📌 Kısaca: Bu Planda Şirketleri İlgilendiren Ne Var?
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan plan, bir kanun değil; kamu kurumlarına görev ve hedef dağıtan bir yol haritası niteliğinde. Ama içerdiği sayısal hedefler (10 milyar TL araştırma fonu, 15 milyar TL büyüme fonu, KOBİ'ler için yapay zeka kuponu, GPU kredisi) doğrudan özel sektörü ve KOBİ'leri etkiliyor.
- ✔ Plan hangi tarihte, hangi resmî belgeyle yürürlüğe girdi?
- ✔ Dört eksen (Fark Et, İstifade Et, Üret, Yönet) ne anlama geliyor?
- ✔ KOBİ'ler için somut olarak hangi fırsatlar planlanıyor?
- ✔ Bu plan ile şu an başvurulabilir TÜBİTAK/KOSGEB programları arasındaki fark ne?
- ✔ "Yüksek etkili" yapay zeka sistemi kullanan şirketleri hangi yükümlülükler bekliyor?
- ✔ Şirketler bu plana göre şimdiden hangi adımları atabilir?
📑 İçindekiler
1. Plan Nedir, Hangi Belgeyle Yürürlüğe Girdi?
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılıResmî Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesiile uygulamaya kondu. Plan, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda; kamu kurumları, özel sektör temsilcileri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının ortak çalışmasıyla hazırlandı ve Türkiye'nin 2021-2025 dönemini kapsayan önceki Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nin (2021/18 sayılı Genelge) yerini aldı.
Hukuki olarak önemli bir ayrım var: Genelge, doğrudan şirketlere yükümlülük getiren bir kanun değil; kamu kurum ve kuruluşlarına "üzerlerine düşen görev ve sorumlulukları hassasiyetle yerine getirme" talimatı veren bir yol haritası. Bu nedenle plan, şirketler için şu anda doğrudan başvurulabilir, formu olan bir "destek programı" değil; önümüzdeki 2026-2030 döneminde hangi fonların, kredilerin ve düzenlemelerin devreye gireceğini gösteren bir çerçeve belgesi.
📌 Planın İlkesi ve Hedefi
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın açıklamasına göre hedef, Türkiye'nin yapay zeka dönüşümünde "seyirci değil, öncülerden biri" olması. Plan, kamu ve özel sektör kaynaklarıyla 2030'a kadar 1 trilyon TL'yi aşan ekonomik değer yaratılmasını hedefliyor.
2. Dört Eksen ve Sayısal Hedefler
Plan, "Fark Et, İstifade Et, Üret, Yönet" adını verdiği dört eksen ve bu eksenler altında toplam 16 öncelikli eylemden oluşuyor. Her eksenin kamuoyuna açıklanan en belirgin sayısal hedefleri şöyle:
| Eksen | Odak | Öne Çıkan Sayısal Hedef |
|---|---|---|
| Fark Et | Farkındalık, insan kaynağı, veri ekosistemi, hukuki çerçeve | 2 yılda 5 milyon kişiye yapay zeka okuryazarlığı eğitimi; 2027 sonuna kadar 10.000 ileri düzey uzman, 100.000 uygulama profesyoneli |
| İstifade Et | Hesaplama altyapısı, kamu ve özel sektörde kullanım | 2030'a kadar en az 1 GW veri merkezi kapasitesi; "Herkes İçin GPU" programında yılda en az 2 milyon GPU-saat (ilk faz) |
| Üret | Finansman, yerli modeller, robotik, büyüme | Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu: en az 10 milyar TL; Yapay Zeka Büyüme Fonu: 15 milyar TL hedefi |
| Yönet | Güvenilir çerçeve, düzenleme, uluslararası iş birliği | 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanı (finans, sağlık, enerji, mobilite, telekomünikasyon); yıllık ilerleme raporu |
Not: Bu tablo, planın kamuoyuna açıklanan eylem metinlerinden ve basın açıklamalarından derlenmiştir. 16 eylemin tam madde listesi ve her eylemin sorumlu kurumu için Resmî Gazete'deki genelge metninin tamamına bakılması gerekir.
3. KOBİ'ler İçin Somut Fırsatlar
Planın büyük kısmı kamu altyapısı ve politika hedeflerine odaklanıyor; ama KOBİ ölçeğindeki işletmeleri doğrudan ilgilendiren birkaç madde de açıklandı:
🎫 Yapay Zeka Kuponu
İlk 12 ayda en az 1.000 KOBİ'ye yönelik bir yapay zeka kuponu uygulaması planlanıyor. Kuponun tam kapsamı ve hangi gideri karşılayacağı henüz ayrıntılı olarak yayımlanmadı; bu, Bakanlığın ilerleyen dönemde çıkaracağı uygulama tebliğiyle netleşecek bir konu.
💻 GPU Kredisi / "Herkes İçin GPU"
Girişimler, KOBİ'ler ve araştırmacıların erişebileceği bir hesaplama kredisi modeli planlanıyor; ilk fazda yılda en az 2 milyon GPU-saat, 2028 sonunda yılda en az 20 milyon GPU-saat hedefleniyor.
💰 Yapay Zeka Büyüme Fonu
15 milyar TL büyüklüğe ulaşması hedeflenen fon üzerinden, en az 20 yapay zeka girişiminin Seri A, Seri B veya ölçeklenme yatırımı alması planlanıyor. Bu, erken/büyüme aşamasındaki yapay zeka girişimleri için bir sermaye kanalı.
🏛️ Kamu Alımı ve Pilot Fırsatı
İlk 12 ayda 10 bakanlıkta en az 30 pilot uygulama planlanıyor; kamu, yerli yapay zeka çözümleri için "ilk müşteri" rolü üstlenmeyi hedefliyor. Yerli çözüm geliştiren şirketler için bu, somut bir referans ve satış kanalı anlamına gelebilir.
4. Eylem Planı mı, Mevcut Destek Programı mı? Karıştırmayın
❗ En Sık Yapılan Karıştırma
Çoğu işletme sahibi, "Yapay Zeka Eylem Planı açıklandı, demek ki şimdi bir yere başvurabilirim" diye düşünüyor. Oysa Eylem Planı ile şu an gerçekten başvurulabilir programlar birbirinden farklı şeyler:
- Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030): Bir genelge/yol haritası. Başvuru formu, son tarih veya somut başvuru şartı yok; sadece 2026-2030 arasında hangi fonların ve altyapıların kurulacağını gösteriyor.
- TÜBİTAK 1711 Yapay Zeka Ekosistemi Çağrısı: Şirketlerin üniversite/kamu araştırma kurumuyla konsorsiyum kurarak başvurduğu, somut bütçe ve destek oranı olan, dönemsel olarak açılan gerçek bir çağrı.
- KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı: Teknogirişim Rozeti sahibi girişimlerin GPU/bulut altyapısı için kullanabildiği, şu an işleyen, faizsiz bir kredi mekanizması.
Kısacası: Eylem Planı, gelecekteki fon ve kredi kanallarının habercisi; TÜBİTAK 1711 ve KOSGEB AI Kredisi ise şirketlerin bugün başvurabileceği somut araçlar.
5. Şirketler İçin Uyum ve Denetim Boyutu
Planın "Yönet" ekseni, şirketleri ileride doğrudan etkileyebilecek bir düzenleme çerçevesi öngörüyor. Henüz bağımsız bir yapay zeka kanunu yürürlükte değil; TBMM'ye sunulan kanun teklifleri ve Yapay Zekâ Araştırma Komisyonu'nun raporu hâlâ değerlendirme sürecinde. Ancak plan, şu yönde hazırlık yapılmasını öngörüyor:
🧪 Düzenleyici Deney Alanları
Finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon sektörlerinde en az 5 düzenleyici deney alanı kurulması planlanıyor. Bu sektörlerde yapay zeka çözümü geliştiren şirketler için kontrollü bir test ortamı anlamına gelebilir.
📋 Yüksek Etkili Sistemler İçin Değerlendirme
Kritik kararlar veren (kredi skorlama, işe alım, sağlık gibi) "yüksek etkili" yapay zeka sistemlerinde algoritmik etki değerlendirmesi, model kartı ve güvenlik testi uygulanması hedefleniyor.
Otomatik karar alma süreçlerinde kişisel veri işleyen şirketler için bu başlık, KVKK uyumuyla da doğrudan kesişiyor; konuyu Yapay Zeka ve KVKK rehberimizde daha ayrıntılı ele aldık.
6. Şimdiden Başvurulabilecek Mevcut Programlar
Eylem Planı'nın fon ve kupon mekanizmaları henüz uygulama tebliğiyle netleşmedi. Ama bu, elinizi kolunuzu bağlamalı anlamına gelmiyor: planın hedeflediği ekosistemin bir parçası olan birkaç program, şirketlerin şu anda fiilen kullanabileceği gerçek araçlar:
Şirketlerin üniversite veya kamu araştırma kurumlarıyla konsorsiyum kurarak başvurduğu, 10 milyon TL bütçe üst sınırlı, %60-70 destek oranlı çağrı.
Teknogirişim Rozeti sahibi girişimlere GPU/bulut ve yapay zeka altyapı giderleri için 500 bin - 5 milyon TL arası faizsiz kredi.
Dijital dönüşüm ve otomasyon yatırımlarına yönelik destek kalemleri; yapay zeka altyapısına geçişin ilk maliyetini hafifletebilir.
Hangi sürecin önce otomatikleştirilmesi gerektiğini ve gerçekçi bir maliyet/ROI beklentisini anlatan uygulama rehberi.
7. Şirketler Şimdiden Nasıl Hazırlanmalı?
2026-2030 Dönemine Hazırlık Akışı
- Yapay zeka olgunluk seviyenizi netleştirin: şirketiniz henüz pilot aşamasında mı, yoksa entegrasyona mı hazır?
- Mevcut programlardan birine şimdiden başvurun: büyüme fonu veya kupon beklemek yerine TÜBİTAK 1711 veya KOSGEB AI Kredisi gibi bugün açık olan kanalları değerlendirin.
- Veri ve KVKK altyapınızı gözden geçirin: plan ilerledikçe gelecek uyum yükümlülükleri, düzenli ve dijital veri altyapısı olan şirketler için çok daha az maliyetli olacak.
- Sektörünüz düzenleyici deney alanı kapsamındaysa (finans, sağlık, enerji, mobilite, telekom) ilgili kurum duyurularını takibe alın.
- Yapay zeka kuponu ve büyüme fonu uygulama tebliğleri yayımlandığında hızlı hareket edebilmek için başvuru evraklarınızı (faaliyet belgesi, mali tablo, proje özeti) önceden hazırlayın.
8. Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Eylem Planı'nın kuponlar, GPU kredisi ve büyüme fonuyla ilgili başvuru şartları, tutarları ve takvimi henüz ayrı bir uygulama tebliğiyle yayımlanmadı; bu detaylar netleşmeden "kesin başvuru şartı" iddia eden içeriklere güvenmeyin.
- Plan, bir kanun değil; kamu kurumlarına yönelik bir genelge. Şirketler için bağlayıcı doğrudan bir yükümlülük şu an için öngörmüyor.
- Yapay zekaya ilişkin ayrı bir kanun TBMM sürecinde; bu süreç tamamlandığında şirketler için ayrı, bağlayıcı yükümlülükler gelebilir. Güncel durumu periyodik olarak takip edin.
- Hedeflerin büyük kısmı (10.000 uzman, 1 GW veri merkezi kapasitesi gibi) 2027-2030 arasına yayılmış; kısa vadede somut bir başvuru beklemek yerine, bugün açık olan TÜBİTAK/KOSGEB programlarına odaklanmak daha gerçekçi bir strateji.
- "Yüksek etkili" sistem tanımı ve hangi sektörlerin bu kapsama gireceği, ilerleyen düzenlemelerle netleşecek; kredi skorlama, işe alım gibi kritik kararlarda yapay zeka kullanan şirketlerin bu başlığı yakından takip etmesi gerekiyor.
💡 Uzman Notu
Bu tür ulusal eylem planlarında en sık gözden kaçan nokta, planın açıklandığı tarih ile fiilen başvurulabilir bir mekanizmanın ortaya çıktığı tarih arasındaki boşluktur. Geçmiş ulusal stratejilerde de görüldüğü gibi, kupon ve fon gibi unsurların uygulama tebliği genellikle genelgeden aylar sonra yayımlanır. Bu nedenle şirketlerin asıl yapması gereken, "ne zaman açılacak" diye beklemek değil; planın işaret ettiği yönde (yapay zeka altyapısına geçiş, veri düzeni, uyum hazırlığı) şimdiden, mevcut TÜBİTAK ve KOSGEB kanallarıyla somut bir adım atmaktır.
9. Resmî Kaynaklar
- Resmî Gazete, 18 Ağustos 2026 tarih ve 33344 sayılı nüsha (2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi)
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (sanayi.gov.tr) - plan koordinatörü bakanlığın resmî duyuruları
- TÜBİTAK Açık Çağrılar (tubitak.gov.tr)
- KOSGEB Destekler Sayfası (kosgeb.gov.tr)
16 eylemin tam madde listesi, sorumlu kurumlar ve uygulama tebliğleri yayımlandıkça bu kaynaklardan takip edilmelidir.
10. Sık Sorulan Sorular
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı bir kanun mu?
Hayır. Plan, 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile yürürlüğe girdi. Genelge, kamu kurumlarına görev dağıtan bir yol haritasıdır; kanun gibi doğrudan bağlayıcı, cezai sonuçlu bir düzenleme değildir.
Eylem Planı kapsamında şirketler için şu anda başvurulabilir bir destek var mı?
Planın kendisi henüz başvuru formu veya son tarihi olan bir destek programı değil; yapay zeka kuponu ve büyüme fonu gibi unsurların uygulama tebliği ayrıca yayımlanacak. Bugün fiilen başvurulabilecek araçlar, TÜBİTAK 1711 Yapay Zeka Ekosistemi Çağrısı ve KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı'dır.
Eylem Planı'nın KOBİ'lere yönelik en somut fırsatları neler?
Açıklanan hedeflere göre ilk 12 ayda en az 1.000 KOBİ'ye yönelik yapay zeka kuponu, "Herkes İçin GPU" programı kapsamında hesaplama kredisi ve 15 milyar TL büyüklüğü hedeflenen Yapay Zeka Büyüme Fonu üzerinden girişimlere yönelik yatırım kanalı planlanıyor.
"Yüksek etkili" yapay zeka sistemi ne anlama geliyor, hangi şirketleri ilgilendiriyor?
Plan, kredi skorlama, işe alım veya sağlık gibi kritik kararları etkileyen yapay zeka sistemlerini "yüksek etkili" olarak nitelendiriyor ve bu sistemler için algoritmik etki değerlendirmesi, model kartı ve güvenlik testi gibi uygulamalar hedefliyor. Tam kapsam ve eşikler, ilerleyen düzenlemelerle netleşecek.
Eylem Planı'nın önceki Ulusal Yapay Zeka Stratejisi'nden (2021-2025) farkı nedir?
2021-2025 dönemini kapsayan önceki belge daha çok genel oranlı bir hedef (yapay zekanın GSYİH içindeki payını artırmak) koyuyordu. Yeni plan ise ölçülebilir, somut rakamlara (5 milyon kişilik eğitim, 10 milyar TL fon, 1.000 KOBİ kuponu gibi) ve 16 öncelikli eyleme dayanıyor.
Şirketimin bu plana göre şimdiden atması gereken bir adım var mı?
Evet. Yeni fonların açılmasını beklemek yerine, bugün açık olan TÜBİTAK 1711 veya KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı gibi kanallardan birine başvurmak, veri ve KVKK altyapınızı düzene koymak, sektörünüz düzenleyici deney alanı kapsamındaysa ilgili kurum duyurularını takip etmek en gerçekçi hazırlık adımlarıdır.
11. Sonuç
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), şirketler için bugünden yarın arasında bir köprü niteliğinde: bugün henüz başvurulabilir bir program değil, ama 2026-2030 arasında hangi fonların, kredilerin ve düzenlemelerin devreye gireceğini gösteren güvenilir bir işaret. Bu işareti doğru okuyan şirketler, yeni fonlar açıldığında geriden değil, önden başlıyor olacak.
Şirketinizin yapay zeka yatırım stratejisini, mevcut TÜBİTAK ve KOSGEB teşviklerinden en iyi şekilde yararlanacak şekilde kurgulamak ve ilerleyen dönemde açılacak fonlara hazırlıklı olmak için Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak yanınızdayız. Şirketinizin yapay zeka teşvik ve destek uygunluğunu birlikte değerlendirelim.