Google'da "KOSGEB gelişim destek programı" veya "KOBİGEL" aratan bir KOBİ sahibinin karşısına genellikle eski tarihli, hâlâ "aktif" gösterilen içerikler çıkıyor. Oysa KOSGEB, uzun yıllar KOBİ'lerin proje bazlı büyüme yatırımlarında başvurduğu KOBİGEL - KOBİ Gelişim Destek Programı'nı 15 Nisan 2024 itibarıyla başvuruya kapattı ve programı kendi resmî sitesinde "yürürlükten kaldırılan destekler" listesine aldı. Bu yazıda programın eski kapsamını, kimlerin yararlanabildiğini, destek oranlarını ve daha önemlisi, şu an benzer bir gelişim/büyüme projesi planlayan bir KOBİ'nin hangi güncel seçeneklere bakması gerektiğini KOSGEB'in resmî kaynaklarına dayanarak ele alıyoruz.
⚡ Kısa Cevap
- ✔ Hayır, program artık başvuruya açık değil. KOSGEB'in resmî "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" listesine göre KOBİGEL - KOBİ Gelişim Destek Programı 15.04.2024 tarihinde başvuruya kapatılmıştır.
- ✔ Program, tek başvuru penceresi değil, dönemsel olarak açılan Proje Teklif Çağrılarıüzerinden yürütülüyordu; KOBİ'ler bu çağrılar kapsamında hazırladıkları projelerle başvuruyor, en yüksek puanı alan projeler bütçe imkânı dahilinde destekleniyordu.
- ✔ Genel esaslara göre destek üst limiti 2.000.000 TL, personel dışı giderlerde minimum destek oranı %60 (bazı çağrılarda daha yüksekti), personel giderleri ise sabit tutar üzerinden %100 geri ödemesiz destekleniyordu.
- ✔ Kapanış öncesinde başvurusu onaylanmış ve destek süreci devam eden projeler etkilenmiyor; bu işletmeler taahhütlerini tamamlayana kadar destek almaya devam ediyor. Kapanan yalnızca yeni başvuru alımı.
- ✔ KOSGEB, KOBİGEL ile aynı isimde bir programı yeniden açmadı; işlevini büyük ölçüde 2024'te devreye giren Kapasite Geliştirme Destek Programı devraldı. Yeni kurulan işletmeler için ise Girişimci Destek Programı içindeki İş Geliştirme Desteği ayrı bir alternatif.
📑 İçindekiler
1. Program Neydi, Amacı Neydi?
KOSGEB'in resmî uygulama esaslarına göre KOBİGEL - KOBİ Gelişim Destek Programı'nın amacı, "küçük ve orta ölçekli işletmelerin proje teklif çağrıları kapsamında hazırlayacakları projeleri destekleyerek ekonomideki paylarını ve etkinliklerini artırmak, rekabet güçlerini ve sağladıkları katma değeri yükseltmekti". Sadeleştirirsek: KOBİGEL, tek bir sabit gider listesine değil, KOSGEB'in dönem dönem açtığı ve önceliklerini belirlediği bir "proje teklif çağrısı" mantığına dayanıyordu.
Bu yapı, programı KOSGEB'in diğer birçok desteğinden ayırıyordu. Klasik destekler bir işletmenin başvurduğu anda değerlendirilirken, KOBİGEL'de başvurular belirli bir çağrı dönemi boyunca toplanıyor, ardından her proje önceden ilan edilen değerlendirme kriterlerine göre puanlanıyor ve çağrı bütçesi elverdiği ölçüde, en yüksek puanı alan projeler sırasıyla destekleniyordu. Yani başvuru şartlarını karşılamak tek başına destek almaya yetmiyordu; rakip projelerle kıyaslamalı bir değerlendirmeden geçmek gerekiyordu.
Programın son dönemdeki çağrıları (2022-01, 2022-02, 2022-03 gibi) genellikle hızlı büyüyen veya büyüme potansiyeli taşıyan, istihdam yaratan, ürün/hizmet/iş modelinde yenilik yapan, ihracata katkı sağlayan işletmeleri öncelikliyordu. Bazı çağrılar özellikle KOSGEB'in Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı ya da Girişimcilik Destek Programı'ndan yararlanarak büyümüş işletmelerin bir sonraki adımını (ürünü seri üretime/pazara taşımak) desteklemeyi hedefliyordu.
2. Kimler Başvurabiliyordu?
Genel şart, başvuru yapılacak işletmenin KOSGEB Veri Tabanı'na kayıtlı ve aktif olması, ilgili mali yılda bilanço esasına göre defter tutmuş olmasıydı. Bunun ötesinde, her proje teklif çağrısı kendi özel şartlarını ve öncelikli konularını belirliyordu; bu yüzden "KOBİGEL'e kimler başvurabilir" sorusunun tek bir cevabı yoktu, cevap hangi çağrı döneminden bahsettiğinize göre değişiyordu.
✔ Genel Şartlar
- ✔ KOSGEB Veri Tabanı'na kayıtlı ve aktif KOBİ olmak
- ✔ İlgili mali yılda bilanço esasına göre defter tutmuş olmak
- ✔ Çağrıda belirtilen sektör/NACE kodu kapsamında faaliyet göstermek
- ✔ Proje teklif çağrısı ilan edilen dönem içinde KBS üzerinden başvuru yapmak
🎯 Öncelikli Değerlendirilen Profiller
- ✔ Hızlı büyüyen veya büyüme potansiyeli yüksek işletmeler
- ✔ İstihdam yaratan, ihracata katkı sağlayan projeler
- ✔ Ürün/hizmet/iş modelinde somut yenilik (inovasyon) içeren projeler
- ✔ Daha önce Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon veya Girişimcilik Destek Programı'ndan yararlanmış işletmeler
💡 Uzman Notu
KOBİGEL gibi puanlama esaslı, çağrı bazlı programlarda en sık gözden kaçan nokta, başvuru şartlarını karşılamanın destek almaya yetmediğidir. Proje, KOSGEB'in o çağrı için ilan ettiği değerlendirme kriterlerinde (istihdam etkisi, ihracat katkısı, yenilik düzeyi, sürdürülebilirlik gibi) somut ve ölçülebilir hedefler taşımadıkça, bütçe kısıtlı bir çağrıda rakip projelerin gerisinde kalıp desteklenmeme riski taşır. Bu yüzden bu tür programlarda proje metninin genel bir yatırım planından çok, ilan edilen puanlama kriterlerine doğrudan cevap veren bir belge olarak hazırlanması kritik önem taşıyordu.
3. Destek Oranları ve Üst Limitler
KOSGEB'in resmî destek unsurları sayfasına göre program, genel hatlarıyla şu yapıyla işliyordu:
| Kalem | Oran / Yapı |
|---|---|
| Toplam destek üst limiti | 2.000.000 TL |
| Genel destek oranı (personel hariç) | Minimum %60 |
| Makine-teçhizat/yazılım giderlerinin geri ödemeli kısmı | %70 |
| Personel giderleri | Öğrenim durumu katsayısına göre sabit tutar, %100 geri ödemesiz |
| Proje süresi | En az 8, en fazla 36 ay (4 ay uzatılabilir) |
Kaynak: KOSGEB resmî KOBİGEL destek unsurları sayfası. Bazı çağrı dönemlerinde bu genel oranlar çağrıya özel olarak farklılaştı; örneğin 2022-01 çağrısında personel dışı giderlerde %85 destek oranı uygulanmış, işletme başına 900.000 TL geri ödemesiz ve 1.100.000 TL geri ödemeli (toplam 2.000.000 TL) destek verilmişti.
Desteklenen gider kalemleri arasında makine-teçhizat, yazılım, personel, hizmet alımı ve danışmanlık gibi kalemler yer alıyordu. Buna karşılık gayrimenkul alımı, bina inşaatı, taşıt kiralama ile vergi, resim ve harçlar kapsam dışıydı; hangi giderin ne oranda destekleneceğine, başvurulan projeye özel olarak KOSGEB kurulu karar veriyordu.
⚠️ Karıştırmayın: "KOBİGEL" ile "Kapasite Geliştirme" ve "İş Geliştirme Desteği" Aynı Şey Değil
İsimlerindeki "gelişim/geliştirme" benzerliği yüzünden üç farklı program sık karıştırılıyor. KOBİGEL - KOBİ Gelişim Destek Programı artık kapalı ve tüm KOBİ'lere açık, proje teklif çağrısı esaslı bir programdı. Kapasite Geliştirme Destek Programı ise hâlâ aktif, kredi faiz/kâr payı desteğine dayanan, dönemsel başvuru pencereleri olan ayrı bir program. Girişimci Destek Programı içindeki İş Geliştirme Desteği ise yalnızca yeni kurulan girişimcilere yönelik, KOBİGEL'in muhatap kitlesinden (yerleşik KOBİ'ler) tamamen farklı bir grup için tasarlandı. Üçünü birbirinin yerine kullanmayın.
4. Program Neden ve Ne Zaman Kapandı?
KOSGEB, 2024 yılında destek portföyünü kapsamlı şekilde yeniledi. Bu süreçte yalnızca KOBİGEL değil, aynı gün içinde İşletme Geliştirme Destek Programı, Sebze ve Meyve Soğuk Zincir Finansal Kiralama Destek Programı ve Yurt Dışı Pazar Destek Programı da KOSGEB'in resmî "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" sayfasında belirtildiği üzere 15.04.2024 tarihinde başvuruya kapatıldı. Kısa bir süre sonra Geleneksel ve İleri Girişimci Destek Programları da 10.05.2024'te aynı listeye eklendi.
Bu, tek bir programın münferit kapanışı değil, KOSGEB'in birbiriyle örtüşen çok sayıda dar kapsamlı desteği azaltıp, KOBİ'lerin tek bir başvuruyla daha geniş bir ihtiyaç setini karşılayabileceği "şemsiye" programlara geçiş kararının bir parçasıydı. Bu geçişin en somut sonucu, aynı dönemde devreye giren Kapasite Geliştirme Destek Programı'nın, KOBİGEL dahil kapatılan birçok eski programın işlevini büyük ölçüde devralması oldu.
Kapanış yalnızca yeni başvuru alımınıdurdurdu. 15 Nisan 2024'ten önce başvurusu onaylanmış ve destek süreci devam eden işletmeler, taahhütlerini tamamlayana kadar projelerine ait ödemeleri almaya devam ediyor. Yani hâlihazırda bu programdan yararlanıyorsanız, kapanış kararı sizi doğrudan etkilemiyor.
5. Yerine Ne Var? Gelişim Projesi Olan KOBİ'ler Ne Yapmalı?
KOSGEB, KOBİGEL ile birebir aynı isimde ve aynı kapsamda yeni bir program duyurmadı. Ancak proje ihtiyacınızın niteliğine göre bakılabilecek birkaç güncel seçenek var:
Ölçek büyütme ve dijital dönüşüm yatırımları
Halihazırda aktif olan Kapasite Geliştirme Destek Programı, KOBİGEL'in ardından KOSGEB'in en kapsamlı gelişim destekli programı hâline geldi. Makine-teçhizat, yazılım, personel ve danışmanlık giderlerine 20-30 milyon TL kredi limitine kadar faiz/kâr payı desteği sağlıyor; ölçek büyütme veya tedarik zincirinde büyük işletmeye tedarikçilik yapan KOBİ'ler için en yakın muadil bu program.
Yeni kurulmuş işletmeler
KOBİGEL'in aksine belirli bir kuruluş yaşı aranmayan Girişimci Destek Programı, içerdiği İş Geliştirme Desteği ile yeni kurulan işletmelerin işlerini büyütmesini destekliyor. Şirketiniz henüz genç yaşta ve büyüme aşamasındaysa, Kapasite Geliştirme'den önce bu programın şartlarını kontrol etmeniz daha uygun olabilir.
Ar-Ge/inovasyon ağırlıklı projeler
KOBİGEL'in önceliklendirdiği profillerden biri, Ar-Ge/ Ür-Ge çıktısı bir ürünü büyütmek isteyen işletmelerdi. Bu ihtiyaç için hâlâ açık olan Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı'na herhangi bir tarihte başvurulabiliyor.
Büyük ölçekli makine/teçhizat yatırımı
Yatırım büyüklüğünüz KOSGEB'in kredi limitlerini aşıyorsa, Yatırım Teşvik Belgesi'nin KDV/gümrük/vergi avantajlarına bakmak, KOBİGEL'in boşluğunu doldurmak için daha uygun bir yol olabilir.
6. Dikkat Edilmesi Gerekenler
7. Resmî Kaynaklar
8. Sık Sorulan Sorular
KOBİGEL - KOBİ Gelişim Destek Programı'na şu an başvurabilir miyim?
Hayır. KOSGEB'in resmî sitesine göre program 15.04.2024 tarihinde başvuruya kapatıldı ve "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" listesine alındı. Yeni başvuru kabul edilmiyor.
Program tamamen mi bitti, yoksa dönemsel bir kapanış mı?
KOSGEB bu programı, aynı tarihte kapatılan başka desteklerle birlikte "yürürlükten kaldırılan" kategorisine aldı. Bu, çağrı dönemleri arasındaki geçici bir bekleme değil, programın uygulamadan tamamen kaldırıldığı anlamına geliyor. KOSGEB yeniden açılacağına dair resmî bir takvim paylaşmadı.
Daha önce onaylanan bir KOBİGEL projem var, desteğim kesildi mi?
Hayır. Kapanış yalnızca yeni başvuru kabulünü durduruyor. 15 Nisan 2024'ten önce onaylanmış ve destek süreci devam eden projeler, taahhüt ve ödeme süreçlerini kendi programı kapsamında tamamlıyor.
KOBİGEL ile Kapasite Geliştirme Destek Programı aynı şey mi?
Hayır, ikisi ayrı programlar. KOBİGEL proje teklif çağrısı ve puanlama esasına dayanan, artık kapalı bir programdı. Kapasite Geliştirme Destek Programı ise kredi faiz/kâr payı desteğine dayanan, dönemsel başvuru pencereleri olan, hâlâ aktif ayrı bir program. Kapasite Geliştirme, kapanan birçok eski programın (KOBİGEL dahil) işlevini büyük ölçüde devraldı ama birebir aynı kurallarla çalışmıyor.
Gelişim/büyüme projesi için başka hangi destek programına bakabilirim?
İhtiyacınızın niteliğine göre değişir: ölçek büyütme ve dijitalleşme yatırımları için Kapasite Geliştirme Destek Programı'na, yeni kurulmuş bir işletmeyseniz Girişimci Destek Programı'na, Ar-Ge/Ür-Ge çıktısı bir ürünü büyütmek istiyorsanız Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı'na, büyük ölçekli bir yatırımınız varsa Yatırım Teşvik Belgesi'ne bakabilirsiniz. Hiçbiri KOBİGEL'in birebir muadili değil, her birinin kendi şartları var.
Programın güncel durumunu nereden teyit edebilirim?
En güvenilir kaynak her zaman kosgeb.gov.tr'nin kendi destek sayfaları ve "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" listesi. Üçüncü taraf danışmanlık sitelerindeki güncelleme tarihleri yanıltıcı olabilir; bu yazıyı hazırlarken de resmî olmayan bazı kaynaklarda programın hâlâ aktif gösterildiğini, ancak KOSGEB'in yürürlükten kaldırılan destekler listesinin bunun tam tersini doğruladığını gördük.
Sonuç
KOBİGEL - KOBİ Gelişim Destek Programı, uzun yıllar KOBİ'lerin proje bazlı büyüme ve rekabet gücü yatırımlarında başvurduğu önemli bir kaynaktı, ama 15 Nisan 2024 itibarıyla başvuruya kapandı ve KOSGEB'in birebir bir yenisini duyurmadığı bir boşluk bıraktı. Bu, gelişim projesi olan bir KOBİ'nin elinin boş kaldığı anlamına gelmiyor; ihtiyacın niteliğine göre Kapasite Geliştirme, Girişimci Destek Programı veya Ar-Ge/Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı gibi hâlâ yürürlükte olan programlardan biri uygun olabilir. Önemli olan, artık var olmayan bir programın eski şartlarına göre plan yapmak yerine, güncel destek haritasında nerede durduğunuzu doğru tespit etmek.
Şirketinizin gelişim/büyüme projesine en uygun destek programını belirlemekten başvuru sürecinin yürütülmesine kadar Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak yanınızdayız. Ayrı bir danışmanlık firması aramanıza gerek kalmadan, doğru programın tespitini de başvuru sonrasındaki süreci de tek noktadan yürütebiliriz.