📌 Kısa Cevap
- ✔ TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı'nda yalnızca Türkiye'de geçerli ulusal patent başvurularına yönelik araştırma raporu, inceleme raporu, vekil ve tescil ödülü desteği, TÜBİTAK Yönetim Kurulu'nun 03.01.2019 tarihli kararıyla yeni başvurulara kapatıldı.
- ✔ Hâlâ açık olan tek kapsam, PCT (Patent İşbirliği Anlaşması) yoluyla WIPO'ya yapılan uluslararası patent başvurularına sağlanan destek: PD-200 (başvuru desteği), PD-201 (inceleme raporu desteği) ve PD-202 (tescil ödülü).
- ✔ PD-200 başvurusu TÜRKPATENT'e, PD-201 ve PD-202 başvuruları PRODİS üzerinden TÜBİTAK'a yapılır.
- ✔ İnceleme raporu desteği ofise göre değişir: USPTO/EPO/CNIPA/KIPO için 40.000 TL, JPO için 80.000 TL; bir patente ilişkin toplam inceleme raporu desteği 240.000 TL'yi geçemez.
- ✔ Patent, EPO/JPO/USPTO/KIPO/CNIPA'dan birinde tescil edilirse her patent için 55.000 TL tescil ödülü ayrıca ödenir.
- ✔ Gerçek kişiler yılda en fazla 5, şirketler/kurumlar yılda en fazla 20 patent başvurusu için destekten yararlanabilir; başvurular yıl boyunca açık, özel bir çağrı dönemi yok.
📑 İçindekiler
1. TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı Nedir?
TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı, Türkiye kökenli buluşların ulusal ve uluslararası patent başvurusu ile tescil sayısını artırmayı hedefleyen bir destek mekanizmasıdır. Programın adı hâlâ geçerli ve TÜBİTAK'ın güncel destek listesinde yer alıyor; ancak kapsamı birçok işletme sahibinin ve hatta bazı güncel olmayan rehberlerin bildiğinden daha dar.
Uzun yıllar boyunca program, hem yalnızca Türkiye'de geçerli ulusal patent başvurularını hem de yurt dışında yapılan uluslararası başvuruları destekliyordu. TÜBİTAK Yönetim Kurulu'nun 03.01.2019 tarihli ve 4 sayılı toplantısında aldığı kararla bu yapı değişti: ulusal başvurulara yönelik destek ve ödüller yeni başvurulara kapatıldı, kaynaklar maliyeti çok daha yüksek olan uluslararası başvuru sürecine yoğunlaştırıldı.
2. Karıştırmayın: Ulusal Destek Neden Kapalı, Uluslararası Destek Neden Açık?
⚠️ İki Ayrı Kapsam, İki Ayrı Durum
Ulusal Patent Başvurusu Desteği
Yalnızca TÜRKPATENT'e yapılan, Türkiye sınırları içinde geçerli patent başvurularına yönelik araştırma raporu, inceleme raporu, vekil desteği ve tescil ödülü, 2019'dan beri kapalı. Bu tarihten sonra yapılan yeni ulusal başvurular için TÜBİTAK'tan bu kalemlerde destek alınamıyor. Tek istisna, 01.01.2019'dan önce tescil edilmiş patentler için ulusal tescil ödülünün halen geçerli olması.
Uluslararası Patent Başvurusu Desteği
PCT kapsamında WIPO'ya yapılan ve TÜRKPATENT, EPO, JPO, USPTO, KIPO veya CNIPA gibi ofislere ulusal/bölgesel faza giren başvurular için destek hâlâ açık ve belirli bir başvuru dönemi yok; yıl boyunca başvuru alınıyor.
Bu ayrımın pratik sonucu şu: sadece Türkiye pazarında faaliyet gösterip buluşunu yalnızca TÜRKPATENT nezdinde tescil ettirmeyi planlayan bir şirket, TÜBİTAK 1602 kapsamında herhangi bir nakdi destek bekleyemez. Destek, buluşunu yurt dışında da korumak isteyen ve PCT yoluyla uluslararası başvuru yapan şirketler için anlamlı hale geliyor.
3. Uluslararası Desteğin Üç Aşaması
Uluslararası patent başvurusu desteği tek bir ödeme değil, başvuru sürecinin farklı aşamalarına denk gelen üç ayrı destek kaleminden oluşuyor. Her aşama bir öncekinin tamamlanmış olmasını şart koşuyor.
PD-200: Uluslararası Patent Başvuru Desteği
PCT kapsamında WIPO'ya yapılan uluslararası patent başvurusu için PD-200 formuyla TÜRKPATENT'e başvurulur. Hesaplanan destek tutarı (WIPO başvuru ücreti ve araştırma ücreti), başvuru sahibi adına TÜBİTAK tarafından doğrudan TÜRKPATENT'e ödenir. TÜRKPATENT, Uluslararası Araştırma ve İnceleme Otoritesi olarak seçilmişse araştırma ücretinin tamamı, seçilmemişse araştırma ücretinin yarısı karşılanır.
PD-201: Uluslararası İnceleme Raporu Desteği
PD-200 desteği sağlanmış bir uluslararası başvuru, hedeflenen ülke/bölgede (TÜRKPATENT, EPO, JPO, USPTO, KIPO veya CNIPA) ulusal/bölgesel faza girip inceleme raporu ücreti ödendiğinde, PRODİS (eteydeb.tubitak.gov.tr) üzerinden PD-201 formuyla TÜBİTAK'a başvurulur. Destek, kabul edilen başvurular için başvuru sahibinin banka hesabına ödenir.
PD-202: Uluslararası Patent Tescil Ödülü
Daha önce PD-201 inceleme raporu desteği almış bir patent başvurusu, EPO, JPO, USPTO, KIPO veya CNIPA tarafından tescil edildiğinde, PD-202 formuyla TÜBİTAK'a başvurulur ve ödül tutarı başvuru sahibinin banka hesabına yatırılır.
💡 Uzman Notu:Başvurularda en sık gözden kaçan nokta, PD-201 ve PD-202'nin birbirinden bağımsız iki ayrı başvuru olduğu ve PD-202'nin yalnızca daha önce PD-201 desteği alınmış bir patent için talep edilebildiğidir. İnceleme raporu desteğini zamanında almayan bir başvuru, patent tescillendiğinde tescil ödülünden de yararlanamayabilir; bu yüzden her aşamanın ücret/belge kaydının eksiksiz tutulması ve başvurunun ilgili aşama tamamlanır tamamlanmaz yapılması önem taşıyor.
4. Güncel Destek Tutarları
| Destek Kalemi | Ofis | Tutar |
|---|---|---|
| PD-201 İnceleme Raporu Desteği | USPTO (ABD) | 40.000 TL |
| EPO (Avrupa) | 40.000 TL | |
| JPO (Japonya) | 80.000 TL | |
| CNIPA (Çin) | 40.000 TL | |
| KIPO (Güney Kore) | 40.000 TL | |
| TÜRKPATENT Ön İnceleme Raporu | WIPO'nun ilan ettiği inceleme ücreti kadar | |
| PD-202 Tescil Ödülü | EPO, JPO, USPTO, KIPO, CNIPA (tescil edilen her patent için) | 55.000 TL |
⚠️ Üst Sınır: Bir patente ilişkin alınabilecek toplam Uluslararası Patent İnceleme Raporu Desteği, birden fazla ofisten inceleme raporu desteği alınsa dahi 240.000 TL'yi geçemez.Bu tutarlar TÜBİTAK'ın resmî destek tutarları tablosuna dayanmaktadır; başvuru öncesinde güncel rakamları TÜBİTAK'ın 1602 sayfasından teyit etmeniz önerilir, zira destek tutarları yıl içinde güncellenebiliyor.
5. Kimler Başvurabilir?
✅ Başvurabilecekler
- ✔ Türkiye'de yerleşik gerçek kişiler (Türk vatandaşları)
- ✔ Türkiye'de kurulu şirketler (Limited, Anonim vb.)
- ✔ Üniversiteler (rektörlük onaylı dilekçeyle)
- ✔ Kamu kurum ve kuruluşları
- ✔ Noter onaylı vekaletnameyle başvuran patent vekili/büroları
❌ Kapsam Dışı Kalanlar
- ❌ Türkiye'de sınırlı mükellef (şube statüsünde) yabancı şirketler
- ❌ Dernekler, vakıflar ve bunların iktisadi işletmeleri (kanunla kurulanlar hariç)
- ❌ Faydalı model, marka, coğrafi işaret ve logo başvuruları
- ❌ TÜRKPATENT veya WIPO'dan başvuru numarası alınmamış başvurular
| Başvuru Sahibi | Yıllık Üst Limit |
|---|---|
| Gerçek kişi | En fazla 5 patent başvurusu |
| Tüzel kişi (şirket, üniversite, kamu kurumu) | En fazla 20 patent başvurusu |
Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir nokta, TÜBİTAK'ın yayımladığı sık sorulan sorular dokümanına göre başvuru sahibi/buluş sahibi olarak listelenen gerçek kişiler arasında Türk vatandaşı olmayan birinin bulunması halinde başvurunun bu destek kapsamında değerlendirilmediğidir. Bu durum, özellikle yurt dışı ortaklı ekiplerle veya yabancı mucitlerle ortak geliştirilen buluşlarda başvuru öncesinde netleştirilmesi gereken bir husus; kesinleşmiş başvuru listesini oluşturmadan önce TÜBİTAK'a doğrudan teyit ettirmek, başvurunun reddedilme riskini önlüyor.
6. Başvuru Süreci Adım Adım
Türkiye'deki Esas Başvuru Netleştirilir
Buluşunuz için TÜRKPATENT nezdinde bir patent başvurusu veya tescil belgesi bulunur ya da doğrudan PCT yoluyla uluslararası başvuru planlanır.
PCT Başvurusu WIPO'ya Yapılır, PD-200 Formuyla TÜRKPATENT'e Başvurulur
PCT kapsamındaki uluslararası patent başvurunuz için PD-200 formu hazırlanıp TÜRKPATENT'e sunulur; hesaplanan destek tutarı başvuru sahibi adına TÜBİTAK tarafından karşılanır.
Hedef Ülke/Bölgeye Ulusal Faza Giriş Yapılır
Patent korumasının fiilen istendiği ülke/bölgedeki ofise (TÜRKPATENT, EPO, JPO, USPTO, KIPO veya CNIPA) ulusal faza giriş yapılır ve inceleme raporu ücreti ödenir.
PD-201 Başvurusu PRODİS Üzerinden Yapılır
Ödeme belgeleri ve fatura/makbuzlarla birlikte PD-201 formu PRODİS (eteydeb.tubitak.gov.tr) üzerinden TÜBİTAK'a sunulur; kabul edilen başvuru için destek tutarı banka hesabına ödenir.
Patent Tescillenirse PD-202 Başvurusu Yapılır
İlgili ofis patenti tescil ettiğinde, daha önce PD-201 desteği alınmış olması şartıyla PD-202 formuyla tescil ödülü başvurusu yapılır.
7. Dikkat Edilmesi Gerekenler
8. Resmî Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki birincil kaynaklara dayanmaktadır. Başvuru öncesinde güncel tutar, oran ve şartları doğrudan bu kaynaklardan teyit etmenizi öneririz:
9. Sık Sorulan Sorular
TÜBİTAK hâlâ patent başvurusu için destek veriyor mu?
Evet, ancak yalnızca PCT yoluyla yapılan uluslararası patent başvuruları için. Sadece Türkiye'de geçerli ulusal patent başvurularına yönelik destek, TÜBİTAK Yönetim Kurulu'nun 03.01.2019 tarihli kararıyla yeni başvurulara kapatıldı.
Ulusal (sadece Türkiye'de) patent başvurumu TÜRKPATENT'e yaptım, TÜBİTAK'tan destek alabilir miyim?
Hayır, 2019 sonrası yapılan yeni ulusal başvurular için TÜBİTAK'ın araştırma raporu, inceleme raporu, vekil desteği ve tescil ödülü kalemleri kapalı. Yurt dışında da koruma istiyorsanız PCT kapsamında uluslararası başvuru yaparak destekten yararlanabilirsiniz.
PD-200, PD-201, PD-202 arasındaki fark nedir?
PD-200 WIPO'ya yapılan uluslararası başvurunun kendisini ve araştırma ücretini, PD-201 hedef ülke/bölge ofisinin düzenlediği inceleme raporu ücretini, PD-202 ise patentin fiilen tescil edilmesi halinde verilen ödülü karşılar. Her aşama bir öncekinin desteklenmiş olmasını şart koşar.
Bir patent için en fazla ne kadar inceleme raporu desteği alınabilir?
Birden fazla ofisten (örneğin hem EPO hem USPTO) inceleme raporu desteği alınsa dahi, bir patente ilişkin toplam PD-201 desteği 240.000 TL'yi geçemez.
Patent tescil ödülü ne zaman ve ne kadar ödeniyor?
PD-201 inceleme raporu desteği almış bir patent, EPO, JPO, USPTO, KIPO veya CNIPA tarafından tescil edildiğinde, her patent için 55.000 TL tescil ödülü başvuru sahibinin banka hesabına ödeniyor.
Faydalı model başvurusu bu kapsamda destekleniyor mu?
Hayır. TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı yalnızca patent başvuru ve tescil süreçlerini kapsıyor; faydalı model, marka, coğrafi işaret ve logo başvuruları bu programın dışında.
10. Sonuç
TÜBİTAK 1602 Patent Destek Programı'nın adı geçen her kaynakta aynı kapsamı anlatmıyor; 2019'dan bu yana programın ağırlık merkezi ulusal başvurulardan uluslararası başvurulara kaydı. Bu değişikliği bilmeyen bir şirket, yalnızca TÜRKPATENT'e başvuru yaparak destek bekleyebilir ve hayal kırıklığına uğrayabilir. Buna karşılık, buluşunu yurt dışında da korumak isteyen ve PCT yoluyla uluslararası başvuru yapan şirketler için PD-200, PD-201 ve PD-202 destekleri, inceleme raporu ve tescil maliyetlerinin önemli bir kısmını karşılayan somut bir fırsat.
Buluşunuzun hangi ülkelerde patentlenmesi gerektiğinden PCT başvuru sürecine, TÜBİTAK'ın PD-200/PD-201/PD-202 destek başvurularının PRODİS üzerinden takibine kadar süreci Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak tek elden yürütüyoruz. Patent stratejinizi birlikte planlayalım.