📌 Bu Rehberde Neler Bulacaksınız?
Vision 2030 dönüşüm programıyla birlikte Suudi Arabistan, körfez bölgesinin en büyük ekonomisini yabancı sermayeye kademeli olarak açıyor. Riyad'ın modern iş ve finans merkezi Kingdom Centre Tower çevresinde yükselen kurumsal ekosistem, bunun en görünür kanıtı. Ancak Suudi Arabistan'da şirket kurmak; doğru şirket türünü, MISA yatırım lisansını ve kendine özgü Zekat–kurumlar vergisi ayrımını doğru yönetmeyi gerektiren teknik bir süreç.
- ✔ MISA yatırım lisansı nedir, kimler almak zorunda
- ✔ LLC ve şube (branch) şirket türleri arasındaki fark
- ✔ Adım adım kuruluş süreci
- ✔ %20 kurumlar vergisi ile Zekat ayrımının nasıl işlediği
- ✔ %15 KDV ve Bölgesel Merkez (RHQ) programı
- ✔ Banka hesabı açma sürecinin gerçekçi tablosu
- ✔ Türkiye tarafındaki yükümlülükler ve destekler
📑 İçindekiler
1. Neden Suudi Arabistan'da Şirket Kurmalısınız?
Suudi Arabistan, Vision 2030 kapsamında ekonomisini petrole bağımlılıktan çıkarıp yabancı sermayeye açma stratejisini sürdürüyor. 2025 yılında doğrudan yabancı yatırım girişi 32,6 milyar dolara ulaşarak yıllık yaklaşık %53 büyüdü; ülke küresel doğrudan yatırım sıralamasında 13. sıraya yükseldi. Bu büyüme, körfez bölgesinin en kalabalık ve en yüksek tüketim gücüne sahip pazarına erken giriş yapmak isteyen Türk girişimciler için somut bir fırsat penceresi anlamına geliyor.
Hızla Büyüyen Pazar
35 milyonu aşan nüfusu ve yüksek kamu/özel sektör yatırım hacmiyle Suudi Arabistan, MENA bölgesinin en büyük tek pazarlarından biridir.
Vision 2030 Yatırım Dalgası
NEOM, Kızıldeniz Projesi ve Riyad'ın kentsel dönüşümü başta olmak üzere trilyon dolarlık projeler, inşaat, teknoloji ve hizmet sektörlerinde ciddi tedarik zinciri talebi yaratıyor.
%100 Yabancı Mülkiyet İmkânı
MISA lisansı alan yabancı yatırımcılar, çoğu sektörde yerel ortak zorunluluğu olmadan şirketin tamamına sahip olabiliyor.
2. MISA Lisansı ve Yabancı Yatırım Rejimi
Suudi Arabistan'da yabancı sermayeli bir şirket kurmanın önkoşulu, Suudi Yatırım Bakanlığı'ndan (Ministry of Investment of Saudi Arabia – MISA) yatırım lisansı almaktır. Bu lisans olmadan Ticaret Bakanlığı nezdinde ticaret sicili (Commercial Registration – CR) düzenlenemez ve şirket resmen faaliyete geçemez.
Şubat 2025'te Yürürlüğe Giren Yeni Yatırım Kanunu
16 Şubat 2025'te yürürlüğe giren yeni Suudi Yatırım Kanunu, geleneksel "yabancı yatırım lisansı" uygulamasını büyük ölçüde sadeleştirilmiş bir yatırımcı kayıt (investor registration) sürecine dönüştürdü. Yerli ve yabancı yatırımcılar artık MISA'nın e-portalı üzerinden benzer bir kayıt akışını takip ediyor; bu değişiklik sürecin öngörülebilirliğini ve hızını artırmayı hedefliyor.
📄 Temel Başvuru Belgeleri
- Ana şirketin ticaret sicil kaydı (tasdikli ve gerekli hallerde apostilli)
- Son yıla ait denetlenmiş mali tablolar
- Ortakların/kurucuların kimlik belgeleri
- Tüm belgelerin Arapçaya resmi tercümesi
🚫 Yabancı Yatırıma Kapalı Bazı Alanlar
MISA her yıl güncellenen bir "negatif liste" yayımlar. Balıkçılık ve bazı gayrimenkul faaliyetleri gibi belirli alanlarda yabancı yatırım kısıtlı veya yasaktır. Faaliyet kodunuzun listede yer alıp almadığının başvuru öncesi MISA'nın resmi kaynağından teyit edilmesi gerekir.
Basit dosyalarda lisans onayı bazen 1 iş günü kadar kısa sürede verilebiliyor; ancak ek onay gerektiren sektörlerde ve eksiksiz olmayan dosyalarda süreç birkaç haftaya uzayabilir. Yatırım kayıt belgesi süresiz değildir; her yıl güncel ticaret sicili, Suudileştirme (Saudization) uyum durumu ve mali tablolarla birlikte MISA portalı üzerinden yenilenmesi gerekir.
3. Şirket Türleri: LLC ve Şube
Yabancı yatırımcılar için pratikte en sık kullanılan iki yapı; bağımsız bir tüzel kişilik olan Limited Şirket (LLC) ve yurt dışındaki ana şirketin uzantısı niteliğindeki şube (branch) ofisidir. Anonim Şirket (JSC) ise genellikle büyük ölçekli veya halka açılma hedefi olan yatırımlar için tercih edilir.
| Kriter | LLC (Limited Şirket) | Şube (Branch) |
|---|---|---|
| Tüzel Kişilik | Bağımsız, sorumluluk sermayeyle sınırlı | Ana şirketin uzantısı; sorumluluk ana şirkete de yansır |
| Faaliyet Kapsamı | Ticaret, üretim ve hizmet dahil geniş faaliyet imkânı | MISA lisansında belirtilen faaliyetlerle sınırlı; ticari alım-satım genelde kısıtlı |
| Yabancı Mülkiyet | %100 mümkün (sektöre göre değişebilir) | %100 (ana şirketin doğrudan uzantısı) |
| Asgari Sermaye | Kanunda sabit asgari yok; hizmet sektöründe pratikte ~100.000-500.000 SAR | Genellikle ayrı sermaye şartı aranmaz |
| Vergilendirme | Kendi mali kayıtları üzerinden kurumlar vergisi/Zekat | Yabancı ortaklık payı üzerinden kurumlar vergisi; raporlama ana şirketle bağlantılı |
Ticaret (perakende/toptan dağıtım) faaliyetinde tamamen yabancı sermayeli bir LLC için MISA, asgari yaklaşık 30 milyon SAR sermaye ve şirketin en az üç ülkede faaliyet gösteriyor olması şartını arıyor. Danışmanlık, yazılım, mühendislik gibi hizmet odaklı faaliyetlerde ise böyle bir eşik bulunmuyor; bu nedenle faaliyet konusunun MISA başvurusundan önce net olarak tanımlanması, sürecin en kritik adımlarından biridir. Sorumluluk sınırlaması ve operasyonel esneklik nedeniyle, ilk kez Suudi Arabistan'a giren firmaların büyük çoğunluğu LLC yapısını tercih ediyor.
4. Adım Adım Kuruluş Süreci
Süreç, MISA yatırım lisansının alınmasıyla başlar ve ticaret sicilinin (CR) düzenlenmesiyle tamamlanır. Belge eksiksizse toplam süreç 3-6 hafta arasında tamamlanabilir; ek sektörel onay gereken faaliyetlerde bu süre uzayabilir.
MISA Yatırım Lisansı
Ticari Unvan & Ana Sözleşme
Ticaret Sicili (CR)
Vergi, Ofis & Kayıtlar
4.1. MISA Yatırım Lisansının Alınması
Faaliyet konusu, hedeflenen şirket türü (LLC veya şube) ve gerekli belgeler netleştirildikten sonra başvuru MISA e-portalı üzerinden yapılır. Bu aşama, yetkilendirilmiş vekâletname ile ortaklar Suudi Arabistan'da fiziken bulunmadan uzaktan yürütülebilir.
4.2. Ticari Unvan Onayı ve Ana Sözleşmenin Hazırlanması
Ticaret Bakanlığı (Ministry of Commerce – MC) üzerinden şirket unvanı rezerve edilir. Ardından ortaklık yapısını ve yönetim esaslarını belirleyen ana sözleşme (Articles of Association) hazırlanır; 2026 itibarıyla bu belge büyük ölçüde elektronik ortamda onaylanabiliyor.
4.3. Ticaret Sicilinin (CR) Düzenlenmesi
Ana sözleşme onaylandıktan sonra Ticaret Bakanlığı, şirketin resmi ticaret sicil belgesini (Commercial Registration) düzenler. Bu belge, şirketin Suudi Arabistan'da tüzel kişilik kazandığının resmi kanıtıdır ve sonraki tüm kayıtların temelini oluşturur.
4.4. Vergi Kaydı, Ofis Adresi ve Diğer Kurumsal Kayıtlar
CR sonrasında sırasıyla ZATCA (vergi kimlik numarası), Ticaret ve Sanayi Odası üyeliği, GOSI (sosyal sigorta) kaydı ve Suudileştirme (Nitaqat) uyum kaydı tamamlanır. Fiziksel ofis adresinin WASEL ulusal adres sistemine kaydı da bu aşamada zorunludur; sanal ofis çoğu işlem için yeterli kabul edilmez. Son adım olarak şirket adına banka hesabı açılış süreci başlatılır.
5. Vergi Sistemi: Kurumlar Vergisi, Zekat ve KDV (2026)
Suudi vergi sisteminin Türk girişimciler için en kafa karıştırıcı noktası, ortaklık yapısına göre iki farklı rejimin aynı anda işlemesidir. Sistem, Zekat, Tax and Customs Authority (ZATCA) tarafından yönetilir.
| Ortaklık Payı | Uygulanan Yük | Oran |
|---|---|---|
| Yabancı (Türk) ortaklık payı | Kurumlar Vergisi (Corporate Income Tax – CIT) | %20 |
| Suudi / GCC ortaklık payı | Zekat | %2,5 (Zekat matrahı üzerinden) |
| KDV (VAT) | Standart oran | %15 |
| Stopaj (Withholding Tax) | Yurt dışına yapılan belirli ödemeler | %5-%20 arası (ödeme türüne göre değişir) |
Pratikte bu ayrım şu şekilde işler: %100 Türk sermayeli bir şirket, tüm kârı üzerinden %20 kurumlar vergisi öder ve Zekat yükümlülüğü doğmaz. %60 Suudi/%40 Türk ortaklık yapısında ise şirketin kârı ortaklık oranına göre bölünür; Suudi payı Zekat (%2,5), Türk payı kurumlar vergisi (%20) kapsamında ayrı ayrı hesaplanır. Yıllık beyannameler, mali yıl sonundan itibaren 120 gün içinde ZATCA'ya sunulmalıdır. Türkiye ile Suudi Arabistan arasında 2007 yılında imzalanan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması kapsamında, Suudi Arabistan'da ödenen verginin Türkiye'de mahsubu mümkün olabilir. Güncel oranlar için ZATCA resmi kaynağının kontrol edilmesi önerilir.
6. Bölgesel Merkez (RHQ) Programı
MISA'nın Aralık 2023'te duyurduğu ve Şubat 2024'te yürürlüğe giren Bölgesel Merkez (Regional Headquarters – RHQ) programı, çok uluslu şirketlerin MENA bölgesi merkezlerini Riyad'a taşımasını teşvik ediyor. RHQ lisansı alan şirketler, onaylı bölgesel merkez faaliyetleri kapsamında elde ettikleri gelirler için 30 yıl boyunca %0 kurumlar vergisi ve %0 stopaj avantajından yararlanıyor; bu süre yenilenebilir niteliktedir. Program, 2021'den bu yana yaklaşık 600 çok uluslu şirketin bölgesel merkezini Suudi Arabistan'a taşımasını sağladı. RHQ programı büyük ölçekli grup yapılanmaları için tasarlandığından, ilk kez pazara girecek KOBİ ölçekli girişimler için standart LLC yapısı halen en pratik seçenektir.
7. Banka Hesabı Açma Süreci
Kuruluş başvurusunun büyük kısmı uzaktan yürütülebilse de, Suudi Arabistan'da banka hesabı açılışı fiziksel varlık gerektiren bir aşamadır; bu yönüyle BAE gibi tamamen dijital bankacılık altyapısına sahip komşularından belirgin şekilde ayrışır.
🏦 Banka Hesabı Açma Sürecinde Bilinmesi Gerekenler
- Şirketin genel müdürü (General Manager) veya yetkili imza sahibi, Nafath biyometrik kimlik doğrulaması için Suudi Arabistan'da fiziken bulunmak zorundadır; bu adım uzaktan tamamlanamaz.
- Hesap açılışı için WASEL sistemine kayıtlı gerçek bir fiziksel ofis adresi şarttır; sanal ofis kabul edilmez.
- Genel müdürün Suudi Arabistan ikamet izni (Iqama) alması gerekir; hesap bu ikamet iznine bağlanır ve Iqama'nın süresi dolduğunda banka hesabı geçici olarak dondurulabilir.
- Banka görüşme sürecine kadar uluslararası tahsilat/ödeme ihtiyacı için Wise Business gibi fintech çözümleri geçici bir köprü sağlayabilir; ancak bu çözümler Suudi Arabistan'da yerel kurumsal banka hesabının yerini almaz.
Bu nedenle Suudi Arabistan'da şirket kurma kararı, en az bir yetkilinin ikamet izni alıp ülkede fiziken bulunacağı bir operasyon planıyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu, sürecin Dubai'deki BAE yapılanmasına kıyasla en belirgin farkıdır.
8. Türkiye Tarafındaki Yükümlülükler ve Teşvikler
Suudi Arabistan'da şirket kurmak, Türkiye tarafında da bazı bildirim yükümlülüklerini beraberinde getirir; buna karşılık Ticaret Bakanlığı'nın sunduğu destek kalemlerinden de yararlanmak mümkündür.
🤝 Kuruluş ve Muhasebe Sürecinizi Biz Yönetiyoruz
Suudi Arabistan'daki şirket kuruluş sürecinizi; MISA yatırım lisansından ticaret siciline, ZATCA vergi kaydından banka hesabı sürecinin koordinasyonuna kadar baştan sona biz yürütüyoruz. Kuruluş sonrasında da muhasebe, KDV beyanı, kurumlar vergisi/Zekat raporlama hizmetinizi, ayrı bir yerel firma aramanıza gerek kalmadan biz sağlıyoruz. Sürecin tamamı için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
🇹🇷 Yurt Dışı Yatırım Bildirimi
Türkiye'de yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, Suudi Arabistan'da şirket kurmak veya mevcut bir şirkete ortak olmak amacıyla yaptıkları ilk sermaye ihracını takip eden 3 ay içinde, Ticaret Bakanlığı'nın Yurt Dışı Yatırım Bildirimi formunu doldurarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı'na göndermekle yükümlüdür. Bu bildirim her yıl güncellenmeli, ihmal edilmesi cezai yaptırımlara yol açabilmektedir.
✅ Yurt Dışı Birim, Marka ve Tanıtım Desteği
- Suudi Arabistan'da açılan ofis, depo, showroom veya mağaza gibi birimlerin kira giderlerinde temel destek oranı %50 olup, Bakanlık tarafından hedef ülke olarak belirlenmesi halinde bu oran %20 ilave edilerek uygulanabilir.
- Yıllık üst limit mağazalar için 100.000 ABD Doları, diğer birimler için 75.000 ABD Doları civarındadır; destek ülke bazında en fazla 4 yıl uygulanır.
- Marka tescili ve tanıtım faaliyetlerine yönelik ayrı destek kalemleri de mevcuttur.
- Başvuru için şart: Türk Ticaret Kanunu'na göre kurulmuş Limited veya Anonim Şirket olmak ve desteğe konu ürünlerin Türk menşeli olması.
Bu destek ve bildirim yükümlülükleri, hedef ülke Suudi Arabistan olsa da genel çerçevesi diğer ülkelerdeki yapılanmalarla aynıdır. Konunun tamamına ve güncel destek oranlarına Yurt Dışında Şirket Nasıl Kurulur? Avantajları Nelerdir? başlıklı rehberimizden ulaşabilirsiniz. Güncel oranların doğrulanması için Ticaret Bakanlığı'nın resmi sayfası esas alınmalıdır.
9. Dikkat Edilmesi Gerekenler
10. Sık Sorulan Sorular
Suudi Arabistan'da şirket kurmak için ülkede ikamet etmek gerekir mi?
MISA lisansı ve ticaret sicili başvurusu vekâletle uzaktan yürütülebilir. Ancak banka hesabı açılışı için genel müdür veya yetkili imza sahibinin Nafath doğrulaması amacıyla fiziken ülkede bulunması ve ikamet izni (Iqama) alması gerekir.
Kurumlar vergisi mi öderim, Zekat mı?
Bu, ortaklık yapınıza bağlıdır. Şirketin Suudi/GCC vatandaşı ortaklara ait payı Zekat (%2,5) kapsamında değerlendirilirken, yabancı (Türk) ortaklara ait pay %20 kurumlar vergisine tabidir. %100 yabancı sermayeli bir şirket sadece kurumlar vergisi öder.
LLC mi kurmalıyım, şube mi açmalıyım?
Ticaret, üretim veya geniş kapsamlı hizmet faaliyeti planlayan, sorumluluğunu sınırlı tutmak isteyen firmalar için LLC daha uygundur. Sadece belirli bir proje veya temsil faaliyeti yürütecek, ana şirketle sıkı bağlantılı yapılar için şube tercih edilebilir.
Bölgesel Merkez (RHQ) programından kimler yararlanabilir?
RHQ programı, MENA bölgesindeki operasyonlarını yöneten çok uluslu şirket grupları için tasarlanmıştır ve 30 yıl %0 kurumlar vergisi imkânı sunar. İlk kez pazara girecek KOBİ ölçekli firmalar için bu program pratikte uygulanabilir değildir; standart LLC yapısı bu profildeki firmalar için daha uygundur.
Kuruluş süreci ne kadar sürer?
MISA lisansı, dosya eksiksizse birkaç gün içinde onaylanabilir. Ticaret sicili ve diğer kurumsal kayıtlarla birlikte toplam süreç genellikle 3-6 hafta sürer; banka hesabı açılışı ve ikamet izni süreçleri buna ek zaman gerektirebilir.
Sonuç
Suudi Arabistan, Vision 2030'un yarattığı büyüme ivmesi ve %100 yabancı mülkiyet imkânıyla Türk girişimciler için ciddi bir pazar fırsatı sunuyor. Ancak MISA lisanslama sürecinin doğru yönetilmesi, kurumlar vergisi–Zekat ayrımının ortaklık yapınıza göre netleştirilmesi ve banka hesabı açılışı için gereken fiziksel varlık ile ikamet izni sürecinin baştan planlanması, sürecin en kritik unsurlarıdır. Bu kararları iş modelinize uygun şekilde vermek ve Türkiye tarafındaki yükümlülükleri eksiksiz yönetmek için profesyonel destek almak, sürecin hatasız ilerlemesini sağlar.