📌 Kısa Cevap
- ✔ Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnası nedeniyle yıllık beyannamede yararlanılan tutar 5.000.000 TL'yi aşan kurumlar vergisi mükellefleri, bu tutarın %3'ünü girişim sermayesi fonuna ayırmak zorunda.
- ✔ Bu eşik, 31 Aralık 2025 tarihli ve 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 1 Ocak 2026'dan itibaren 2.000.000 TL'den 5.000.000 TL'ye yükseltildi.
- ✔ Yıllık tavan hâlâ 100.000.000 TL.
- ✔ Ayrılan tutar, GSYF (girişim sermayesi yatırım fonu) payı, GSYO (girişim sermayesi yatırım ortaklığı) payı veya teknokent kuluçka merkezindeki girişimciye sermaye olarak yılın sonuna kadar fiilen yatırılmalı; 2025 dönemi için son tarih 31 Aralık 2026.
- ✔ Yatırım yapılmazsa, yararlanılan indirim/istisna tutarının %20'si o yıl için geçersiz sayılır ve ek kurumlar vergisi doğar (vergi ziyaı cezası kesilmez, ancak gecikme faizi işleyebilir).
- ✔ Bu zorunluluk, aynı kanunlardaki gönüllü girişim sermayesi desteği indiriminden ve KOSGEB'in GSYF'lere yatırımcı olmasından tamamen farklı bir mekanizma.
📑 İçindekiler
1. Bu Yükümlülük Nedir, Nereden Geliyor?
28/1/2021 tarihli ve 7263 sayılı Kanun, iki ayrı temel düzenlemeye paralel bir hüküm ekledi: 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinin 14. fıkrası ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nun Ek 3. maddesi. Her iki hüküm de aynı mantıkla çalışıyor: Ar-Ge indirimi, tasarım indirimi veya teknokent (teknoloji geliştirme bölgesi) kazanç istisnasından belirli bir tutarın üzerinde yararlanan kurumlar vergisi mükellefleri, bu tutarın bir kısmını Türkiye'deki girişimcilik ekosistemine geri aktarmak zorunda bırakılıyor.
Amaç açık: devletin Ar-Ge indirimi ve teknokent istisnası yoluyla şirketlere bıraktığı verginin bir kısmının, girişim sermayesi fonları (GSYF) ve teknokent kuluçka merkezlerindeki erken aşama girişimciler üzerinden ekosisteme geri dönmesini sağlamak. Kanun metninde Cumhurbaşkanına, bu fıkrada yer alan tutar ve oranları ayrı ayrı veya birlikte sıfıra kadar indirme, beş katına kadar artırma yetkisi tanınmış; bu nedenle eşik ve oran, kanunun ilk yürürlüğe girdiği 2022'den bu yana birkaç kez Cumhurbaşkanı Kararı ile güncellendi. Son güncelleme, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı (5. mükerrer) Resmî Gazete'de yayımlanan 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıile yapıldı ve 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanıyor.
Bu yükümlülük, bilanço esasına göre defter tutan ve Ar-Ge/tasarım indirimi ya da teknokent kazanç istisnasından yararlanan kurumlar vergisi mükellefleri için 2025 hesap dönemine ait, 2026 yılında verilecek yıllık beyannamelerden itibaren güncel eşikle uygulanıyor.
2. 2026'da Eşik, Oran ve Tavan Ne Kadar?
Kanunun 2022'deki ilk hâlinde eşik 1.000.000 TL, oran %2 ve yıllık tavan 20.000.000 TL olarak belirlenmişti. Takip eden Cumhurbaşkanı Kararlarıyla bu rakamlar kademeli olarak yükseltildi. 10803 sayılı Kararla birlikte 2026'da uygulanan güncel tablo şöyle:
| Unsur | 2025'e Kadar Uygulanan | 2026'dan İtibaren (10803 sayılı CBK) |
|---|---|---|
| Fon ayırma eşiği | 2.000.000 TL | 5.000.000 TL |
| Ayrılacak oran | %3 | %3 (değişmedi) |
| Yıllık tavan | 100.000.000 TL | 100.000.000 TL (değişmedi) |
Yani uygulama basit: yıllık beyannamede Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnası kapsamında yararlanılan tutar 5 milyon TL'nin altındaysa, bu madde kapsamında herhangi bir fon ayırma yükümlülüğü doğmuyor. Tutar 5 milyon TL'yi aşıyorsa, aşan kısım değil, yararlanılan tutarın tamamının %3'ü pasifte geçici bir hesaba aktarılıyor.
Yararlanılan Ar-Ge indirimi
8.000.000 TL
Ayrılması gereken tutar
240.000 TL
Yatırımın tamamlanması
31.12.2026
3. Kimler Bu Yükümlülük Kapsamında?
✅ Kapsamda Olanlar
- Ar-Ge merkezi statüsündeki şirketler (5746 sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge indirimi kullananlar)
- Tasarım merkezi statüsündeki şirketler (tasarım indirimi kullananlar)
- Teknokent/teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet gösterip kazanç istisnasından yararlanan şirketler (4691 sayılı Kanun Ek 3. madde)
- Sözleşme çerçevesinde sipariş Ar-Ge/tasarım projesi yürüten ve indirimden pay alan mükellefler
➖ Kapsamda Olmayanlar
- Sadece KOSGEB hibe/kredi desteği alan, Ar-Ge merkezi veya teknokent statüsü olmayan KOBİ'ler
- TÜBİTAK proje hibesi alan ama Ar-Ge indirimi beyan etmeyen (hibe geliri ayrı bir vergi istisnasına tabidir) mükellefler
- Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yalnızca indirimli kurumlar vergisinden yararlananlar (farklı bir indirim türü)
- Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent istisnası tutarı yıllık beyannamede 5.000.000 TL eşiğinin altında kalan şirketler
4. Karıştırılmaması Gereken İki Konu
🔴 Birincisi:Aynı 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 13. fıkrasında, bu zorunluluktan tamamen farklı, gönüllübir "girişim sermayesi desteği" indirimi de var: herhangi bir gelir veya kurumlar vergisi mükellefi, isterse GSYF'ye yatırım yapıp, beyan edilen gelirin ya da kurum kazancının %10'unu, öz sermayenin %20'sini aşmayan kısmı üzerinden matrahından indirebilir. Bu tamamen isteğe bağlı bir teşviktir ve herkese açıktır. Bu yazının konusu olan 14. fıkradaki yükümlülük ise tam tersi yönde işler: zaten Ar-Ge indirimi veya teknokent istisnasından belirli bir tutarın üzerinde yararlanmış olan şirkete, bu yararlanmanın bir parçası olarak fon ayırma mecburiyeti getirir. Aynı yatırım araçları (GSYF, GSYO) kullanılsa da hukuki dayanakları ve sonuçları farklıdır.
🔴 İkincisi:KOSGEB'in kendisinin de girişim sermayesi yatırım fonlarına yatırımcı (LP) olarak katılması, bambaşka bir konudur; bu, KOSGEB'in kendi kaynaklarıyla fonlara ortak olmasıdır ve şirketlere bir yükümlülük getirmez. Detayını KOSGEB Girişim Sermayesi Yatırım Fonlarına (GSYF) Ortak Oluyor yazımızda bulabilirsiniz.
5. Fon Nasıl Ayrılır, Yatırım Nereye Yapılır?
Kanun metninde iki ayrı aşama birbirinden açıkça ayrılıyor: tutarın pasifte geçici bir hesaba aktarılması ve bu tutarın fiilen yatırıma dönüştürülmesi. Sadece ilk aşamayı yapıp ikincisini atlamak, yükümlülüğü yerine getirmiş saymaz.
Yıllık Beyannamenin Hazırlanması
Ar-Ge/tasarım indirimi veya teknokent istisnası tutarı hesaplanır, eşik kontrolü yapılır
%3'ün Pasife Aktarılması
Tutar, bilançoda geçici bir hesapta ayrıca izlenir
Yatırım Aracının Seçilmesi
GSYF payı, GSYO payı veya kuluçka girişimcisine sermaye arasında tercih yapılır
Due Diligence ve Başvuru
Fon yöneticisi veya kuluçka merkeziyle süreç yürütülür; bu aşama zaman alabilir
Ödemenin Yılın Sonuna Kadar Tamamlanması
Para fiilen aktarılır, yatırım belgelendirilir
Dört Yıl Elde Tutma
Yapılan yatırımın belirli bir süre elde tutulması gerekir, erken çıkışın vergisel sonuçları olabilir
Ayrılan tutar, kanunda sayılan üç kanaldan birine yönlendirilebilir:
- Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF) payı satın alınması: Türkiye'de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş fonların katılma payları
- Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı (GSYO) payı satın alınması: Borsada işlem gören veya halka kapalı girişim sermayesi yatırım ortaklıklarının payları
- Kuluçka merkezindeki girişimciye doğrudan sermaye konulması: 4691 sayılı Kanun kapsamındaki teknokent kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye desteği
6. Son Tarih ve Zamanlama
Kanun, yatırımın tamamlanması için "geçici hesabın oluştuğu yılın sonu"nu referans alıyor. 2025 hesap dönemine ait beyanname 2026'da verildiğinden, bu dönem için fiilen yatırım yapma son tarihi 31 Aralık 2026. Pratikte bu, beyannamenin verildiği Mart-Nisan 2026'dan yıl sonuna kadar geniş görünen ama fon seçimi, due diligence ve ödeme süreçleri hesaba katıldığında aslında dar olan bir pencere anlamına geliyor.
Takvim yılından farklı özel hesap dönemine tabi mükelleflerde son tarih, kendi hesap döneminin bitişine göre kayar; bu durumdaki şirketlerin süreyi kendi mali müşaviriyle veya vergi danışmanıyla ayrıca teyit etmesi gerekir.
7. Yükümlülüğe Uyulmazsa Ne Olur?
Tutar, ilgili yıl sonuna kadar yatırıma dönüştürülmezse, yıllık beyanname üzerinden indirim konusu yapılan Ar-Ge/tasarım indiriminin veya teknokent istisnasının %20'si, o yıl için geçerli sayılmaz; yani bu kısım kazançtan indirilemez hâle gelir. Bu nedenle zamanında alınmayan vergiler vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın tarh edilir; ancak süresinde ödenmeyen bu ek vergi için genel esaslara göre gecikme faizi işleyebilir.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Yararlanılan Ar-Ge indirimi | 8.000.000 TL |
| Yatırım yapılmadığı için indirimden çıkarılan kısım (%20) | 1.600.000 TL |
| Genel kurumlar vergisi oranı (%25) üzerinden doğan ek vergi | 400.000 TL |
Buna karşılık sadece 240.000 TL'lik(yukarıdaki örnekte %3'lük tutar) bir yatırım yapılması hâlinde bu ek vergi hiç doğmaz; dolayısıyla fonu zamanında yatırıma dönüştürmek, çoğu şirket için aritmetik olarak da daha avantajlı.
💡 Uzman Notu
Uygulamada en sık gözden kaçan nokta, tutarın pasif geçici hesaba aktarılmasıyla yükümlülüğün tamamlandığının sanılması. Kanun, asıl şartı gerçek bir yatırımın (GSYF payı alımı, GSYO payı veya kuluçka girişimcisine sermaye konulması) yıl sonuna kadar fiilen gerçekleştirilmiş olmasına bağlıyor; muhasebe kaydı tek başına yeterli değil. Ayrıca mevcut özelge yorumlarına göre, teknokent istisnası tutarı eşiği aşan ama ilgili dönemde zarar beyan eden şirketler için de bu yükümlülük devam ediyor; "kârım yok, bu beni ilgilendirmez" varsayımı risklidir. Aynı şirket hem Ar-Ge indirimi hem teknokent istisnası kullanıyorsa, iki ayrı kanun maddesine dayandıklarından her bir eşik testinin ayrı ayrı yapılması esastır; kesin uygulama şirketin somut verileri üzerinden değerlendirilmelidir.
8. Dikkat Edilmesi Gerekenler
9. Resmî Kaynaklar
- 5746 Sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun (madde 3, fıkra 14), mevzuat.gov.tr
- 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu (Ek madde 3), mevzuat.gov.tr
- 10803 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı (5. Mükerrer) Resmî Gazete: eşik, oran ve tavanın 2026 güncellemesi
- Gelir İdaresi Başkanlığı : güncel kurumlar vergisi beyanname rehberleri ve uygulama tebliğleri
Bu yazıdaki tutar ve oranlar, 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nı yorumlayan birden fazla bağımsız mali müşavirlik kaynağı üzerinden derlendi. Şirketinizin somut yükümlülüğünü hesaplamadan önce güncel beyanname rehberlerinin ve ilgili Cumhurbaşkanı Kararı'nın tam metninin mali müşavirinizle birlikte teyit edilmesi önerilir.
🤝 Eşik Hesabından Yatırım Sürecine Kadar Yanınızdayız
Ar-Ge merkezi, tasarım merkezi veya teknokent statünüz varsa, şirketinizin 2025 dönemi beyannamesinde yararlandığı indirim ve istisna tutarlarını birlikte gözden geçirip girişim sermayesi fonu ayırma yükümlülüğünüz olup olmadığını netleştiriyoruz. Yükümlülük doğuyorsa, hem muhasebe kaydının doğru yapılmasını hem de 31 Aralık 2026'ya kadar uygun yatırım kanalının seçilip belgelendirilmesini ayrı bir danışman aramanıza gerek kalmadan tek elden yürütüyoruz. Şirketinizin bu yükümlülük kapsamında olup olmadığını değerlendirmek üzere bizimle iletişime geçebilirsiniz.
10. Sık Sorulan Sorular
Ar-Ge indirimi kullanan her şirket girişim sermayesi fonu ayırmak zorunda mı?
Hayır. Yalnızca yıllık beyannamede Ar-Ge indirimi, tasarım indirimi veya teknokent kazanç istisnası kapsamında yararlanılan tutar, 2026 itibarıyla geçerli olan 5.000.000 TL eşiğini aşan kurumlar vergisi mükellefleri bu yükümlülük kapsamına giriyor. Tutar eşiğin altında kalıyorsa herhangi bir fon ayırma zorunluluğu doğmuyor.
2026'da girişim sermayesi fonu ayırma eşiği ne kadar yükseldi?
31 Aralık 2025 tarihli ve 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile eşik, 2.000.000 TL'den 5.000.000 TL'ye yükseltildi ve 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanmaya başladı. Ayrılacak oran (%3) ve yıllık tavan (100.000.000 TL) değişmedi.
Fon ayırma zorunluluğunu yerine getirmezsem ne olur?
Tutar, ilgili yıl sonuna kadar GSYF payı, GSYO payı veya kuluçka merkezi girişimcisine sermaye olarak yatırıma dönüştürülmezse, yararlanılan Ar-Ge indirimi veya teknokent istisnasının %20'si o yıl için geçersiz sayılır ve bu tutar üzerinden ek kurumlar vergisi doğar. Vergi ziyaı cezası kesilmez, ancak zamanında ödenmeyen bu vergi için gecikme faizi işleyebilir.
Ayrılan tutarı nereye yatırabilirim?
Üç kanaldan biri kullanılabilir: Türkiye'de yerleşik girişimcilere yatırım yapmak üzere kurulmuş bir girişim sermayesi yatırım fonunun (GSYF) katılma paylarının satın alınması, bir girişim sermayesi yatırım ortaklığının (GSYO) paylarının satın alınması veya 4691 sayılı Kanun kapsamındaki teknokent kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan bir girişimciye doğrudan sermaye konulması.
Hem Ar-Ge indirimi hem teknokent istisnası kullanıyorum; eşik ayrı mı değerlendiriliyor?
Evet. Ar-Ge/tasarım indirimi yükümlülüğü 5746 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 14. fıkrasına, teknokent kazanç istisnası yükümlülüğü ise 4691 sayılı Kanun'un Ek 3. maddesine dayanıyor. İki ayrı kanun maddesine dayandıkları için eşik testi her biri için ayrı ayrı yapılır; somut hesaplama şirketin beyanname verileri üzerinden netleştirilmelidir.
Zarar beyan ettim ama teknokent istisnası tutarım eşiği aşıyor; yine de fon ayırmam gerekir mi?
Mevcut özelge yorumlarına göre evet; zarar beyan edilmiş olsa bile, yıllık beyannamede istisnaya konu edilen tutar eşiği aşıyorsa fon ayırma yükümlülüğü devam ediyor. Bu konuda somut durumunuzu güncel GİB özelgeleri ve mali müşavirinizle teyit etmeniz önerilir.
Sonuç
Girişim sermayesi fonu ayırma zorunluluğu, Ar-Ge merkezi, tasarım merkezi veya teknokent statüsündeki şirketlerin beyanname hazırlığında kolayca gözden kaçırılan ama maliyeti somut olan bir yükümlülük. 2026'da eşiğin 5 milyon TL'ye yükselmesi, orta ölçekli birçok Ar-Ge merkezini bu yükümlülüğün dışına çıkarmış olsa da, yüksek Ar-Ge indirimi veya teknokent istisnası beyan eden şirketler için konu hâlâ güncelliğini koruyor. Önemli olan, tutarın sadece muhasebe kaydıyla ayrılmasının yeterli olmadığını, gerçek bir yatırımın 31 Aralık 2026'ya kadar tamamlanması gerektiğini baştan planlamak.