İhracata yeni başlayan veya ihracatını büyütmek isteyen pek çok şirket sahibi, KOSGEB veya TÜBİTAK desteklerine başvurduğu gibi UR-GE desteğine de kendi şirketi adına doğrudan başvurabileceğini düşünür. Oysa UR-GE (Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi) tamamen farklı bir mantıkla çalışır: başvuru sahibi tek bir şirket değil, aynı sektördeki birden çok şirketi bir araya getiren bir "işbirliği kuruluşu"dur. Bu yazıda UR-GE'nin gerçekte nasıl işlediğini, bir şirketin bu desteğe nasıl dahil olabileceğini ve eski 2010/8 sayılı Genelge'nin yürürlükten kaldırılmasının UR-GE'yi etkileyip etkilemediğini resmî kaynaklara dayanarak anlatıyoruz.
⚡ Kısa Cevap
- ✔ UR-GE desteği hâlâ aktif ve kullanılabiliyor; yalnızca eski 2010/8 sayılı Genelgeyürürlükten kaldırıldı, yerine 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'a dayanan yeni bir Genelge geçti.
- ✔ Şirketler UR-GE'ye kendi adına doğrudan başvuramaz. Başvuru sahibi, TİM, TOBB, ihracatçı birlikleri, odalar, sektör dernekleri, OSB'ler veya ihracat konsorsiyumları gibi bir "işbirliği kuruluşu"dur.
- ✔ Bir şirket, kendi sektöründeki işbirliği kuruluşunun yürüttüğü bir UR-GE projesine üye/yararlanıcı olarak dahil olur.
- ✔ İhtiyaç analizi, eğitim, danışmanlık ve tanıtım faaliyetleri işbirliği kuruluşuna %75 oranında destekleniyor.
- ✔ Projeye ilk defa dahil olacak uzman personel istihdamı, yurt dışı pazarlama, sanal pazarlama ve alım heyeti faaliyetleri de ayrı kalemler olarak destekleniyor.
- ✔ Bir şirket aynı anda yalnızca bir UR-GE projesinde yer alabilir; projeden süresinden önce ayrılmak proje hakkının kullanılmış sayılmasına yol açar.
📑 İçindekiler
1. UR-GE Nedir? Kümelenme Mantığı
UR-GE, Ticaret Bakanlığı'nın 2010'dan beri yürüttüğü, şirketlerin tek başına değil bir araya gelerek (kümelenerek) ihracata yönlendirilmesini ve düzenli ihracatçı hâline gelmesini hedefleyen bir destek modelidir. Mantık şudur: aynı sektördeki veya aynı bölgedeki şirketler, rekabet ettikleri kadar ortak sorunlara da sahiptir. Pazar araştırması, yabancı dilde tanıtım materyali, uluslararası fuar katılımı veya alım heyeti ağırlama gibi maliyetler tek bir KOBİ için ağır olabilirken, bir grup şirket bu maliyeti paylaştığında hem bütçe hem bilgi birikimi anlamında daha güçlü bir pozisyona geçer.
Bu nedenle UR-GE'de destek, tek bir şirkete değil bir "projeye" verilir. Projenin amacı, kapsamı, süresi ve bütçesi önceden belirlenir; projeyi yürüten taraf bir işbirliği kuruluşu, projeden faydalanan taraf ise bu kuruluşun üyesi olan şirketler topluluğudur.
2. İşbirliği Kuruluşu Kimdir, Şirket Nasıl Dahil Olur?
UR-GE Genelgesi'ne göre işbirliği kuruluşu olabilecek yapılar sınırlı ve tanımlı:
✅ İşbirliği Kuruluşu Olabilecekler
- ✔ Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) ve ihracatçı birlikleri
- ✔ Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB), ticaret ve sanayi odaları
- ✔ Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK)
- ✔ Organize sanayi bölgeleri (OSB) ve teknoloji geliştirme bölgeleri
- ✔ Sektörel çatı kuruluşları ve sanayici/işveren dernekleri
- ✔ Üretici dernekleri ve kooperatifler
- ✔ İhracat konsorsiyumları
❌ Tek Başına Başvuru Hakkı Olmayanlar
- ❌ Tek bir ticari şirket (Limited, Anonim, şahıs işletmesi)
- ❌ Yalnızca bir kişiyi/firmayı temsil eden yapılar
- ❌ UR-GE kapsamında tanımlı olmayan dernek/vakıflar
Şirketler bu desteğe ancak yukarıdaki kuruluşlardan birinin yürüttüğü bir projeye üye/yararlanıcı olarak katılarak erişebilir.
👥 Projeye Katılım Şartları
- Şirketin, işbirliği kuruluşunun Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden yararlanıcı olarak kaydedilmesi gerekir.
- Bir projeye dahil olacak işbirliği kuruluşunun, 4-6. bölge illerinde/ilçelerinde en az 5, diğer bölgelerde en az 10 üye şirketi bir araya getirmesi şartı aranır (bazı pazarlama faaliyetlerinde bu sayı farklılaşabilir).
- Bir şirket aynı anda yalnızca bir UR-GE projesinde yer alabilir; proje bitmeden ayrılmak, o projeye ilişkin hakkın kullanılmış sayılmasına yol açar.
3. Karıştırmayın: Doğrudan Başvuru Yok, Turquality'den Farkı
⚠️ Karıştırmayın
- UR-GE'ye şirket adına e-Devlet veya DYS üzerinden bireysel başvuru yapılmaz.KOSGEB'in Girişimci veya Kapasite Geliştirme destekleri gibi şirketin kendi adına doğrudan başvurduğu programlarla UR-GE aynı mantıkla çalışmaz. UR-GE'de başvuru sahibi her zaman bir işbirliği kuruluşudur.
- UR-GE ile Turquality/Marka Destek Programı farklı aşamaları hedefler.UR-GE, henüz ihracata başlamamış veya ihracatını artırmaya çalışan bir grup şirketi kümelenme yoluyla destekler; Turquality ise zaten belirli bir ihracat ve marka olgunluğuna ulaşmış, puanlama eşiğini geçen bireysel markalara yöneliktir. Bir şirket önce UR-GE sürecinden geçip ihracat kapasitesini olgunlaştırabilir, ardından kendi markası için Turquality'ye başvurabilir.
4. Hangi Faaliyetler Destekleniyor?
UR-GE Genelgesi, bir projenin aşamalı olarak ilerlemesini bekler. Önce ihtiyaç analizi yapılır, ardından eğitim/danışmanlık ve tanıtım faaliyetleri, en sonunda da yurt dışı pazarlama ve alım heyeti faaliyetleri devreye girer:
| Faaliyet | İçerik |
|---|---|
| İhtiyaç Analizi | Kümenin ihracat kapasitesini, eksiklerini ve hedef pazarlarını belirleyen rapor; proje kapsamının temelini oluşturur. |
| Eğitim ve Danışmanlık | İhracat prosedürleri, dış ticaret, dijitalleşme, kalite ve sektöre özel konularda hizmet alımı. |
| Tanıtım | Küme/sektör web sitesi, katalog, tanıtım filmi ve medya faaliyetleri (yalnızca Türkçe veya yalnızca iç pazara yönelik tanıtım desteklenmez). |
| İstihdam | İşbirliği kuruluşunun UR-GE projesi için ilk defa istihdam edeceği, proje başına en fazla 2 uzman personelin giderine destek. |
| Yurt Dışı Pazarlama / Alım Heyeti | Hedef ülkelere pazarlama ziyareti, yurt dışı fuar katılımı ve yabancı alıcıların Türkiye'ye davet edilmesi (alım heyeti). |
| Sanal Yurt Dışı Pazarlama | Fiziki seyahat gerektirmeyen, dijital ortamda yürütülen B2B eşleştirme ve tanıtım faaliyetleri. |
5. Destek Oranı ve Üst Limitler
UR-GE'de destek, şirkete değil projeyi yürüten işbirliği kuruluşuna ödenir; kuruluş bu desteği proje bütçesinde kullanır. İhtiyaç analizi, eğitim, danışmanlık ve tanıtım faaliyetlerinde uzun süredir uygulanan oran %75'tir; kalan %25'i işbirliği kuruluşu kendi kaynağından veya üye katkılarından karşılar.
⚠️ Üst Limitler Her Yıl Güncelleniyor
Genelge, konaklama, ulaşım ve etkinlik bazlı harcamalara somut TL/gün veya kişi başı üst limitler koyuyor; örneğin konaklama giderinde kişi/gün bazlı bir tavan uygulanıyor. Ancak bu tutarlar Genelge'nin 30. maddesi gereği her takvim yılı başında TÜFE/ÜFE ortalamasına göre güncelleniyor. Bu nedenle bu yazıda tek bir TL rakamı vermek yerine, başvuru öncesinde işbirliği kuruluşunuzdan veya Ticaret Bakanlığı'nın güncel UR-GE formlarından o yılın geçerli tavan tutarlarını teyit etmenizi öneriyoruz.
6. 2010/8 Sayılı Genelge Neden Mülga Oldu?
UR-GE, 2010'dan beri 2010/8 sayılı Genelge çerçevesinde yürütülüyordu. 17 Ağustos 2022 tarihli ve 5973 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (İhracat Destekleri Hakkında Karar) ile ihracat destekleri mevzuatı tek bir çatı Karar altında yeniden düzenlendi. Bu geçişle birlikte Ticaret Bakanlığı, UR-GE'nin uygulama usul ve esaslarını da 5973 sayılı Karar'a dayanan yeni bir Genelge'ye taşıdı; eski 2010/8 sayılı Genelge ise ticaret.gov.tr üzerinde artık "(Mülga)" ibaresiyle arşivde yer alıyor.
Burada kritik nokta şu: 2010/8'in mülga olması UR-GE desteğinin sona erdiği anlamına gelmiyor, sadece desteğin hangi düzenlemeye dayandığının değiştiği anlamına geliyor. Yeni Genelge üzerinde 3 Aralık 2024'te DEİK'in işbirliği kuruluşu listesine eklenmesi dahil 23 madde değişikliği/eki yapıldı ve Genelge'nin güncel hâli 6 Ekim 2025 itibarıyla yürürlükte.
💡 Uzman Notu
Ticaret Bakanlığı mevzuatında "(Mülga)" etiketi gören birçok şirket sahibi, programın tamamen kalktığını düşünüp araştırmayı burada kesiyor. Oysa Türkiye'deki destek mevzuatında sık görülen bir pratik var: eski bir tebliğ veya genelge mülga edilirken aynı destek, yeni bir çatı Karar'a bağlanan güncellenmiş bir düzenlemeyle devam ettiriliyor. UR-GE tam olarak bu örneklerden biri. Bu nedenle bir destek programının gerçekten sona mı erdiğini yoksa sadece dayanağının mı değiştiğini anlamak için, mülga ibaresinin yanında yeni bir genelge/karar referansı olup olmadığına bakmak gerekiyor; sadece başlıktaki "mülga" kelimesine bakarak sonuca gitmek yanıltıcı olabilir.
7. Adım Adım Süreç
Bir şirketin UR-GE sürecine dahil olması, tipik olarak şu adımlardan geçer:
8. Dikkat Edilmesi Gerekenler
9. Resmî Kaynaklar
🤝 UR-GE Sürecinde Doğru Adımı Birlikte Belirleyelim
UR-GE'de başarı, doğru işbirliği kuruluşunu bulmak ve projeye hazırlıklı girmekle başlar. Sektörünüzdeki hangi kuruluşun UR-GE projesi yürüttüğünü araştırmaktan, ihtiyaç analizi sürecinde şirketinizin hazırlığını değerlendirmeye kadar danışmanlık sağlıyoruz; ayrı bir yerel firma aramanıza gerek yok. İhracat destekleri danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilir veya destek uygunluk analizimizle şirketinizin durumunu netleştirebilirsiniz. Bizimle iletişime geçebilirsiniz.
10. Sık Sorulan Sorular
UR-GE desteği hâlâ var mı, yoksa kaldırıldı mı?
UR-GE desteği hâlâ aktif. Yürürlükten kaldırılan (mülga) şey, desteğin eski dayanağı olan 2010/8 sayılı Genelge. Destek, 5973 sayılı Karar'a dayanan yeni bir Genelge çerçevesinde devam ediyor.
Şirketim UR-GE desteğine doğrudan başvurabilir mi?
Hayır. UR-GE'de başvuru sahibi her zaman bir işbirliği kuruluşudur (ihracatçı birliği, oda, sektör derneği, OSB, ihracat konsorsiyumu vb.). Şirketler bu kuruluşun yürüttüğü projeye üye/yararlanıcı olarak dahil olur.
Sektörümde UR-GE projesi yürüten bir kuruluş yoksa ne yaparım?
Bu durumda bağlı olduğunuz ticaret/sanayi odası, ihracatçı birliği veya sektör derneğinize başvurarak yeni bir UR-GE projesi başlatılmasını talep edebilirsiniz; yeterli sayıda (genellikle en az 10, az gelişmiş bölgelerde en az 5) gönüllü şirket bulunduğunda kuruluş projeyi Bakanlığa sunabilir.
UR-GE desteği hangi oranda ödeniyor?
İhtiyaç analizi, eğitim, danışmanlık ve tanıtım faaliyetleri işbirliği kuruluşuna %75 oranında destekleniyor. Harcama bazlı üst limitler ise her takvim yılı başında TÜFE/ÜFE ortalamasına göre güncelleniyor.
UR-GE ile Turquality aynı şey mi?
Hayır. UR-GE, bir grup şirketi kümelenme yoluyla ihracata hazırlayan erken/orta aşama bir destek; Turquality ise zaten belirli bir ihracat ve marka olgunluğuna erişmiş bireysel markalara yönelik, puanlama eşiğiyle çalışan ayrı bir program.
Bir şirket aynı anda birden fazla UR-GE projesinde yer alabilir mi?
Hayır. Genelge, bir şirketin aynı anda yalnızca bir UR-GE projesinde yararlanıcı olabileceğini düzenliyor. Projeden süresinden önce ayrılmak, o projeye ilişkin hakkın kullanılmış sayılmasına yol açıyor.
Sonuç
UR-GE, Türkiye'nin ihracat destekleri arasında en çok yanlış anlaşılan programlardan biri. Hem başvuru mekanizmasının KOSGEB veya TÜBİTAK gibi doğrudan şirket bazlı çalışmaması, hem de eski Genelge'nin mülga ibaresiyle arşivde durması, birçok şirket sahibinin bu desteği gözden çıkarmasına yol açıyor. Oysa doğru işbirliği kuruluşunu bulan ve projeye hazırlıklı giren bir şirket için UR-GE, ihracata kümelenme yoluyla başlamanın hâlâ en güçlü kamu destekli yollarından biri.