📌 Kısa Cevap
Evet, reeskont kredisinde yıllardır aranan "net ihracatçı" şartı artık uygulanmıyor:
- ✔ TCMB, ithalatından fazla ihracat yapma şartını (net ihracatçılık) kaldırdı; yerine katma değer odaklı "ihracatçı skoru" modelini getirdi.
- ✔ Skorlama; ürün çeşitliliği, pazar/ülke sayısı, ürünün teknoloji seviyesi ve firma büyüklüğü gibi kriterlere bakıyor, salt ithalat/ihracat dengesine değil.
- ✔ 5 Eylül 2026 tarihli, 33361 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 11723 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile reeskont kredilerindeki BSMV istisnası, kısa vadeli kredilerin yanında uzun vadeli reeskont kredilerini de kapsayacak şekilde genişletildi.
- ✔ Aynı dönemde döviz alma zorunluluğu ve ilave döviz bozdurma zorunluluğu kaldırıldı.
- ✔ Habercilere göre günlük toplam kullanım limiti kademeli olarak 5 milyar TL'ye, firma başına günlük limit 60 milyon TL'ye yükseldi; yabancı para cinsi ihracat reeskont kredisi limiti 5 milyon dolara çıkarıldı.
- ✔ Kredi, yine Türk Eximbank ve TCMB ile protokollü ticari bankalar aracılığıyla, ihracat bedeli karşılığında kullandırılan bir geri ödemeli finansman aracı; hibe değil.
📑 İçindekiler
1. Reeskont Kredisi Nedir, Neden Önemli?
Reeskont kredisi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) kaynaklarıyla, ihracatçıların elindeki döviz alacağını veya ihracat taahhüdünü esas alarak Türk Eximbank ve TCMB'yle protokollü ticari bankalar aracılığıyla kullandırılan kısa ve uzun vadeli bir ihracat finansmanı aracıdır. Ticaret Bakanlığı'nın geri ödemesiz destek programlarından (örneğin pazara giriş veya UR-GE destekleri) farklı olarak bu bir kredidir, yani ihracatçı kullandığı tutarı vadesinde geri öder; avantajı piyasa koşullarına göre daha uygun maliyet ve ihracat taahhüdüyle ilişkilendirilmiş bir finansman modeli olmasıdır.
Bu kredinin güncel durumunun önemli olmasının nedeni basit: programın kapsamı, limitleri ve kimlerin başvurabileceği son üç yılda birkaç kez köklü şekilde değişti. Eskiden bu krediye sadece belirli bir ölçütü karşılayan firmalar erişebiliyordu; bugün tablo farklı.
2. Eski Şart: Net İhracatçılık Neden Sorun Yaratıyordu?
Reeskont kredisi uzun süre "net ihracatçılık" ölçütüne göre işledi: bir firmanın ithalatı, ihracatından fazlaysa bu firma kapsam dışında kalıyordu. Bu kural, kâğıt üzerinde basit görünse de pratikte ciddi bir soruna yol açıyordu.
⚠️ Eski Kuralın Gözden Kaçan Sonucu
Çok sayıda imalatçı, ihraç ettiği ürünün hammaddesini veya ara malını yurt dışından ithal ediyor. Bu firmaların dış ticaret hacminde ithalat bazen ihracatı aşabiliyordu; bu da onları "net ihracatçı değil" kategorisine düşürüyordu. Oysa bu firmaların birçoğu, ihracatın katma değerine gerçekten katkı sağlayan, teknoloji yoğun üretim yapan işletmelerdi. Yani ölçüt, asıl hedeflenen "güçlü ihracatçıyı desteklemek" amacıyla her zaman örtüşmüyordu.
3. İhracatçı Skoru Sistemi Nasıl İşliyor?
TCMB, net ihracatçılık ölçütünü kaldırarak yerine katma değer odaklı bir "ihracatçı skoru" modeli getirdi. Haberlere göre bu modelde firmalar; ihraç ettikleri ürün çeşitliliği, satış yaptıkları pazar/ülke sayısı, ürünün teknoloji seviyesi ve firma büyüklüğü gibi birden fazla kritere göre puanlanıyor; salt ithalat/ihracat dengesine bakılmıyor.
Yüksek İhracatçı Skoru
Herhangi bir puan türünden 40 puan ve üzeri alan firmalar "ihracatçı skoru yüksek" olarak sınıflandırılıyor ve reeskont kredisi kullanımında önceliklendiriliyor.
Düşük İhracatçı Skoru
Her iki puan türünden de 40 puanın altında kalan firmalar "ihracatçı skoru düşük" kategorisinde değerlendiriliyor; bu firmalar için kredi erişimi daha sınırlı kalabiliyor.
💡 Uzman Notu:Skorlama sisteminde en çok gözden kaçan nokta, net ihracatçı olmanın artık ne tek başına yeterli ne de tek başına gerekli bir şart olmaması. İthalatı yüksek olsa da ürün çeşitliliği ve pazar yaygınlığı güçlü bir firma, net ihracatçı olan ama dar bir pazara tek tip ürün satan bir firmadan daha yüksek skor alabiliyor. Bu nedenle başvuru öncesi firmanızın kendi dış ticaret profilini (kaç ülkeye, kaç farklı ürün grubunda satış yaptığınızı) protokollü bankanızla birlikte netleştirmek, "net ihracatçı değiliz, bu kredi bize göre değil" varsayımıyla başvurudan vazgeçmekten daha doğru bir adımdır.
4. Karıştırmayın: İki Ayrı Tarih, İki Ayrı Değişiklik
⚠️ Skorlama Sistemi ile Eylül 2026 Paketini Ayırın
1) İhracatçı skoru sisteminin başlangıcı
Net ihracatçılık şartının kaldırılıp katma değer odaklı skorlama modeline geçilmesi, haberlere göre 13 Ocak 2025'te (üç aylık geçiş süreciyle) yürürlüğe girdi. Yani bu değişiklik 2026'ya özgü değil, daha önce başlamış bir dönüşüm.
2) 5 Eylül 2026 tarihli ek paket
5 Eylül 2026'da yürürlüğe giren 11723 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, skorlama sistemini değiştirmedi; ona ek olarak BSMV istisnasını uzun vadeli kredilere de yaydı, döviz zorunluluklarını kaldırdı ve yabancı para cinsi kredi limitini yükseltti.
Dikkat edilmesi gereken fark şu: "net ihracatçı şartı kalktı mı" sorusunun cevabı 2025'ten beri "evet"; ama kredinin güncel limitleri, vergi avantajları ve döviz kurallarına dair en taze bilgi Eylül 2026 paketinde. Eski bir kaynaktan sadece skorlama bilgisini okuyup güncel limitleri eski haliyle (örneğin 300 milyon TL günlük limit ya da zorunlu döviz satışı) bilen okuyucular, aşağıdaki güncel tabloyu mutlaka kontrol etmeli.
5. 2026 Güncel Limitler, Oranlar ve Vergi İstisnası
Reeskont kredisinin günlük kullanım limiti, son üç yılda kademeli olarak artırıldı. Habercilere göre bu kademeli artışın son durağı, 5 Eylül 2026 tarihli Karar'la gelen paket:
| Kalem | Önceki Durum | 2026 Güncel Durum |
|---|---|---|
| Başvuru Ölçütü | Net ihracatçılık şartı | Katma değer odaklı ihracatçı skoru |
| Günlük Toplam Limit | 300 milyon TL (önceki dönem) | 5 milyar TL |
| Firma Başına Günlük Limit | 45 milyon TL | 60 milyon TL |
| Yabancı Para Cinsi Kredi Limiti | Daha düşük tutar | 5 milyon dolara kadar (program bütçesi 1 milyar dolar) |
| BSMV İstisnası Kapsamı | Sadece kısa vadeli reeskont kredileri | Kısa vadeli + uzun vadeli reeskont kredileri |
| Döviz Alma Zorunluluğu | Vardı | Kaldırıldı |
| İlave Döviz Bozdurma Zorunluluğu | Vardı | Kaldırıldı |
| Kredi Maliyeti (Faiz) | Habercilere göre %23,95'e indirildi (TCMB'nin güncel oranı başvuru öncesi teyit edilmelidir) | |
Not: Günlük toplam limitteki kademeli artış (300 milyon TL → 1,5 milyar TL → 4,5 milyar TL → 5 milyar TL) farklı tarihlerde yapılan ayrı kararlara dayanıyor; bu yazıda sadece başlangıç ve güncel (Eylül 2026 sonrası) rakamlar karşılaştırılmıştır. Kredi maliyeti oranı TCMB tarafından sık güncellenebildiği için başvuru öncesi protokollü bankanızdan veya Türk Eximbank'tan güncel oranı teyit etmeniz gerekir.
6. Kimler Başvurabilir?
✅ Uygun Olabilecek Profil
- ✔ Fiilen ihracat yapan veya ihracat taahhüdü bulunan işletmeler
- ✔ TİM'e bağlı bir ihracatçı birliğine üye olan firmalar
- ✔ İthalatı ihracatından fazla olsa da ürün çeşitliliği, pazar yaygınlığı veya teknoloji seviyesi güçlü olan firmalar (ihracatçı skoru üzerinden değerlendirilir)
- ✔ KOBİ'ler ve büyük ölçekli ihracatçı işletmeler (program her iki grubu da kapsar)
- ✔ Yabancı para cinsinden finansman ihtiyacı olan ihracatçılar (5 milyon dolara kadarki kısım için)
❌ Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar
- ❌ İhracat faaliyeti bulunmayan, sadece ithalat yapan işletmeler kapsam dışıdır
- ❌ Firma başına ve günlük toplam limitler, bankaların kendi kredibilite değerlendirmesiyle birlikte uygulanır; limitin var olması otomatik onay garantisi vermez
- ❌ İhracatçı skoru düşük çıkan firmalarda kredi erişimi, yüksek skorlu firmalara göre daha sınırlı kalabilir
- ❌ Kredi maliyeti ve vade koşulları TCMB tarafından güncellenebildiği için eski bir kaynaktaki rakamla hareket etmek yanıltıcı olabilir
7. Adım Adım Başvuru Süreci
İhracatçı Birliği Üyeliği
TİM'e bağlı ilgili ihracatçı birliğine üyelik şart.
Banka Seçimi
Türk Eximbank'a doğrudan veya TCMB ile protokollü bir ticari bankaya başvurulur.
Kredibilite Değerlendirmesi
Banka, firmanın finansal durumunu ve ihracatçı skorunu değerlendirir.
İhracat Taahhüdü/Belgesi
Kredinin bağlı olduğu ihracat işlemine ait belgeler (fatura, gümrük beyannamesi vb.) sunulur.
Kredi Kullanımı
Onaylanan tutar, güncel limitler ve BSMV istisnası dahilinde kullandırılır.
İhracat Taahhüdünün Kapatılması
Vade sonunda ihracatın fiilen gerçekleştiği belgelenir, kredi anaparası geri ödenir.
8. Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Bu bir kredidir, hibe değildir; kullanılan tutar vadesinde geri ödenir.
- "Net ihracatçı değiliz" varsayımıyla başvurudan vazgeçmeden önce güncel ihracatçı skoru sistemini ve kendi dış ticaret profilinizi değerlendirin.
- Günlük toplam ve firma başına limitler üst sınırdır; fiilen kullanabileceğiniz tutar bankanızın kendi değerlendirmesine bağlıdır.
- Kredi maliyeti (faiz) oranı TCMB tarafından sık güncellenebiliyor; başvuru öncesi güncel oranı Türk Eximbank veya protokollü bankanızdan teyit edin.
- BSMV istisnası, döviz zorunluluklarının kaldırılması gibi avantajların uygulanma şekli bankadan bankaya farklılık gösterebilir; sözleşme öncesi netleştirin.
- Güncel limit, oran ve şartları her başvuru öncesinde TCMB ve Türk Eximbank'ın resmî kaynaklarından teyit edin.
9. Resmî Kaynaklar
Bu yazı aşağıdaki kaynaklara dayanmaktadır. Güncel limit, oran ve başvuru şartlarını, başvuru öncesinde doğrudan TCMB ve Türk Eximbank'ın resmî kanallarından teyit etmenizi öneririz:
- 5 Eylül 2026 tarihli, 33361 sayılı Resmî Gazete (11723 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı)
- TCMB resmî internet sitesi (tcmb.gov.tr) (ihracat reeskont kredisi uygulama talimatı ve güncel oranlar)
- Türk Eximbank resmî internet sitesi (eximbank.gov.tr) (reeskont kredisi başvuru koşulları)
- Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) resmî duyuruları
10. Sık Sorulan Sorular
Net ihracatçı olmayan bir firma reeskont kredisi alabilir mi?
Evet. TCMB, net ihracatçılık şartını kaldırıp katma değer odaklı ihracatçı skoru sistemine geçti. İthalatı ihracatından fazla olan bir firma, ürün çeşitliliği, pazar sayısı veya teknoloji seviyesi gibi kriterlerden güçlü bir skor alıyorsa kredi başvurusunda değerlendirmeye alınabiliyor.
İhracatçı skoru sistemi ne zaman başladı?
Habercilere göre bu sistem 13 Ocak 2025'te, üç aylık bir geçiş süreciyle birlikte yürürlüğe girdi. 5 Eylül 2026'daki değişiklik, skorlama modelini değiştirmedi; ona ek olarak vergi istisnası ve döviz zorunluluklarına ilişkin ayrı bir paket getirdi.
Reeskont kredisinde döviz bozdurma zorunluluğu hâlâ var mı?
Hayır. 5 Eylül 2026 tarihli 11723 sayılı Karar'la döviz alma zorunluluğu ve ilave döviz bozdurma zorunluluğu kaldırıldı.
Reeskont kredisinin günlük limiti şu anda ne kadar?
Habercilere göre günlük toplam kullanım limiti kademeli artışlarla 5 milyar TL'ye, firma başına günlük limit 60 milyon TL'ye yükseldi. Bu limitler üst sınırdır; fiilen kullanılabilecek tutar bankanızın kredibilite değerlendirmesine bağlıdır.
BSMV istisnası hangi reeskont kredilerini kapsıyor?
5 Eylül 2026 öncesinde BSMV istisnası sadece kısa vadeli reeskont kredilerinde uygulanıyordu. Yeni Karar'la bu istisna, hem Türk Eximbank'ın hem ticari bankaların kullandırdığı uzun vadeli reeskont kredilerini de kapsayacak şekilde genişletildi.
Reeskont kredisi hibe mi, kredi mi?
Krediyle: kullanılan tutar vadesinde geri ödenir. Avantajı, piyasa koşullarına göre daha uygun maliyetli olması ve ihracatçı skoru yüksek firmalar için erişimin genişletilmiş olmasıdır.
Sonuç
Reeskont kredisinde net ihracatçı şartının kalkması, daha önce sadece ithalat/ihracat dengesine bakılarak kapı dışında kalan birçok katma değerli ihracatçı için gerçek bir kapsam genişlemesi. 5 Eylül 2026 tarihli paketle gelen BSMV istisnası, döviz zorunluluklarının kaldırılması ve yükseltilen limitler bu genişlemeyi daha da güçlendiriyor. Ancak kredinin hâlâ bir geri ödeme yükümlülüğü taşıdığını ve fiilen kullanılabilecek tutarın bankanızın kendi değerlendirmesine bağlı olduğunu unutmamak gerekiyor.
Şirketinizin ihracatçı skorunu, hangi banka/Eximbank kanalının size daha uygun olduğunu ve güncel limitlerden ne şekilde yararlanabileceğinizi birlikte değerlendirelim; ihracat finansmanı stratejinizi diğer devlet destek ve teşvik programlarınızla uyumlu şekilde kurgulamak için Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak yanınızdayız. Şirketiniz için uygun finansman yolunu birlikte belirleyelim.