📌 Kısa Cevap
- ✔ Yurt dışında marka tescili için en pratik yol, WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı) tarafından yönetilen Madrid Protokolü'dür; tek bir başvuruyla Madrid Sistemi'ne üye 132 ülkeden seçtiklerinizde koruma talep edebilirsiniz.
- ✔ Başvuru doğrudan WIPO'ya değil, Türkiye'deki menşe ofis olan TÜRKPATENT üzerinden yapılır ve TÜRKPATENT'te geçerli bir "esas" marka başvurusu veya tescilinizin bulunması şarttır.
- ✔ Maliyet; WIPO'ya ödenen 653 İsviçre Frangı temel ücret (renkli markalarda 903 CHF) ile seçilen her ülke ve sınıf için ayrıca hesaplanan ek ücretlerden oluşur.
- ✔ Seçtiğiniz ülkelerin ofisleri başvurunuzu kendi mevzuatına göre inceler; ret bildirimi için standart süre 12 ay, bazı ülkelerde 18 aya kadar uzayabilir.
- ✔ İlk 5 yıl, uluslararası tesciliniz Türkiye'deki esas başvurunuza bağımlıdır: esas başvuru reddedilir veya iptal edilirse uluslararası tescil de aynı ölçüde etkilenir ("merkezi saldırı").
- ✔ Ticaret Bakanlığı'nın Yurt Dışı Marka Tescil Desteği, yurt dışı tescil giderlerinizin %50'sini, yıllık en fazla 750.000 TL'ye kadar, toplamda 4 yıl boyunca karşılıyor; Bakanlığın hedef ülke listesindeyseniz bu oran +20 puan daha artabiliyor.
- ✔ Marka yenileme giderleri bu destek kapsamında değil; yalnızca ilk tescil ve koruma giderleri destekleniyor.
📑 İçindekiler
1. Madrid Protokolü Nedir, Neden Tercih Edilir?
İhracata başlayan veya yurt dışı pazarlara açılan bir şirketin markası, yalnızca Türkiye'de tescilliyse yurt dışında hukuki korumadan yoksun kalır. Her ülkede ayrı ayrı yerel vekil tutup ayrı başvuru yapmak hem maliyetli hem de yönetimi zor bir süreçtir. Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (WIPO) tarafından yönetilen Madrid Sistemi (Madrid Protokolü), bu sorunu çözmek için tasarlanmış uluslararası bir mekanizmadır: tek bir başvuru, tek bir dil (İngilizce, Fransızca veya İspanyolca), tek bir ücret ödemesiyle, seçtiğiniz ülkelerin tamamında marka koruması talep edebilirsiniz.
WIPO'nun en güncel Madrid Yıllık İncelemesi'ne göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla Madrid Sistemi'ne 116 taraf ülke/bölge üye ve bu üyelik 132 ülkeyikapsıyor; yani markanızı tek başvuruyla dünyanın büyük bölümünde koruma altına alma imkânınız var. Türkiye, Madrid Protokolü'ne 1999'dan bu yana taraf.
Madrid Sistemi, markanızı "tek bir dünya markası" haline getirmez. Her seçtiğiniz ülkenin fikri mülkiyet ofisi, başvurunuzu kendi ulusal mevzuatına göre ayrı ayrı inceler ve reddetme hakkını saklı tutar. Sistemin sağladığı kolaylık, başvuru ve yönetim sürecinin merkezileşmesidir; nihai karar hâlâ her ülkenin kendi ofisine aittir.
2. Kimler Başvurabilir? Temel Şart
Madrid Protokolü üzerinden uluslararası başvuru yapabilmek için iki temel şart var:
Türkiye ile Bağlantı
Başvuru sahibinin Türkiye'de yerleşik olması, Türkiye uyruklu olması veya Türkiye'de gerçek ve etkin bir sınai/ticari işletmesinin bulunması gerekir.
Esas Başvuru veya Tescil
TÜRKPATENT nezdinde markanız için ya bir başvurunuz ya da tescil belgeniz bulunmalı. Uluslararası başvurunuzun kapsamı (marka örneği, mal/hizmet sınıfları), bu esas başvuru veya tescille birebir aynı veya onun bir alt kümesi olmak zorunda.
3. Adım Adım Başvuru Süreci
Esas Marka Netleştirilir
TÜRKPATENT'teki marka başvurunuz veya tescil belgeniz, uluslararası başvuruya esas teşkil edecek şekilde kontrol edilir.
Hedef Ülkeler ve Sınıflar Belirlenir
Markanızı hangi ülkelerde ve Nice Sınıflandırması'na göre hangi mal/hizmet sınıflarında korumak istediğinize karar verilir.
MM2 Formu Hazırlanıp TÜRKPATENT'e Sunulur
Başvuru, TÜRKPATENT'in EPATS sistemi üzerinden MM2 formu yüklenerek ya da WIPO'nun Madrid e-filing ekranı üzerinden hazırlanır; aynı başvuru iki kanaldan birden sunulamaz.
TÜRKPATENT Şekli İnceleme Yapar
TÜRKPATENT, uluslararası başvurunun esas başvuru/tescille uyumunu kontrol eder ve başvuruyu WIPO'ya iletir.
WIPO Uluslararası Sicile Kaydeder
WIPO şekli inceleme sonrası markayı Uluslararası Sicile kaydeder ve seçtiğiniz ülkelerin fikri mülkiyet ofislerine bildirir.
Ulusal Ofisler Esastan İnceler
Her ülkenin ofisi, kendi mevzuatına göre esastan inceleme yapar; süresi içinde ret bildirmezse marka o ülkede de korunmuş sayılır.
💡 Uzman Notu: Başvuru aşamasında gözden kaçan en kritik nokta, seçilen ülke/sınıf kapsamının esas başvuruyla birebir örtüşmesi gerekliliği. Esas başvurudaki mal/hizmet listesinden daha geniş bir kapsamla uluslararası başvuru yapılamaz; bu yüzden hangi ülkelerde hangi ürün/hizmet gruplarında koruma isteneceğinin, esas başvuru hazırlanırken baştan düşünülmesi, sonradan kapsam genişletme ihtiyacından doğacak ek başvuru maliyetini önlüyor.
4. Maliyet Kalemleri Nelerdir?
Madrid Protokolü başvurusunun maliyeti, tek bir sabit rakam değil; seçtiğiniz ülke sayısına, sınıf sayısına ve markanızın renkli olup olmadığına göre değişen bir toplamdır:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| WIPO temel ücreti (siyah-beyaz marka) | 653 İsviçre Frangı |
| WIPO temel ücreti (renkli marka) | 903 İsviçre Frangı |
| Ek sınıf ücreti | Sınıf sayısına göre değişir |
| Ülke bazlı ücret (standart veya bireysel) | Seçilen her ülkeye göre ayrı hesaplanır |
Bu tabloya ek olarak, seçtiğiniz bazı ülkeler (örneğin ABD, İngiltere, Avustralya gibi) WIPO'nun standart ücretleri yerine kendi belirledikleri "bireysel ücret"i talep eder; bu ücretler ülkeden ülkeye önemli ölçüde farklılaşabilir. Kesin toplam maliyeti öğrenmenin tek güvenilir yolu, başvuru öncesinde WIPO'nun resmi ücret hesaplayıcısını kullanmaktır; zira bu ücretler yıl içinde güncellenebiliyor.
5. Madrid Protokolü mü, Ülke Ülke Ayrı Başvuru mu?
| Kriter | Madrid Protokolü | Ülke Ülke Ayrı Başvuru |
|---|---|---|
| Başvuru sayısı | Tek başvuru, tek dil | Her ülke için ayrı başvuru, ayrı dil |
| Yerel vekil ihtiyacı | Başvuru aşamasında gerekmez | Genellikle her ülkede ayrı vekil gerekir |
| Yönetim (yenileme, devir, adres değişikliği) | WIPO üzerinden tek işlemle merkezi | Her ülkede ayrı ayrı yürütülür |
| Esas markaya bağımlılık | İlk 5 yıl merkezi saldırı riski var | Her tescil birbirinden bağımsız |
6. Karıştırmayın: Madrid Protokolü ile AB Marka Tescili
⚠️ İki Farklı Sistem, İki Farklı Mantık
Madrid Protokolü (WIPO)
Seçtiğiniz her ülke için ayrı ayrı koruma talep ettiğiniz, her ülkenin kendi ofisinin incelemesinden geçtiği ve ülkelerin birbirinden bağımsız sonuçlanabildiği bir "şemsiye" sistemdir. İsterseniz 3 ülke, isterseniz 40 ülke seçebilirsiniz; Avrupa Birliği de Madrid Sistemi'nde tek bir "üye bölge" olarak seçilebilir.
AB Marka Tescili (EUTM/EUIPO)
EUIPO üzerinden yapılan, Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin tamamını tek ve bölünmez bir pazar olarak kapsayan bağımsız bir bölgesel sistemdir. Madrid Protokolü'nden ayrı işler; AB markası tek başına reddedilirse tüm AB'de etkisini kaybeder, parça parça bazı ülkelerde geçerli kalamaz.
Pratikte sık yapılan hata, sadece birkaç AB ülkesinde faaliyet planlayan bir şirketin doğrudan AB markası başvurusuna yönelmesi. Hedef pazar sınırlı sayıda ülkeyse, Madrid Protokolü üzerinden o ülkeleri tek tek seçmek genellikle hem daha ucuz hem de daha esnek bir stratejidir; AB'nin tamamında veya büyük çoğunluğunda faaliyet planlanıyorsa AB markası daha mantıklı olabilir.
7. Merkezi Saldırı Riski Nedir?
Madrid Sistemi'nin en önemli, ancak çoğu zaman gözden kaçan özelliği şudur: uluslararası tesciliniz, tescil tarihinden itibaren ilk 5 yıl boyuncaTürkiye'deki esas başvuru veya tescile bağımlıdır. Bu süre içinde esas başvurunuz TÜRKPATENT tarafından reddedilir, bir itiraz sonucunda hükümsüz kılınır veya tamamen geri çekilirse, uluslararası tesciliniz de aynı kapsamda etkisini kaybeder. Fikri mülkiyet literatüründe bu duruma "merkezi saldırı" (central attack) deniyor.
Bu riske karşı bir çıkış yolu var: esas başvurunuz 5 yıl içinde iptal olursa, uluslararası tescilinizin kapsadığı ülkelerdeki korumayı, iptal tarihinden itibaren 3 ay içinde başvurarak doğrudan o ülkelerde ulusal başvurulara "dönüştürebilirsiniz". Bu dönüşüm işlemi, ilk başvuru tarihinizi korumanızı sağlar, ancak ek işlem ve ücret gerektirir; bu yüzden esas markanızın Türkiye'de sağlam bir zeminde olması, uluslararası başvurudan önce netleştirilmesi gereken bir öncelik.
8. Ticaret Bakanlığı Yurt Dışı Marka Tescil Desteği
5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'ın marka tescili giderlerine ilişkin maddesi kapsamında, Ticaret Bakanlığı yurt içi marka tescil belgesine sahip şirketlerin markalarını yurt dışında tescil ettirme ve koruma giderlerini destekliyor. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, 30 Haziran 2025 tarihinde güncellenen Yurt Dışı Marka Tescil Desteğine İlişkin Genelge ile belirleniyor.
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Destek oranı | %50 |
| Yıllık üst limit | 750.000 TL |
| Destek süresi | En fazla 4 yıl |
| Hedef ülkelerde ilave oran | +20 puan |
| Hedef ülke + hedef sektörde ilave oran | +5 puan |
8.1. Desteklenen ve Desteklenmeyen Giderler
✅ Desteklenir
- Yurt dışında tescile ilişkin marka/patent bürosu hizmet ve danışmanlık giderleri
- Markanın o ülkede başka bir şirket adına tescilli olup olmadığına dair araştırma, inceleme giderleri
- Zorunlu avukatlık giderleri
- Yurt dışında tescilli markanın korunmasına ilişkin avukatlık giderleri
❌ Desteklenmez
- Marka yenileme giderleri
- Türk Malı imajına zarar verecek şekilde yanlış menşe göstergesi (ülke/şehir ismi) içeren marka başvurularının giderleri
- Yurt içi tescil ile yurt dışı başvurunun farklı şirket adına olduğu durumlar
- Harcamayı yapan şirketle faturayı düzenleyen tarafın "ilişkili kişi" olduğu durumlar
8.2. Başvuru Süreci
Destek başvurusu, ödeme belgesi tarihinden itibaren 6 ay içinde, şirketin üyesi olduğu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'ne (incelemeci kuruluş) Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden yapılır. Yurt dışı tescil başvurusunun yapılmış olması desteklenebilmek için yeterli; ödemenin banka kanalıyla ve şirket hesabından yapılmış olması gerekiyor. Yurt içi tescil henüz tamamlanmamışsa, 6 aylık başvuru süresi içinde tamamlanması şartıyla yine destekten yararlanılabiliyor.
9. Dikkat Edilmesi Gerekenler
10. Resmî Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki birincil kaynaklara dayanmaktadır. Başvuru öncesinde güncel ücret, oran ve şartları doğrudan bu kaynaklardan teyit etmenizi öneririz:
11. Sık Sorulan Sorular
Madrid Protokolü ile marka tescili kaç ülkeyi kapsıyor?
WIPO'nun güncel verilerine göre 31 Aralık 2025 itibarıyla 116 taraf ülke/bölgenin üyeliği 132 ülkeyi kapsıyor. Tek bir uluslararası başvuruyla bu ülkelerden seçtiklerinizde koruma talep edebilirsiniz; ancak her ülkenin ofisi başvurunuzu kendi mevzuatına göre ayrı ayrı inceler.
Önceden marka tescilim yoksa Madrid Protokolü'nden yararlanabilir miyim?
Hayır. Madrid Sistemi'ne başvurabilmek için TÜRKPATENT nezdinde geçerli bir esas marka başvurunuzun veya tescil belgenizin bulunması zorunlu; uluslararası başvuru bu esas başvuruyu referans alır.
Merkezi saldırı nedir, markam risk altında mı?
Uluslararası tesciliniz, ilk 5 yıl boyunca Türkiye'deki esas başvuru veya tescile bağımlıdır. Bu süre içinde esas başvuru reddedilir veya iptal edilirse uluslararası tescil de aynı kapsamda etkisini kaybeder. Bu riske karşı, iptal tarihinden itibaren 3 ay içinde ulusal başvurulara dönüşüm hakkınız bulunuyor.
Yurt dışı marka tescil desteğinden kimler yararlanabilir?
Yurt içinde marka tescil belgesine sahip olan ve bu markayı kendi adına yurt dışında tescil ettiren veya korumasını sürdüren tüm şirketler, giderlerinin %50'sini, yıllık en fazla 750.000 TL'ye kadar ve toplamda 4 yıl boyunca destek olarak alabiliyor.
Marka yenileme giderleri devlet desteği kapsamında mı?
Hayır. Yurt Dışı Marka Tescil Desteğine İlişkin Genelge, marka yenileme giderlerini açıkça destek kapsamı dışında tutuyor; yalnızca ilk tescil ve koruma (avukatlık, araştırma, inceleme) giderleri destekleniyor.
Madrid Protokolü ile AB marka tescili aynı şey mi?
Hayır. Madrid Protokolü, seçtiğiniz her ülkede ayrı ayrı inceleme ve sonuçla işleyen bir şemsiye sistemdir. AB marka tescili (EUTM) ise AB'ye üye tüm ülkeleri tek ve bölünmez bir pazar olarak kapsayan bağımsız bir bölgesel sistem; AB markası reddedilirse koruma tüm AB'de birden etkisini kaybeder.
Sonuç
Madrid Protokolü, yurt dışı pazarlara açılan bir şirketin markasını hızlı, merkezi ve görece düşük maliyetli şekilde koruma altına almasını sağlıyor. Ancak sistemin kolaylığı, esas markanın Türkiye'de sağlam bir zeminde olması ve ülke/sınıf kapsamının doğru planlanmasıyla birlikte anlam kazanıyor. Üstelik bu sürecin maliyetinin yarısını, yıllık 750.000 TL'ye kadar Ticaret Bakanlığı'ndan geri alabiliyorsunuz; hedef ülke listesindeyseniz bu oran daha da yükseliyor. Markanızı yurt dışında tescil ettirmeyi planlıyorsanız, hem başvuru stratejisini hem de destek başvurusunu baştan birlikte kurgulamak, hem zaman hem maliyet açısından fark yaratıyor.
Markanızın hangi ülkelerde tescillenmesi gerektiğinden Madrid Protokolü başvurunuzun hazırlanmasına, Ticaret Bakanlığı'nın yurt dışı marka tescil desteği başvurusuna kadar tüm süreci Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak tek elden yürütüyoruz. Markanızın yurt dışı tescil stratejisini birlikte planlayalım.