📌 Bu Rehberde Neler Bulacaksınız?
KOSGEB'in Ar-Ge Merkezi statüsü, teknopark şartı veya asgari personel sayısı gibi ön koşullar aramadan; yeni bir iş fikrine sahip girişimcilerin ve her ölçekten KOBİ'nin doğrudan başvurabildiği Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı, KOSGEB'in en kapsamlı Ar-Ge destek mekanizmalarından biriydi. KOSGEB'in resmî internet sitesinde program "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" bölümünde yer alıyor ve 15 Nisan 2024 tarihinde başvuruya kapatıldığı belirtiliyor. Bu nedenle şu anda yeni başvuru yapılamıyor. Aşağıdaki bilgiler, programın son uygulama esaslarına (Rev. 20/01/2025) dayanıyor ve geçmiş uygulamayı anlamak ile benzer destekleri değerlendirmek için referans niteliğindedir.
- ✔ Ar-Ge/İnovasyon projesi ile Ür-Ge projesi arasındaki fark
- ✔ Kimler başvurabilir, hangi şartlar aranır?
- ✔ Gider kalemi bazında destek tutarları ve oranları
- ✔ KBS üzerinden adım adım başvuru ve değerlendirme süreci
- ✔ Proje süresi, izleme ve geri ödeme koşulları
- ✔ Programın güncel durumu ve alternatif destekler
📑 İçindekiler
1. Program Nedir? Neden Önemli?
KOSGEB Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı, bilim ve teknolojiye dayalı yeni bir fikri; yeni bir ürün, süreç veya hizmete dönüştürmek isteyen girişimcilerin ve KOBİ'lerin projelerini destekler. Program iki ayrı proje kapsamı sunar:
Ar-Ge ve İnovasyon Projesi
Yeni bir ürün/süreç/hizmet üretilmesi, mevcut bir ürün veya hizmetin geliştirilmesi, kalitesinin yükseltilmesi ya da maliyet düşürücü yeni tekniklerin geliştirilmesine yönelik projeler. Hem yeni girişimciler hem de KOBİ'ler başvurabilir.
Ür-Ge (Ürün Geliştirme) Projesi
Değişen pazar taleplerine uyum sağlamak amacıyla orijinal, iyileştirilmiş veya değiştirilmiş yeni ürünler üretilmesine yönelik projeler. Yalnızca KOSGEB'in desteklediği sektörlerde faaliyet gösteren KOBİ'ler başvurabilir ve başvuruya konu ürünün daha önce desteklenmiş bir Ar-Ge/yenilik projesi, patent, doktora çalışması veya TÜR Deneyim Belgesi gibi belirli kaynaklardan birinden ortaya çıkmış olması gerekir.
Programın en önemli farkı: KOSGEB'in Ar-Ge Merkezi teşviklerinden (5746 sayılı Kanun) farklı olarak burada asgari personel sayısı, teknopark kaydı veya belirli bir ciro şartı aranmaz. Bir iş fikrine sahip tek kişilik bir girişimci de, yıllardır faaliyet gösteren bir KOBİ de aynı programdan yararlanabilir.
2. Kimler Başvurabilir? Şartlar Nelerdir?
Programa iki grup başvuru sahibi kabul edilir: Yeni Girişimciler ve KOBİ'ler. Başvuru sayısı üst limiti de bu ikisi arasında farklılaşır.
| Kapsam | Uygun Başvuru Sahibi | Başvuru Sayısı Üst Limiti |
|---|---|---|
| Ar-Ge ve İnovasyon Projesi | Yeni Girişimciler ve KOBİ'ler | Girişimci olarak en fazla 1 defa; KOBİ'ler için sayı sınırı yok (aynı anda 1 proje desteklenir; mikro işletme dışındaki küçük ve orta işletmelerde başarılı tamamlamanın ardından aynı anda 2 proje desteklenebilir) |
| Ür-Ge Projesi | Yalnızca KOBİ'ler | En fazla 3 kez |
✅ Temel Başvuru Şartları
- Girişimci tanımı: Bir iş fikrine dayalı olarak kendi işini kurmak isteyen gerçek kişi; proje kabul edilirse işletmesini kurup KOSGEB Veri Tabanına kaydolması gerekir.
- KOBİ tanımı:KOBİ Tanımı Yönetmeliği kapsamında yer alan ve KOSGEB'in desteklediği sektörlerde faaliyet gösteren, KOSGEB veri tabanında kayıtlı küçük ve orta ölçekli işletmeler.
- Personel giderleri desteğinde ek şart:Ar-Ge ve İnovasyon Projesi kapsamında işletmesini sermaye şirketi olarak kuran girişimcinin kendisi ve/veya projede görevli ortağı; başka bir gerçek kişi işletmesinin bulunmaması, başka bir tüzel kişi firmada %30 ve üzeri ortaklığının olmaması veya başka bir işletme/kurumda SGK'ya tabi çalışmaması koşulunu sağlayarak nitelikli personel desteğinden yararlanabilir.
- Tek proje kuralı: Bir yararlanıcının aynı anda yalnızca bir projesi desteklenir; projenin tamamlanmasının ardından yeni bir proje sunulabilir. Başarılı tamamlama sonrasında mikro işletme dışındaki küçük ve orta işletmelerin aynı anda iki yeni projesi desteklenebilir.
3. Destek Kalemleri ve Tutarları
Program kapsamında hem girişimciler hem de KOBİ'ler için toplam destek tutarı üst limiti 1.100.000 TL'dir. Bu tutar; makine-teçhizat (geri ödemesiz ve geri ödemeli), nitelikli personel, sınai mülkiyet hakları, test-analiz ve diğer giderler olmak üzere gider gruplarına dağılır. Üst limitler proje bazlıdır; her yeni projede yeniden başlar.
| Gider Kalemi | Geri Ödemesiz Üst Limit | Destek Oranı |
|---|---|---|
| Makine-Teçhizat, Donanım, Yazılım ve Hizmet Alımı | 200.000 TL hibe (+ 300.000 TL geri ödemeli) | %75 (yerli malı belgesi ile +%15) |
| Nitelikli Personel Gideri | 300.000 TL | %100 |
| Sınai Mülkiyet Hakları (Patent, Faydalı Model vb.) | 100.000 TL | %75 (TÜRKPATENT'ten alınan belgelerde %80) |
| Test, Analiz ve Belgelendirme | 100.000 TL | %75 (TSE hizmetlerinde %80) |
| Diğer Giderler (danışmanlık, eğitim, tanıtım, kongre/fuar ziyareti, işletme kuruluş gideri) | 100.000 TL toplam (eğitim 25.000, tanıtım 15.000, danışmanlık 25.000, kongre/fuar ziyareti 25.000 TL) | %75 |
Ek destek oranları:Satın alınan makine, teçhizat ve yazılımın Yerli Malı Belgesi ile belgelendirilmesi halinde destek oranına %15 ilave edilir; nitelikli personel dışındaki geri ödemesiz destek oranlarına eklenecek toplam oran %15'i geçemez. (Açık kaynak kodlu yazılım ve KOBİ ve Girişimcilik Ödülleri için öngörülen ilave oranlar, uygulama esaslarından 2021'de kaldırılmıştır.) Başkanlık, belirli bölge, sektör veya hedef gruplar için çağrı esaslı olarak destek üst limitini 6.000.000 TL'ye kadar artırabilir. Girişimcilere ayrıca işletme kuruluş gideri desteği sağlanır (gerçek kişi işletmesi için 5.000 TL, sermaye şirketi için 10.000 TL, oran uygulanmaksızın). Makine-teçhizat için geri ödemeli destek kullanılırsa, ödeme öncesi banka teminat mektubu veya KGF kefalet mektubu istenir.
⚠️ Yukarıdaki tutarlar, KOSGEB'in Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı Uygulama Esasları'nın son halindeki (Rev. 20/01/2025) limitlerdir. Program başvuruya kapalı olduğundan bu tutarlar şu anda uygulanmamaktadır; benzer bir destek yeniden açılırsa limitler ve oranlar farklı olabilir. Güncel durumu kosgeb.gov.tr üzerinden teyit etmenizi öneririz.
4. Adım Adım Başvuru ve Değerlendirme Süreci
Başvurular, KOSGEB'in internet sitesi ve e-Devlet üzerinden erişilen KOBİ Bilgi Sistemi (KBS)üzerinden yürütülürdü. Program açıkken, çağrı esaslı olmayan başvurular yılın her döneminde yapılabiliyordu; ancak program 15 Nisan 2024'te başvuruya kapatılmıştır.
KBS Üzerinden Başvuru
Kontrol ve Kurul Değerlendirmesi
Taahhütname ve İzleme
4.1. Başvuru Formunun Doldurulması
Başvuru sahibi, Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı Proje Başvuru Formu'nu KBS üzerinden doldurup onaylar. Projesi kabul edilen girişimci, işletmesini kurduktan sonra KOSGEB Veri Tabanına kaydolmak zorundadır.
4.2. Başvurunun Kontrolü
Başvuru, en geç 7 gün içinde KBS üzerinden kontrol edilir. Eksik veya hatalı bulunan başvurular düzeltmeye açılır; uygun bulunan başvurular değerlendirilmek üzere Kurula sevk edilir.
4.3. Kurul Değerlendirmesi ve Karar
Değerlendirme ve Karar Kurulu, başvuruyu kabul edebilir, reddedebilir veya düzeltme talep edebilir. Çağrı esaslı olmayan başvurularda nihai karar doğrudan Kurul tarafından alınır. Kurul kararına, çağrı esaslı olmayan reddedilen başvurularda kararın bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir.
4.4. Taahhütname ve Programın Başlangıcı
KOBİ başvurularında programın başlangıç tarihi, destekleme kararının evrak kaydına alındığı tarihtir. Girişimci başvurularında ise Kurul kararının bildiriminden itibaren 6 ay içinde işletmenin kurulup Taahhütname'nin KBS üzerinden onaylanması gerekir (kuruluş için en fazla 15 gün, taahhütname onayı için bir kereye mahsus 30 gün ek süre talep edilebilir); onay tarihi programın başlangıcı sayılır. Süresinde onaylanmazsa başvuru reddedilmiş sayılır.
4.5. Proje Süresince İzleme
Desteklenen her proje, KOSGEB tarafından görevlendirilen bir öğretim elemanı (izleyici) tarafından 4'er aylık dönemler halinde izlenir; harcamaların ve faaliyetlerin plana uygunluğu Dönemsel İzleme Formu ile raporlanır.
5. Proje Süresi, İzleme ve Geri Ödeme
⏱️ Proje Süresi
Proje süresi 4 ay ve katları olacak şekilde en az 8, en fazla 24 aydır. Kurul kararıyla 4 ay ve katları şeklinde en fazla 12 ay ek süre verilebilir; ek süre dahil toplam süre 24 ayı geçemez. Her gider, ilgili olduğu faaliyet dönemiyle ilişkilendirilerek planlanır.
💳 Geri Ödemeli Kısımda Geri Ödeme
Makine-teçhizat için tercih edilen geri ödemeli kısımda, programın tamamlanma tarihinden itibaren 12 ay ödemesiz olmak üzere, kalan tutar 4'er aylık dönemler halinde 6 eşit taksitte, faizsiz ve komisyonsuz olarak geri ödenir (zamanında ödenmesi kaydıyla).
Erken ödeme talep edilmesi halinde, Kurul/komite kararında belirtilen tahmini geri ödemesiz destek tutarının %50'sine kadar teminat karşılığında avans ödemesi yapılabilir. Bu, özellikle nakit akışı sınırlı girişimciler için projeye başlangıçta finansman sağlar.
6. Dikkat Edilmesi Gerekenler
7. Sık Sorulan Sorular
Şirketim yok, sadece bir iş fikrim var. Yine de başvurabilir miyim?
Evet. Program "Yeni Girişimci" kategorisiyle henüz şirketi olmayan, bir iş fikrine dayalı olarak kendi işini kurmak isteyen gerçek kişilerin de başvurmasına imkân tanır. Proje kabul edilirse, Kurul kararının bildiriminden itibaren belirlenen süre içinde şirketinizi kurmanız gerekir.
Destek tutarının tamamı hibe midir?
Hayır. Nitelikli personel, sınai mülkiyet, test-analiz ve diğer giderler geri ödemesiz (hibe) niteliktedir; makine-teçhizat, donanım ve yazılım gideri kaleminde ise hem hibe hem de (üst limiti aşan kısım için) geri ödemeli seçenek bulunur.
Ar-Ge Merkezi teşviklerinden farkı nedir?
Ar-Ge Merkezi statüsü (5746 sayılı Kanun), en az 15 (bazı sektörlerde 30) tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli çalıştıran kurumsal yapılar için tasarlanmış, gelir vergisi stopajı ve SGK primi gibi ayrı bir teşvik paketidir. KOSGEB Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı ise personel sayısı şartı aramaz; tek kişilik girişimcilerden büyük KOBİ'lere kadar geniş bir kitleye proje bazlı hibe/kredi desteği sağlar.
Program şu anda başvuruya açık mı?
Program artık başvuruya açık değil. KOSGEB'in resmî sitesinde program "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" arasında yer alıyor ve 15 Nisan 2024 tarihinde başvuruya kapatıldığı belirtiliyor. Açıkken çağrı esaslı olmayan başvurular yıl boyunca KBS üzerinden yapılabiliyordu.
Proje reddedilirse tekrar başvurabilir miyim?
Aynı proje için doğrudan tekrar başvuru yapılamaz; ret kararına 15 gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir. İtiraz da reddedilirse veya süresinde kullanılmazsa, farklı veya yeniden kurgulanmış bir proje ile ileride tekrar başvurulabilir.
🤝 Başvuru Hazırlığından Proje Yönetimine Kadar Yanınızdayız
KOSGEB Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı başvurusunun doğru kapsamda (Ar-Ge/İnovasyon veya Ür-Ge) kurgulanması, bütçenin gider kalemlerine uygun şekilde planlanması ve KBS üzerindeki süreçlerin eksiksiz yürütülmesi, projenin kabul edilme ve sorunsuz tamamlanma olasılığını doğrudan etkiler. Başvuru dosyanızın hazırlanmasından proje süresince izleme ve raporlama süreçlerine kadar tüm aşamaları bizzat biz yürütüyoruz; ayrı bir danışmanlık firması aramanıza gerek kalmıyor. Projenizi değerlendirmemiz için bizimle iletişime geçin.
Sonuç
KOSGEB Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon Destek Programı, personel sayısı veya teknopark şartı aramadan; iş fikri olan girişimciden köklü bir KOBİ'ye kadar geniş bir kesime 1.100.000 TL'ye varan destek üst limitiyle ürün geliştirme ve inovasyon yolculuğunu finanse eden bir mekanizmaydı. Program 15 Nisan 2024'te başvuruya kapandı. Ar-Ge ve inovasyon projeniz için güncel seçenekleri (ör. TÜBİTAK 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı ve KOSGEB'in aktif programları) birlikte değerlendirmek isterseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.