📌 Kısa Cevap
- ✔ 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'ın 3'üncü maddesi uyarınca, pazara giriş belgeleri ile ruhsatlandırma ve kayıt işlemlerine ilişkin giderler %50 oranında ve şirket başına yıllık 4.000.000 TL'ye kadar destekleniyor.
- ✔ Kapsamdaki belgeler, Ticaret Bakanlığı'nın düzenli güncellediği Ek-1/B listesinde sayılıyor; Helal Belgesi, ISO serisi belgeler, HACCP, BRC ve ATEX gibi örnekler bu listede yer alıyor.
- ✔ İlaç, kozmetik, tıbbi cihaz, gıda takviyesi, REACH kapsamındaki kimyasallar gibi ürünlerin yurt dışı satışı için zorunlu ruhsat ve kayıt giderleri de aynı destek kapsamında.
- ✔ Eğitim, danışmanlık, yol, konaklama ve gözetim bedelleri bu destekten yararlanamaz; yalnızca belgenin alınması/yenilenmesi için zorunlu giderler desteklenir.
- ✔ Başvuru, belgenin düzenlenme tarihinden (ruhsatlandırmada ödeme belgesi tarihinden) itibaren 6 ay içinde, Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden üyesi olunan İhracatçı Birliği'ne yapılır.
- ✔ "Pazara giriş belgesi desteği" ile isim benzerliği nedeniyle sık karıştırılan "pazara giriş projesi hazırlama desteği" tamamen farklı bir destek kalemi; aşağıda ayrı ayrı açıklıyoruz.
📑 İçindekiler
1. Pazara Giriş Belgesi Desteği Nedir?
Birçok ürün grubunda, bir ülkeye ihracat yapabilmenin ön şartı o ülkenin veya alıcının talep ettiği bir kalite, güvenlik veya çevre sertifikasına sahip olmaktır. Bu sertifikaların alınması, test edilmesi ve yenilenmesi ciddi bir maliyet kalemi oluşturur; özellikle gıda, kozmetik, tekstil, makine ve kimya sektörlerinde ihracatçı KOBİ'ler için bu giderler bazen tek bir sevkiyatın kârından daha yüksek olabiliyor.
Ticaret Bakanlığı bu maliyeti azaltmak için Pazara Giriş Belgesi Desteği'ni uyguluyor. Destek, 17 Ağustos 2022 tarihli ve 5973 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ("İhracat Destekleri Hakkında Karar", RG 18.08.2022/31927) ile yürürlüğe kondu ve uygulama usul ve esasları Ticaret Bakanlığı'nın Pazara Giriş Belgesi Desteğine İlişkin Genelgesi'yle belirleniyor. Kararın 3'üncü maddesi şöyle diyor:
"Şirketlerin pazara giriş belgeleri ile ruhsatlandırma ve kayıt işlemlerine ilişkin giderleri %50 oranında ve şirket başına yıllık 4.000.000 TL'ye kadar desteklenir."
2. Hangi Belgeler ve Ruhsatlar Kapsamda?
Kararın tanımlar maddesi, "pazara giriş belgeleri"ni akredite kurum/kuruluşlardan alınan ve bir ülke pazarına girişte zorunlu olan veya avantaj sağlayan kalite ve çevre belgeleri/ sertifikaları, insan can ve mal emniyetini/güvenliğini gösterir işaretler ile ihraç ürünlerine ilişkin laboratuvar analizleri ve/ veya test/analiz raporları olarak tanımlıyor. Bakanlık, destek kapsamındaki belgelerin tam listesini Ek-1/B adlı bir tabloda düzenli olarak güncelleyerek yayımlıyor.
Pazara Giriş Belgeleri (Ek-1/B)
Güncel listede yer alan belge ve sertifika örneklerinden bazıları:
- Helal Belgesi
- ISO serisi belgeler (ör. ISO 9001, ISO 22000)
- HACCP
- BRC (gıda/ambalaj güvenlik standardı)
- ATEX (patlayıcı ortam ekipman belgesi)
- ADR (tehlikeli madde taşımacılığı belgesi)
- ACS, ACRS gibi ülkeye özel uygunluk sertifikaları
Ruhsatlandırma ve Kayıt İşlemleri
10.09.2024 tarihinde genişletilen tanıma göre şu ürün gruplarının yurt dışı satışı için zorunlu veya avantaj sağlayan ruhsat/kayıt giderleri de kapsamda:
- İlaç ve veteriner ilaçları
- REACH kapsamındaki kimyasallar
- Gıda takviyeleri ve tarım ilaçları
- Kozmetik ürünler
- Tıbbi cihazlar
Ek-1/B listesi, Bakanlık tarafından yılda birkaç kez güncelleniyor ve yeni belgeler ekleniyor. Bir sertifikanın bu destekten yararlanıp yararlanamayacağını kesin olarak öğrenmenin tek yolu, başvuru öncesinde listenin güncel sürümünü ticaret.gov.tr üzerinden kontrol etmektir; zira hangi belgenin kapsamda olduğu zaman içinde değişebiliyor.
3. Destek Oranı ve Üst Limit
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Destek oranı | %50 |
| Üst limit | Şirket başına yıllık 4.000.000 TL |
| Dayanak | 5973 sayılı Karar, Madde 3 |
| Yenileme giderleri | Önceki belgenin geçerlilik süresinde ihracat yapıldığının belgelenmesi şartıyla destekleniyor |
4.000.000 TL'lik üst limit, firmanın bir takvim yılı içinde alabileceği pazara giriş belgesi ve ruhsatlandırma/kayıt desteğinin toplamını kapsıyor; tek bir belge için değil, şirketin yıl içinde başvurduğu tüm belgeler toplamında geçerli bir sınır.
4. Desteklenen ve Desteklenmeyen Giderler
✅ Desteklenir
- Ek-1/B'deki belgenin alınması veya yenilenmesi için zorunlu giderler
- Tarım ürünleri analizine ilişkin akreditasyon ücreti
- Pazarda zorunlu ve avantaj sağlayan test/analiz raporu giderleri
- Yurt dışı ruhsat başvuru giderleri ve yıllık ruhsat aidatı
- Elektronik dosya program lisansı, iyi üretim uygulamaları (GMP) denetim harçları
- Biyoeşdeğerlilik, klinik çalışma ve seri serbest bırakma analiz bedelleri
❌ Desteklenmez
- Eğitim ve danışmanlık giderleri
- Yol ve konaklama giderleri
- Gözetim bedeli
- Tarım ürünlerine ilişkin muayene ücretleri
💡 Uzman Notu: Başvurularda en sık gözden kaçan nokta, belgeyi düzenleyen kuruluşla fatura/ödeme belgesini düzenleyen kuruluşun farklı olduğu durumlar. Genelge, bu durumda aradaki organik bağın (ör. %51 ortaklık ilişkisi) belgelendirilmesini şart koşuyor; bu belge eksikse başvuru teknik nedenle reddedilebiliyor. Harcamayı yapan taraf ile desteğe konu şirketin aynı olmadığı durumlarda, ödeme her hâlükârda başvuru sahibi şirkete yapıldığından, aradaki ilişkiyi gösteren belgenin başvuru dosyasına eksiksiz eklenmesi gerekiyor.
5. Kimler Başvurabilir?
Destekten, ürününü üreten ve/veya ihraç eden şirketler yararlanabilir. Karar'ın tanımına göre "şirket", 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 124'üncü maddesinde belirtilen şirketler ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ve 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde ticari ve/veya sınai faaliyette bulunan kooperatif ve birlikleri kapsıyor. Harcamayı belgeye konu şirket veya onunla organik bağı bulunan bir şirket yapabilir; ödeme ise her durumda başvuru sahibi şirkete yapılıyor.
6. Adım Adım Başvuru Süreci
Belge/Ruhsat Alınır
Ek-1/B listesindeki bir belge akredite kurumdan alınır veya ruhsat/kayıt işlemi tamamlanır; ödeme bankacılık sistemi üzerinden şirket hesabından yapılır.
Belgeler Hazırlanır
Harcama ve ödeme belgeleri, gerekiyorsa organik bağ belgesi, vergi/SGK borcu bulunmadığına dair belge ve varsa tercümeler bir araya getirilir.
DYS Üzerinden Başvuru Yapılır
Başvuru, üyesi olunan İhracatçı Birliği Genel Sekreterliği (İBGS) aracılığıyla Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden sunulur.
İBGS İnceler
İBGS, belgenin Ek-1/B kapsamında olup olmadığını, giderin uygunluğunu ve başvuru süresinin aşılıp aşılmadığını kontrol eder.
Ödeme Yapılır
Uygun bulunan başvurularda destek tutarı, varsa şirketin başka bir desteğe ilişkin borcuna mahsup edilerek şirkete ödenir.
6 aylık süre, başvuru belgelerinin DYS'ye iletildiği tarihe göre hesaplanıyor. Döviz cinsinden yapılan giderler, ödeme belgesi tarihindeki kurdan TL'ye çevriliyor. Yurt dışında düzenlenen belge ve ödeme belgeleri, Bakanlığın ilgili yurt dışı temsilciliğinin onayına sunuluyor. Başvuru dosyasındaki belge asıllarının en az 10 yıl saklanması zorunlu.
7. Karıştırmayın: Pazara Giriş Belgesi Desteği ile Pazara Giriş Projesi Hazırlama Desteği
⚠️ İsimleri Benzer, Kapsamları Tamamen Farklı
Pazara Giriş Belgesi Desteği (Madde 3)
Ürününüzün yurt dışında satılabilmesi için fiilen almanız gereken bir sertifika, test raporu veya ruhsatın maliyetini karşılar. %50 oranında, şirket başına yıllık 4.000.000 TL'ye kadar.
Pazara Giriş Projesi Hazırlama Desteği (Madde 5)
Hedef pazar seçimi, finansman ve fiyatlandırma stratejisi, pazarlama ve kanal stratejisi ile aksiyon planı içeren bir danışmanlık ve rapor hazırlamasürecinin giderlerini karşılar. %50 oranında, proje başına 200.000 TL'ye kadar; bir şirket en fazla 2 projeden yararlanabilir.
Kısacası: elinizde somut bir sertifika, test raporu veya ruhsat gideri varsa Madde 3'e, hedef pazara nasıl gireceğinize dair bir strateji/danışmanlık raporu hazırlatıyorsanız Madde 5'e bakmanız gerekiyor. İki destek aynı anda, farklı giderler için birlikte de kullanılabilir.
8. Aynı Kararın Diğer Şirket Destekleri
5973 sayılı Karar'ın "Şirketlere Yönelik Destekler" bölümü, pazara giriş belgesi desteğiyle birlikte birbirini tamamlayan birkaç destek kalemi daha içeriyor:
| Destek | Madde | Oran / Üst Limit |
|---|---|---|
| Pazara giriş belgesi desteği | Madde 3 | %50, yıllık 4.000.000 TL |
| Yurt dışı marka tescil desteği | Madde 4 | %50, yıllık 750.000 TL, en fazla 4 yıl |
| Pazara giriş projesi hazırlama desteği | Madde 5 | %50, proje başına 200.000 TL, en fazla 2 proje |
| Yurt dışı pazar araştırması desteği | Madde 6 | %50, faaliyet başına 100.000 TL, yılda azami 5, toplamda 20 defa |
Yurt dışı marka tescil desteğinin başvuru süreci ve şartlarını Madrid Protokolü ile yurt dışında marka tescili yazımızda ayrıca ele aldık.
9. Dikkat Edilmesi Gerekenler
10. Resmî Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki birincil kaynaklara dayanmaktadır. Başvuru öncesinde güncel oran, limit ve belge listesini doğrudan bu kaynaklardan teyit etmenizi öneririz:
11. Sık Sorulan Sorular
CE belgesi pazara giriş belgesi desteği kapsamında mı?
Kapsam, Ticaret Bakanlığı'nın düzenli güncellediği Ek-1/B listesine göre belirleniyor ve bu liste zaman içinde değişebiliyor. Bir belgenin kapsamda olup olmadığını kesin şekilde öğrenmenin tek yolu, başvuru öncesinde listenin güncel sürümünü ticaret.gov.tr üzerinden kontrol etmek.
Destek oranı ve üst limit ne kadar?
5973 sayılı Karar'ın 3'üncü maddesine göre destek oranı %50, üst limit ise şirket başına yıllık 4.000.000 TL. Bu limit, bir takvim yılında alınan tüm pazara giriş belgesi ve ruhsatlandırma/kayıt desteklerinin toplamını kapsıyor.
Belge yenileme giderleri destekleniyor mu?
Evet, ancak bir şartla: önceki belgenin geçerlilik süresi içinde ihracat yapıldığının belgelenmesi gerekiyor. Bu şart sağlanmazsa yenileme gideri destek kapsamına alınmıyor.
Başvuruyu ne zamana kadar yapmam gerekiyor?
Pazara giriş belgesi giderlerinde, belgenin düzenlenme tarihinden itibaren 6 ay içinde; ruhsatlandırma ve kayıt giderlerinde ise ödeme belgesinin tarihinden itibaren 6 ay içinde başvurunun DYS'ye iletilmiş olması gerekiyor.
Pazara giriş belgesi desteği ile pazara giriş projesi hazırlama desteği aynı şey mi?
Hayır. Pazara giriş belgesi desteği (Madde 3), somut bir sertifika/ruhsat giderini karşılar. Pazara giriş projesi hazırlama desteği (Madde 5) ise hedef pazar stratejisine dair bir danışmanlık/rapor sürecinin giderini karşılar; proje başına 200.000 TL'ye kadar ve en fazla 2 proje için kullanılabilir.
Başvuruyu nereden yapıyorum?
Başvuru, Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden, şirketin üyesi olduğu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (İBGS) aracılığıyla yapılıyor.
Sonuç
İhracata hazırlanan veya mevcut ihracatını büyütmek isteyen bir şirket için sertifika ve ruhsat giderleri, çoğu zaman gözden kaçan ama ciddi tutarlara ulaşabilen bir maliyet kalemi. Pazara Giriş Belgesi Desteği, bu maliyetin yarısını, yıllık 4.000.000 TL'ye kadar devletten geri almanızı sağlıyor; şartı, belgenin Ek-1/B listesinde olması ve başvurunun 6 aylık süre içinde eksiksiz yapılması.
Hangi belgelerinizin destek kapsamında olduğundan DYS üzerinden başvurunuzun hazırlanmasına kadar süreci Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak tek elden yürütüyoruz. Sertifika ve ruhsat giderlerinizin devlet desteğine uygunluğunu birlikte değerlendirelim.