raporlama süreçlerinize kadar tüm süreçte yanınızdayız. Ayrı bir danışmanlık veya mali müşavirlik firması aramanıza gerek kalmadan, süre dolmadan başvurunuzu birlikte planlayabiliriz.