🟢 Kısaca: Türk Eximbank Ne Sunuyor?
- ✔ Türk Eximbank, Türkiye'nin resmî ihracat kredi kuruluşudur; hibe değil, geri ödemeli kredi ve sigorta ürünleri sunar. Ticaret Bakanlığı'nın geri ödemesiz destek programlarından bu yönüyle ayrılır.
- ✔ İki ana ürün grubu var: ihracat kredileri (sevk öncesi/sonrası finansman, ihracata hazırlık kredisi, yatırım kredisi) ve alacak sigortası (ihracatçının yurt dışı alıcıdan tahsilat riskine karşı korunması).
- ✔ Kısa vadeli kredilerde vade genellikle 120-720 gün arasında değişiyor, alt limit yok, firma bazlı limit bankaca belirleniyor.
- ✔ Kısa Vadeli Alacak Sigortası'nda brüt fatura tutarının %90'ı ticari ve politik risklere karşı tazmin ediliyor; poliçe tanzim ücreti 1.500 TL.
- ✔ Krediler, ürüne göre aracı ticari bankalar veya doğrudan Eximbank üzerinden kullandırılıyor; ihracat yapabilmek için TİM'e bağlı bir ihracatçı birliğine üyelik ayrıca gerekiyor.
- ✔ Faiz oranları haftalık güncellendiği için, başvuru öncesi güncel oranı mutlaka Eximbank'ın resmî "Faiz ve Kâr Payı Oranları" sayfasından teyit etmek gerekir.
- ✔ Hangi kredi/sigorta ürününün işinize uygun olduğuna karar vermek, ihracat hacminize, alıcı profilinize ve nakit akışı ihtiyacınıza bağlı stratejik bir tercihtir.
📑 İçindekiler
1. Türk Eximbank Nedir? Ticaret Bakanlığı Desteklerinden Farkı
Türk Eximbank (Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.), Türkiye'nin resmî ihracat kredi kuruluşudur ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı bir kamu bankası olarak faaliyet gösterir. Görevi, ihracatçıların ve döviz kazandırıcı hizmet sağlayan firmaların dünya pazarlarında rekabet gücünü artırmak için finansman ve risk yönetimi araçları sunmaktır.
Bu noktada sık karışan bir ayrım var. Ticaret Bakanlığı'nın ihracat destekleri yazımızda ayrıntılı anlattığımız Pazara Giriş, Fuar, E-İhracat gibi programlar geri ödemesiz destek/hibe niteliğindedir; belirli bir harcamanın belirli bir oranı, belge karşılığında geri ödemesiz olarak karşılanır. Türk Eximbank ise bir bankadır: sunduğu krediler geri ödemelidir ve faiz taşır, alacak sigortası ise bir prim karşılığındasatın alınan bir risk teminatıdır. Bir firma aynı anda hem Ticaret Bakanlığı'nın hibe desteklerinden hem de Eximbank'ın kredi/sigorta ürünlerinden yararlanabilir; ikisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Türk Eximbank'ın ürün gamı iki ana başlıkta toplanır: ihracatın finansmanını sağlayan krediler ve ihracatçının alacağını güvence altına alan alacak sigortası. Aşağıdaki bölümlerde ikisini de ayrı ayrı inceliyoruz.
2. Kısa Vadeli İhracat Kredileri
Kısa vadeli krediler, ihracat öncesi (sevk öncesi) veya ihracat sonrası (sevk sonrası) dönemdeki nakit ihtiyacını karşılamak için tasarlanmıştır. Türk Eximbank'ın güncel ürün setinde öne çıkan beş kredi programı şöyledir:
| Kredi | Ne İşe Yarar | Kimler İçin |
|---|---|---|
| Sevk Öncesi İhracat Kredisi (SÖİK) | Üretim/sipariş aşamasında işletme sermayesi finansmanı | Yerleşik ihracatçı, imalatçı-ihracatçı, serbest bölge kullanıcısı |
| Reeskont Kredisi | İhracat senedinin/poliçenin iskonto edilerek erken nakde çevrilmesi | İmalatçılar, hizmet ihracatçıları, ihracatçılar |
| Sevk Sonrası Reeskont Kredisi | Mal sevkinden sonra doğan ihracat alacağının iskontosu | Vadeli satış yapan ihracatçılar |
| İhracata Hazırlık Kredisi | Uluslararası rekabet gücünü artıracak hazırlık dönemi finansmanı | Yerleşik imalatçı ve ihracatçı firmalar |
| E-İhracat Destek Kredisi | Dijital kanallarla (pazaryeri, kendi e-ticaret sitesi) yapılan ihracatın finansmanı | E-ihracat yapan/yapmayı planlayan firmalar |
⏱️ Vade ve Limit
SÖİK ve İhracata Hazırlık Kredisi'nde vade seçenekleri genellikle 120 günden 720 güne kadar, 1 ila 8 taksit hâlinde yapılandırılır. Kredide bir alt limit yoktur; firma bazlı üst limit, bankanın yaptığı likidite/tahsis çalışmasına göre belirlenir.
📝 Teminat
İhracata Hazırlık Kredisi'nde teminat olarak Kesin Teminat Mektubu veya İhracatı Geliştirme A.Ş. (İGE) kefaleti kabul edilir. İGE kefaleti, özellikle teminat mektubu temininde zorlanan KOBİ'ler için pratikte önemli bir kolaylıktır.
Kaynak: Türk Eximbank, "Krediler" ve ilgili ürün sayfaları (eximbank.gov.tr).
3. Orta-Uzun Vadeli Krediler
Sevk öncesi/sonrası finansmanın ötesinde, yatırım ve büyüme ihtiyacına yönelik krediler de Türk Eximbank'ın ürün gamında yer alır:
İhracata Yönelik Yatırım Kredisi
Makine, teçhizat ve aksam harcamalarını finanse eder; ihracat kapasitesini büyütecek yatırımlar için kullanılır.
İhracata Yönelik İşletme Sermayesi Kredisi
Harcama belgelerine dayalı olarak kullandırılır, büyüyen ihracatçının artan işletme sermayesi ihtiyacını karşılar.
Marka Kredisi
Yurt dışında marka geliştirme ve tanıtım faaliyetlerini finanse eder; markalaşma stratejisi olan ihracatçılar için uygundur.
Finansal Kiralama Kredisi
Yatırımın finansal kiralama (leasing) yoluyla finanse edildiği durumlarda kullanılır.
IBRD Yeşil İhracat Destek Kredisi
Dünya Bankası kaynaklı, yeşil dönüşüm yatırımlarını destekleyen bir kredi programı.
AIIB Yeşil Altyapı Destek Kredisi
Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) kaynaklı, yeşil altyapı yatırımlarını finanse eden kredi programı.
4. Alacak Sigortası (İhracat Kredi Sigortası)
Bir ihracatçı için en büyük risklerden biri, malı gönderdikten sonra yurt dışındaki alıcının ödeme yapmamasıdır. Alacak sigortası (ihracat kredi sigortası) tam olarak bu riski karşılar: alıcının iflası, ödeme güçlüğü, malı kabul etmemesi gibi ticari risklerle, savaş, ithal yasağı, transfer güçlüğü gibi politik risklere karşı ihracatçıyı korur.
🛡️ Kısa Vadeli Alacak Sigortası: Temel Rakamlar
- Teminat oranı: Brüt fatura tutarının %90'ı tazmin edilir.
- Kapsanan vade: 360 güne kadar vadeli satışlar.
- Poliçe tanzim ücreti: 1.500 TL (tek seferlik).
- Alıcı limiti analiz ücreti: Her alıcı limit başvurusunda 2.500 TL.
- Prim oranı: Sabit değildir; alıcının ülke risk sınıfı, ödeme vadesi, ödeme şekli ve alıcının kamu/özel niteliği gibi kriterlere göre işlem bazında hesaplanır.
Kısa Vadeli Alacak Sigortası dışında iki ürün daha dikkat çekiyor. Spesifik İhracat Kredi Sigortası, ihracatçının tüm ihracatını değil, tek bir satış sözleşmesinden doğacak alacağını sigortalatmasına imkân tanır ve orta-uzun vadeli işlemlerde tercih edilir. Sevk Öncesi İhracat Kredi Sigortası ise malın henüz sevk edilmediği, üretim/sipariş aşamasındaki riski (alıcının siparişi iptal etmesi gibi) kapsar. Katılım bankacılığı esasına göre çalışmak isteyen firmalar için de Katılım Esaslı Alacak Sigortası (KEAS) ayrı bir seçenek olarak sunuluyor.
Başvuru Formu ve Belgeler
İmza sirküleri, kimlik bilgileri, poliçe tanzim ücreti dekontu
Poliçe İmzalama
Poliçenin taraflarca imzalanıp aktive edilmesi
Alıcı Limiti Talebi
E-şube üzerinden her alıcı için ayrı limit talebi
Aylık Sevkiyat Bildirimi
Poliçe kapsamındaki her sevkiyatın düzenli bildirilmesi
5. Kredi mi, Sigorta mı? Karıştırmayın
⚠️ İkisi Farklı İhtiyaçlara Cevap Verir
- İhracat kredisi: Nakit ihtiyacınızı karşılar. Üretim yapabilmeniz, siparişi zamanında sevk edebilmeniz veya vadeli sattığınız malın bedelini beklerken işletmenizin nakit akışının kesilmemesi için kullanılır. Geri ödemeli bir borçlanmadır, faiz taşır.
- Alacak sigortası: Nakit vermez, risk transfer eder. Malı gönderdiniz, faturayı kestiniz, ödeme vadesi geldi ama alıcı ödemedi; işte bu durumda devreye girer ve fatura tutarının büyük bölümünü (kısa vadeli sigortada %90'ını) tazmin eder.
Pratikte bu iki araç birbirini dışlamaz, tamamlar. Vadeli satış yapan bir ihracatçı, hem sevk sonrası kredi ile alacağını erken nakde çevirebilir hem de aynı alacağı sigorta kapsamına alarak tahsil edilememe riskine karşı korunabilir. Bazı bankalar, sevk sonrası kredi veya faktoring başvurularında alacak sigortası poliçesini ek bir teminat unsuru olarak da değerlendirir.
6. Kimler Başvurabilir, Başvuru Nasıl Yapılır?
Türk Eximbank ürünlerinin başvuru kriterleri geniş bir yelpazeye yayılır ve tek bir çatı altında toplanabilir:
✅ Kimler Uygun?
- Türkiye'de yerleşik ihracatçı ve imalatçı-ihracatçı firmalar
- KKTC'de mukim ihracatçılar
- Serbest bölge kullanıcıları
- Turizm, ulaştırma, müteahhitlik gibi döviz kazandırıcı hizmet sağlayan firmalar
- Hem büyük ölçekli ihracatçılar hem de KOBİ'ler (birçok kredide ayrı bir KOBİ hesaplama esası uygulanır)
🏦 Başvuru Nasıl Yapılır?
Ürüne göre değişir. Reeskont Kredisi ve SÖİK gibi bazı kısa vadeli krediler aracı ticari bankalar üzerinden kullandırılırken, İhracata Hazırlık Kredisi gibi bazı ürünlerde başvuru evrak seti doğrudan Eximbank'a iletilir. Alacak sigortasında ise poliçe başvurusu doğrudan Eximbank'a yapılır.
Eximbank ürünlerine başvurmadan önce bilinmesi gereken bir ön şart var: Türkiye'de ihracat yapabilmek için firmanın Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM)'e bağlı 61 ihracatçı birliğinden en az birine üye olması gerekir. Bu, Eximbank'a özgü bir üyelik değil, ihracat yapmanın genel bir ön koşuludur; ihracatçı birliği üyeliği tamamlandıktan sonra Eximbank'ın ilgili ürün sayfasında yer alan başvuru formu ve evrak setiyle süreç başlatılır.
7. Faiz Oranları ve Güncel Veriler
Türk Eximbank faiz oranları, kredi vadesi, tutarı ve para birimine göre değişir ve piyasa koşullarına bağlı olarak sık aralıklarla güncellenir. Yazının hazırlandığı tarihte Eximbank'ın resmî oranlar sayfasında görülen aralıklar şöyleydi:
| Kredi Türü | TL Faiz Aralığı | USD/EUR Faiz Aralığı |
|---|---|---|
| Sevk Öncesi Reeskont | %13,50 - %17,00 | %6,00 - %8,25 |
| Sevk Sonrası Reeskont | %13,25 - %15,75 | %5,25 - %7,50 |
| Sürdürülebilir/Yeşil Kredi | - | %5,00 - %7,00 |
Önemli:Bu oranlar haftalık olarak değişebilir ve nihai oran; firmanın kredi notuna, vadeye, para birimine ve piyasa koşullarına göre farklılaşır. Başvuru yapmadan hemen önce güncel oranı mutlaka Türk Eximbank'ın resmî "Faiz ve Kâr Payı Oranları" sayfasından veya başvuru yaptığınız aracı bankadan teyit edin.
8. Kimler İçin Uygun?
💰 İhracat Kredisi Kimler İçin Öncelikli?
- ✔ Vadeli satış yapan ve sevkiyat ile tahsilat arasındaki dönemde nakit sıkışıklığı yaşayan ihracatçılar
- ✔ Büyük bir siparişi karşılamak için üretim öncesi ek işletme sermayesine ihtiyaç duyan imalatçı-ihracatçılar
- ✔ Yeni bir pazara yatırım kapasitesi (makine/teçhizat) artırmak isteyen şirketler
🛡️ Alacak Sigortası Kimler İçin Öncelikli?
- ✔ Yeni bir ülkede/yeni bir alıcıyla ilk kez vadeli satışa başlayan firmalar
- ✔ Tek bir büyük alıcıya bağımlılığı yüksek olan, tahsilat riskini tek elde toplamak istemeyen ihracatçılar
- ✔ E-ihracat ölçeğinden çıkıp klasik B2B vadeli satışa geçen büyüme aşamasındaki mikro ihracatçılar (pazaryerinden çıkıp doğrudan yurt dışı alıcıyla vadeli çalışmaya başladıklarında tahsilat riski ilk kez gündeme gelir)
9. Resmî Kaynaklar
10. Sık Sorulan Sorular
Türk Eximbank kredisi almak için ihracatçı birliğine üye olmak şart mı?
Eximbank ürününe özgü bir üyelik şartı yok, ancak Türkiye'de yasal olarak ihracat yapabilmek için TİM'e bağlı 61 ihracatçı birliğinden en az birine üye olmak gerekiyor. Bu üyelik tamamlandıktan sonra Eximbank ürünlerine başvuru yapılabiliyor.
KOBİ'ler Eximbank kredilerinden yararlanabiliyor mu, büyük ihracatçılardan farkı var mı?
Evet, Sevk Öncesi İhracat Kredisi ve İhracata Hazırlık Kredisi gibi başlıca kısa vadeli ürünlerde ayrı bir KOBİ hesaplama esası uygulanıyor. Kredi limiti her koşulda firma bazlı belirlense de KOBİ statüsündeki firmalar başvuru sürecine dahil ediliyor.
Alacak sigortası olmadan ihracat yapabilir miyim, sigorta zorunlu mu?
Alacak sigortası yasal bir zorunluluk değil, isteğe bağlı bir risk yönetim aracıdır. Özellikle yeni bir pazarda, yeni bir alıcıyla ve vadeli satış koşullarında çalışırken tahsilat riskini azaltmak isteyen ihracatçılar tercih ediyor.
Eximbank kredisi ile Ticaret Bakanlığı ihracat desteği aynı anda kullanılabilir mi?
Evet, ikisi farklı mekanizmalardır ve birbirini dışlamaz. Ticaret Bakanlığı'nın geri ödemesiz destekleri belirli harcama kalemlerini (fuar, pazara giriş, e-ihracat gibi) karşılarken, Eximbank'ın kredileri nakit ihtiyacını, alacak sigortası ise tahsilat riskini kapsar. Bir firma her üç araçtan aynı anda, farklı ihtiyaçlar için yararlanabilir.
Yeni kurulan bir ihracatçı firma daha ilk yılında Eximbank kredisi kullanabilir mi?
Prensip olarak mümkün, ancak kredi limiti bankanın yapacağı firma analizine (mali tablolar, ihracat performansı, teminat kapasitesi) göre belirlendiği için yeni kurulan bir firmanın limiti düşük çıkabilir veya teminat mektubu/İGE kefaleti şartı daha belirleyici hâle gelebilir. Somut durum başvuru anında bankanın değerlendirmesine bağlıdır.
Alacak sigortasının primi ne kadar, sabit bir oran var mı?
Hayır, sabit bir prim oranı yok. Prim; ihracatın vadesine, ödeme şekline, alıcının bulunduğu ülkenin risk sınıfına ve alıcının kamu/özel niteliğine göre işlem bazında hesaplanıyor. Poliçe tanzim ücreti (1.500 TL) ve alıcı limiti analiz ücreti (2.500 TL) ise sabit kalemler.
🚀 Şirketiniz İçin Doğru Kredi ve Sigorta Kombinasyonunu Birlikte Belirleyelim
Hangi Eximbank kredisinin nakit akışınıza uygun olduğuna, alacak sigortasına ihtiyacınız olup olmadığına ve başvuru sürecinin nasıl yönetileceğine karar vermek; ihracat hacminize, alıcı profilinize ve mevcut finansman yapınıza bağlı stratejik bir karardır. İş Geliştirme ve Stratejik Danışmanlık kapsamında şirketinizin ihracat finansmanı ihtiyacını birlikte değerlendirmemiz için bizimle iletişime geçin.
Sonuç
Türk Eximbank, ihracatçıların önündeki iki temel engeli hedef alan bir kurum: nakit akışı sıkıntısı ve tahsilat riski. Kredi ürünleri birincisini, alacak sigortası ise ikincisini çözüyor. Ticaret Bakanlığı'nın geri ödemesiz destekleriyle birlikte kullanıldığında, ihracatçı firmaların büyüme sürecinde faydalanabileceği üç ayrı finansman ve risk yönetimi katmanı ortaya çıkıyor.
Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak, hangi kredi veya sigorta ürününün işinize uygun olduğunun belirlenmesinden başvuru sürecinin doğru kurgulanmasına, Ticaret Bakanlığı destekleriyle Eximbank araçlarının birlikte planlanmasına kadar ihracat finansmanı sürecinin tamamında yanınızdayız.