📌 Bu Rehberde Neler Bulacaksınız?
1 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/11 sayılı Tebliğ, 2023/5 sayılı "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ"de köklü bir sistem değişikliğine gitti. İhracatçıları, döviz kazandırıcı hizmet sağlayıcılarını ve tedarikçi firmaları yakından ilgilendiren bu değişiklik, hem destek mekanizmasının işleyişini hem de uyumsuzluk hâlinde karşılaşılacak yaptırımları yeniden tanımlıyor.
- ✔ Döviz dönüşüm desteği nedir, kimler yararlanır?
- ✔ 2026/11 sayılı Tebliğ ile tam olarak ne değişti?
- ✔ Güncel destek oranları (%2 / %3) ve ihracat bedeli satış yükümlülüğü (%35)
- ✔ "Döviz alma taahhüdü"nden "döviz pozisyonu esası"na geçiş ne anlama geliyor?
- ✔ 1 Ağustos – 1 Ekim 2026 – 31 Ocak 2027 geçiş takvimi
- ✔ Ağırlaştırılan yaptırımlar ve aracı bankaların yeni sorumlulukları
- ✔ Şirketinizin bugünden itibaren yapması gerekenler
📑 İçindekiler
1. Döviz Dönüşüm Desteği Nedir?
Döviz dönüşüm desteği, yurt dışından döviz geliri elde eden firmaların bu dövizlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) nezdinde aracı bir banka üzerinden Türk lirasına çevirmesini teşvik etmek amacıyla uygulanan bir destek mekanizmasıdır. Sistemin dayanağı, TCMB'nin "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ"idir (Sayı: 2023/5). Firma, döviz gelirini bankası aracılığıyla TCMB alım kuru üzerinden Türk lirasına çevirdiğinde, dönüştürdüğü tutarın belirli bir yüzdesi kadar geri ödemesiz destek alır.
1 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/11 sayılı Tebliğ ile bu uygulamada; destek mekanizmasının işleyiş mantığını, kapsamındaki firma tanımlarını ve uyumsuzluk hâlinde uygulanacak yaptırımları değiştiren önemli bir revizyon yapıldı. Değişikliğin en dikkat çekici yönü, firmaların "döviz almama taahhüdü" verdiği eski modelden, "döviz pozisyonu" esasına dayanan yeni bir modele geçilmesi.
📌 Neden Önemli?
- ✔ İhracat geliri, hizmet ihracatı veya diğer döviz kazandırıcı faaliyetlerle döviz geliri elde eden hemen her firmayı ilgilendiriyor
- ✔ Destek oranları ve ihracat bedeli satış yükümlülüğü için geçerlilik süresi 31 Ocak 2027'ye uzatıldı
- ✔ Aracı bankaların denetim/bildirim yükümlülükleri arttı, yaptırımlar ağırlaştırıldı
- ✔ 1 Ekim 2026'dan itibaren firmaların finans/hazine süreçlerini yeni sisteme göre yeniden kurgulaması gerekiyor
2. 2026/11 Sayılı Tebliğ Ne Getirdi?
🗓️ Tebliğ Bilgileri
- ✔ Resmî Gazete: 1 Ağustos 2026
- ✔ Tebliğ No: 2026/11
- ✔ Konu: 2023/5 sayılı Tebliğ'de değişiklik
- ✔ Yürürlük: 1 Ağustos 2026 (yeni döviz pozisyonu sistemi fiilen 1 Ekim 2026'dan itibaren uygulanıyor)
Değişikliğin özünde, destek mekanizmasının denetim ve uygulama biçiminin sadeleştirilmesi yer alıyor. Öne çıkan başlıklar şunlar:
"Döviz almama taahhüdü" kaldırıldı, "döviz pozisyonu esası" geldi
Eski sistemde destekten yararlanan firma, belirli bir süre boyunca döviz almayacağına dair taahhüt veriyordu. Yeni sistemde bu taahhüt kaldırıldı; bunun yerine firmanın döviz pozisyonu (döviz varlık ve yükümlülük dengesi) esas alınıyor. Bu, firmalara ticari faaliyetleri kapsamında döviz işlemlerinde daha fazla operasyonel esneklik tanıyor.
Destek artık katma değer esasına göre şekillenecek
Yeni düzenlemeyle destek tutarının belirlenmesinde firmanın yarattığı katma değer de dikkate alınan unsurlar arasına girdi. Kesin limit ve hesaplama parametreleri için aracı bankanızdan ve TCMB'nin yayımladığı uygulama talimatlarından güncel teyit alınması önerilir.
Tedarikçi firmalar da kapsama dâhil edildi
Önceki uygulamada esas olarak doğrudan döviz geliri elde eden ihracatçı/hizmet ihracatçısı firmalar öne çıkarken, yeni sistemde ihracatçıya girdi sağlayan tedarikçi firmaların da belirli şartlarla destekten faydalanabilmesinin önü açıldı.
"Firma kontrolü" ve "aracı banka" tanımları netleştirildi
Tebliğ, bir firmanın başka bir firma üzerinde "kontrol sahibi" sayılması için doğrudan veya dolaylı olarak sermaye payının, oy hakkının veya yönetim kurulunda temsil yetkisinin %50 veya üzerinde olması ölçütünü getirdi. Aracı banka tanımı ise 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında faaliyet gösteren bankalarla sınırlandırıldı.
3. Destek Oranları ve İhracat Bedeli Satış Yükümlülüğü
2026/11 sayılı Tebliğ, destek oranlarının ve ihracat bedelinin belirli bir yüzdesinin TCMB'ye satılması yükümlülüğünün geçerlilik süresini uzattı. Güncel tablo şu şekilde:
| Kalem | Oran / Süre |
|---|---|
| Temel döviz dönüşüm destek oranı | %2 |
| Geçici yüksek destek oranı | %3 (31 Ocak 2027'ye kadar uygulanmaya devam ediyor) |
| İhracat bedelinin satış yükümlülüğü | %35 (geçerlilik süresi 31 Ocak 2027'ye uzatıldı) |
| Dönüşüm kuru | TCMB'nin satış tarihinde ilan ettiği döviz alış kuru |
💡 Pratikte Ne Anlama Geliyor?
İhracat bedelinin yurda getirilmesi ve bunun bir kısmının (%35) bankalar aracılığıyla TCMB'ye satılması yükümlülüğü, geçici bir uygulama olarak 31 Ocak 2027'ye kadar sürdürülecek. Firmalar bu süre boyunca hem %2 baz oranından hem de -şartları sağladıkları sürece- %3'e varan geçici yüksek destekten yararlanabilir. Kesin oran ve yükümlülük hesaplaması, firmanın faaliyet alanına ve ihracat türüne göre değişebileceğinden, işlemden önce aracı bankanızla teyitleşmeniz önerilir.
4. Eski ve Yeni Sistem Karşılaştırması
| Konu | 2026/11 Öncesi (2023/5) | 2026/11 Sonrası |
|---|---|---|
| Temel yükümlülük | Belirli süre döviz almama taahhüdü | Döviz pozisyonu limitleri esası |
| Destek belirleme kriteri | Dönüştürülen döviz tutarı | Dönüştürülen tutar + katma değer unsuru |
| Kapsam | Ağırlıklı olarak doğrudan döviz geliri elde eden firmalar | Tedarikçi firmalar da belirli şartlarla dâhil |
| Aracı banka rolü | İşlem aracılığı | Genişletilmiş denetim ve bildirim sorumluluğu |
| Uyumsuzluk yaptırımı | Destek iadesi ağırlıklı | Destek iadesi + kur farkı + kanuni faiz + kredi kısıtı + olası suç duyurusu |
5. Geçiş Takvimi
Tebliğ, yürürlük tarihi ile yeni sistemin fiilen uygulanmaya başlayacağı tarih arasında bilinçli olarak bir geçiş süresi bırakıyor. Bu süre, firmaların finans ve hazine süreçlerini yeni döviz pozisyonu esasına göre uyarlaması için tanınmış bir hazırlık dönemi olarak değerlendirilmeli.
1 Ağustos 2026
2026/11 sayılı Tebliğ Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi; geçiş dönemi başladı.
1 Ekim 2026
Döviz pozisyonu esaslı yeni sistem fiilen uygulanmaya başlıyor.
31 Ocak 2027
%3 geçici destek oranı ve %35 ihracat bedeli satış yükümlülüğü için geçerlilik süresinin sonu.
Bu üç tarih arasındaki iki aylık pencere (1 Ağustos – 1 Ekim 2026), firmaların mevcut döviz pozisyonlarını gözden geçirmesi, aracı bankalarıyla yeni sistem kapsamındaki yükümlülükleri netleştirmesi ve gerekirse iç raporlama süreçlerini güncellemesi için değerlendirilmesi gereken kritik bir süre.
6. Kimler Kapsamda?
✅ Destekten Yararlanabilecekler
- ✔ Mal ihracatı yoluyla döviz geliri elde eden firmalar
- ✔ Hizmet ihracatı (yazılım, mühendislik, danışmanlık vb.) yapan firmalar
- ✔ Diğer döviz kazandırıcı faaliyetlerde bulunan firmalar
- ✔ Yeni düzenlemeyle belirli şartları sağlayan tedarikçi firmalar
⚠️ Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
- ❌ Aracı banka tanımına uymayan finans kuruluşları üzerinden yapılan işlemler kapsam dışı kalabilir
- ❌ %50 ve üzeri kontrol ilişkisi bulunan grup şirketleri arasındaki işlemler "firma kontrolü" tanımına tabi
- ❌ Yanlış/eksik beyan, destek iadesi ve ek yaptırımlarla sonuçlanabilir
- ❌ Destek hesaplaması firmaya, sektöre ve işlem türüne göre değişebileceğinden genellemeyle hareket edilmemeli
7. Yaptırımlar ve Aracı Bankaların Yeni Sorumlulukları
2026/11 sayılı Tebliğ, destek mekanizmasının kötüye kullanılmasını önlemeye yönelik yaptırım hükümlerini de belirgin biçimde ağırlaştırdı. Yanlış beyan veya usulsüz işlem tespit edilmesi hâlinde uygulanabilecek yaptırımlar şu şekilde sıralanabilir:
- Ödenmiş desteğin iadesi
- Ödeme tarihinden tespit tarihine kadar işleyen kur farkı
- Kur farkına ilaveten kanuni faiz
- Firmanın belirli bir süre TCMB kaynaklı kredi olanaklarından yararlanmasının kısıtlanması
- Ağır ihlallerde suç duyurusunda bulunulması
Buna paralel olarak aracı bankaların sorumlulukları da genişletildi: bankalar artık şüpheli işlemleri bildirmek, döviz kaynağının niteliğini doğrulamak ve TCMB'den gelen bildirim üzerine ilgili tutarları belirli bir süre içinde (bir ay) tahsil etmekle yükümlü. TCMB'ye de doğrudan inceleme yetkisi tanındı. Bu değişiklik, firmaların döviz dönüşüm işlemlerini yürütürken çalıştıkları bankanın iç uyum (compliance) süreçleriyle daha yakın temas hâlinde olmasını gerektiriyor.
8. Şirketiniz Ne Yapmalı? Adım Adım
1. Döviz Pozisyonunu Analiz Edin
Mevcut döviz varlık/yükümlülük dengenizi yeni sistem perspektifiyle gözden geçirin.
2. Bankanızla Teyitleşin
Aracı bankanızdan güncel destek hesaplama parametrelerini ve raporlama beklentilerini netleştirin.
3. Beyan Süreçlerini Gözden Geçirin
İhracat bedeli yurda getirme ve %35 satış yükümlülüğü takibini muhasebe/finans süreçlerinize entegre edin.
4. Tedarik Zincirinizi Değerlendirin
Tedarikçi firmaların kapsama alınmasının grup şirketleriniz için doğurduğu fırsatları inceleyin.
5. 1 Ekim Geçişini Takvimlendirin
Yeni döviz pozisyonu sisteminin fiilen başlayacağı tarihe kadar iç süreçlerinizi hazır hâle getirin.
6. Grup İçi İşlemleri Kontrol Edin
%50 ve üzeri kontrol ilişkisi bulunan şirketler arasındaki işlemlerin "firma kontrolü" tanımına uygunluğunu değerlendirin.
9. Sık Sorulan Sorular
2026/11 sayılı Tebliğ ne zaman yürürlüğe girdi?
1 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Ancak döviz pozisyonu esaslı yeni sistem, 1 Ekim 2026'dan itibaren fiilen uygulanmaya başlayacak; iki tarih arasındaki dönem bir geçiş süresi olarak öngörülüyor.
Destek oranı hâlâ %3 mü?
Temel oran %2'dir; geçici olarak uygulanan %3'lük yüksek destek oranı, ilgili şartları sağlayan firmalar için 31 Ocak 2027'ye kadar uzatılmıştır. Bu tarihten sonra oranların yeniden değerlendirilip değerlendirilmeyeceği TCMB'nin ileride yayımlayacağı düzenlemelere bağlı.
"Döviz almama taahhüdü" tamamen kalktı mı?
Evet, eski sistemdeki süreye bağlı döviz almama taahhüdü kaldırıldı. Bunun yerine firmanın döviz pozisyonu esas alınan bir yapıya geçildi; bu da firmalara ticari döviz işlemlerinde daha fazla esneklik sağlıyor.
Tedarikçi firmalar destekten nasıl yararlanacak?
İhracatçıya girdi sağlayan tedarikçi firmaların belirli şartlarla kapsama alınması öngörülüyor. Bu şartların somut uygulaması, aracı bankaların ve TCMB'nin yayımlayacağı uygulama talimatlarıyla netleşecek; bu nedenle tedarikçi konumundaki firmaların bankalarıyla güncel durumu teyit etmesi önerilir.
Uyumsuzluk tespit edilirse ne olur?
Ödenen destek geri istenir; ayrıca kur farkı, kanuni faiz, TCMB kaynaklı kredi kısıtlaması ve ağır ihlallerde suç duyurusu gibi yaptırımlarla karşılaşılabilir. Bu nedenle beyan ve raporlama süreçlerinin titizlikle yürütülmesi büyük önem taşıyor.
🤝 Döviz Dönüşüm Desteği Uyum Sürecinde Yanınızdayız
Yeni döviz pozisyonu esaslı sistemde ihracat bedelinin %35'lik satış yükümlülüğünü doğru yönetmek ve 1 Ekim 2026 geçiş takvimine uyum sağlamak, destek oranınızı ve nakit akışınızı doğrudan etkiler. Şirketinizin döviz dönüşüm desteği sürecini değerlendirmemiz için bizimle iletişime geçin.
10. Sonuç
2026/11 sayılı Tebliğ, döviz dönüşüm desteğini firmalar için daha esnek ama aynı zamanda daha sıkı denetlenen bir yapıya taşıdı. "Döviz almama taahhüdü"nün kaldırılması ve tedarikçi firmaların kapsama alınması ihracatçılar için olumlu bir gelişme olsa da; ağırlaştırılan yaptırımlar ve aracı bankaların artan denetim sorumluluğu, beyan ve raporlama disiplinini daha önemli hâle getiriyor. 1 Ekim 2026'da fiilen başlayacak yeni sistem öncesinde şirketlerin döviz pozisyonlarını, ihracat bedeli takibini ve grup içi işlemlerini gözden geçirmesi, olası uyumsuzluk risklerinin önüne geçmenin en etkili yolu.
Şirketinizin döviz dönüşüm desteğinden en doğru şekilde yararlanması, kambiyo mevzuatına uyumun sürdürülmesi ve bu süreçlerin vergi/finansal raporlamanızla tutarlı biçimde yönetilmesi için Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak yanınızdayız. İhracat destekleri, mali danışmanlık ve uluslararasılaşma stratejinizin tamamını tek noktadan yürütmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.