📌 Bu Rehberde Neler Bulacaksınız?
Kazakistan, 1 Ocak 2026'dan itibaren bağımsızlık döneminin en kapsamlı vergi reformlarından birini yürürlüğe koydu. Yeni Vergi Kanunu yalnızca oranları değiştirmedi; KDV mükellefiyet eşiğini yarıya indirdi, sektörel kurumlar vergisi oranları getirdi, temettü stopajını kademelendirdi ve teşvik rejimlerini daraltarak yeniden tanımladı. Kazakistan'a bakan bir Türk şirketi için asıl soru artık "vergi kaç puan?" değil, "hangi yapı altında, hangi gelir kalemi, hangi oranda vergileniyor?" sorusudur.
- ✔ 2026 reformunun getirdiği somut değişiklikler ve yürürlük tarihleri
- ✔ Kurumlar vergisi, KDV, gelir vergisi, stopaj ve işveren yüklerinin tam tablosu
- ✔ AIFC'nin 2066'ya kadar uzanan muafiyet rejiminin gerçek kapsamı
- ✔ Astana Hub'ın yazılım şirketlerine sunduğu %0 rejimi ve 2029 sınırı
- ✔ Aynı kazanç üzerinden TOO, AIFC ve Astana Hub vergi yükü karşılaştırması
- ✔ Türkiye'deki kontrol edilen yabancı kurum kuralının bu yapıları nasıl etkilediği
📑 İçindekiler
1. 2026 Vergi Reformu: Ne Değişti?
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev tarafından 18 Temmuz 2025'te imzalanan yeni Vergi Kanunu, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Reformun açıklanan amacı, vergi tabanını genişletmek, teşvikleri sadeleştirmek ve bütçe gelirlerini artırmaktı. Uygulamadaki karşılığı ise şu oldu: dolaylı vergi yükü arttı, teşvikler daraldı ve teşvikten yararlanma şartları çok daha somut kriterlere bağlandı.
KDV oranı %12'den %16'ya çıktı
Standart KDV oranı dört puan artarak %16 oldu. İlaç, tıbbi cihaz ve lisanslı sağlık hizmetlerinde 2026 için %5, 2027'den itibaren %10 indirimli oran uygulanıyor. Yurt içinde üretilen süreli yayınlarda oran %10, ihracatta ise %0 olarak korundu.
KDV kayıt eşiği yarı yarıya indi
Zorunlu KDV mükellefiyet eşiği 20.000 AHE'den 10.000 AHE'ye düşürüldü. 2026 için Aylık Hesaplama Endeksi (AHE) 4.325 tenge olduğundan, eşik yaklaşık 43,25 milyon tengeye karşılık geliyor. 2025'te bu eşik 78,6 milyon tenge civarındaydı.
Sektörel kurumlar vergisi oranları geldi
Standart oran %20'de kaldı; ancak bankacılık (KOBİ kredilendirmesi hariç) ve kumar faaliyetleri için oran %25'e çıkarıldı. Eğitim ve sağlık gibi sosyal alan kuruluşlarında 2026 için %5, 2027'den itibaren %10, tarımsal üretim ve su ürünleri yetiştiriciliğinde ise %3 oran uygulanıyor.
Gelir vergisi artan oranlı hale geldi
Uzun yıllar tek oranlı (%10) uygulanan bireysel gelir vergisi artan oranlı yapıya geçti. Yıllık 8.500 AHE'ye (2026 için yaklaşık 36,76 milyon tenge) kadar olan kısım %10, bu tutarı aşan kısım %15 oranında vergileniyor. Aylık temel indirim de 30 AHE'ye yükseltildi.
Reformun az konuşulan ama şirketler açısından en kritik tarafı, özel vergi rejimlerinin yediden üçe indirilmesi ve 44 faaliyet türünün basitleştirilmiş beyan rejiminden çıkarılması oldu. Kazakistan'da küçük ölçekli bir yapıyla başlamayı planlıyorsanız, faaliyet kodunuzun bu listede olup olmadığı doğrudan vergi yükünüzü belirler.
2. Kazakistan'da Güncel Vergi Oranları (2026)
| Vergi Türü | Oran | Açıklama |
|---|---|---|
| Kurumlar vergisi (standart) | %20 | TOO ve AO dahil tüm mukim şirketler için genel oran |
| Kurumlar vergisi (banka ve kumar) | %25 | Bankaların ticari kredilendirme geliri %20'de kaldı |
| Kurumlar vergisi (sosyal alan) | %5 (2026) | Eğitim ve sağlık kuruluşları; 2027'den itibaren %10 |
| Kurumlar vergisi (tarım) | %3 | Tarımsal üretim ve su ürünleri yetiştiriciliği |
| KDV | %16 | 1 Ocak 2026'dan itibaren; ilaç ve sağlık hizmetlerinde %5, ihracatta %0 |
| Bireysel gelir vergisi | %10 / %15 | Yıllık 8.500 AHE'ye kadar %10, aşan kısım %15 |
| Temettü stopajı (yerleşik olmayan) | %15 | %25 ve üzeri pay sahipliğinde 230.000 AHE'ye kadar %5; kara listedeki ülkelere %20 |
| Faiz stopajı | %10 | Kredi, borçlanma ve borçlanma araçları faizi |
| Gayrimaddi hak (royalty) stopajı | %15 | Lisans, marka ve know-how ödemeleri |
| Hizmet bedeli stopajı | %20 | Yönetim, danışmanlık, mühendislik, pazarlama, denetim ve hukuk hizmetleri |
| Emlak vergisi (tüzel kişi) | %1,5 | Taşınmazın ortalama net defter değeri üzerinden |
| Arazi vergisi | Değişken | Arazinin kullanım amacı, büyüklüğü ve kalite sınıfına göre belirlenir |
2.1. İşveren Üzerindeki Sosyal Güvenlik Yükleri (2026)
Kazakistan'da 2026 için asgari ücret 85.000 tenge, Aylık Hesaplama Endeksi 4.325 tenge olarak belirlendi. Bordro maliyetini hesaplarken aşağıdaki kalemleri birlikte değerlendirmek gerekir.
| Kalem | Oran | Kimin Üzerinde |
|---|---|---|
| Zorunlu emeklilik katkısı (OPV) | %10 | Çalışan (ücretten kesilir, 50 asgari ücret tavanı) |
| Zorunlu sağlık sigortası katkısı (VOSMS) | %2 | Çalışan (20 asgari ücret tavanı) |
| Sosyal vergi | %6 | İşveren (ödenen sosyal katkı payı kadar mahsup edilir) |
| Sosyal katkı payı | %5 | İşveren (7 asgari ücret tavanı) |
| İşveren sağlık sigortası payı (OOSMS) | %3 | İşveren |
| İşveren emeklilik katkısı (OPVR) | %3,5 | İşveren (1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli oran) |
İşveren emeklilik katkısı kademeli olarak artan bir kalem olduğundan, çok yıllı bordro bütçesi kurarken sabit oran varsaymak yanıltıcı olur. Personel maliyetini hesaplarken bu oranın ilerleyen yıllarda yükselmeye devam edeceğini öngörmek gerekir.
3. KDV: %16 Oran ve Yarıya İnen Kayıt Eşiği
2026 reformunun şirketleri en doğrudan etkileyen tarafı KDV. Oranın %12'den %16'ya çıkması fiyatlama üzerinde dört puanlık bir baskı yaratırken, eşiğin 20.000 AHE'den 10.000 AHE'ye inmesi, önceki yıl KDV mükellefi olmayan birçok orta ölçekli şirketi mükellefiyet kapsamına aldı.
📋 KDV Mükellefiyetinde Bilinmesi Gerekenler
- Zorunlu kayıt eşiği takvim yılı içinde 10.000 AHE (2026 için yaklaşık 43,25 milyon tenge) cirosunun aşılmasıyla doğar. Eşik aşıldıktan sonra başvurunun 5 iş günü içinde yapılması gerekir.
- Tek bir işlemle eşiğin aşılacağı öngörülüyorsa, başvurunun o işleme ilişkin teslim gerçekleşmeden önce yapılması gerekir. Bu ayrıntı, tek büyük sözleşmeyle Kazakistan pazarına giren şirketlerin en sık atladığı noktadır.
- Elektronik fatura (ESF) düzenleme yükümlülüğü, teslim tarihinden önce olmamak ve teslimden itibaren 15 takvim gününü geçmemek kaydıyla yerine getirilir.
- İhracatçılar için hızlandırılmış iade imkânı mevcuttur: sıfır oranlı teslimleri toplam vergiye tabi cironun en az %50'sini oluşturan mükellefler, denetim olmaksızın 15 iş günü içinde iade alabilir.
- Avrasya Ekonomik Birliği içi teslimlerde KDV, varış ülkesi prensibine göre uygulanır. Rusya veya Kırgızistan'a satış yapan bir Kazakistan şirketi için ithalat KDV'si ve beyan yükümlülüğü alıcı ülkede doğar.
4. Temettü, Stopaj ve Yabancı Ortağa Kâr Transferi
Kazakistan'da kazancın vergilenmesi kurumlar vergisiyle bitmiyor. Kârın Türkiye'deki ortağa aktarılması aşamasında ikinci bir katman devreye giriyor ve toplam yük asıl burada belirleniyor.
Temettü İstisnasının Dört Şartı
Yerleşik olmayan tüzel kişilere dağıtılan temettülerde stopaj istisnası, aşağıdaki şartların birlikte sağlanmasına bağlıdır:
- Pay veya hissenin elde tutma süresinin 3 yılı aşması
- Temettüyü dağıtan şirketin yer altı kaynakları kullanıcısı olmaması
- Dağıtan şirketin değerinin %50 veya daha fazlasının yer altı kaynağı varlıklarından oluşmaması
- Ödemenin kara listedeki bir yargı alanında kayıtlı kişiye yapılmaması
2026'da Dikkat Edilecek Yenilikler
- Kazakistan şirketlerindeki pay satışlarında 3 yıldan uzun elde tutmaya bağlı değer artış kazancı istisnası kaldırıldı. Çıkış (exit) planlaması yapanlar için bu, doğrudan maliyet doğuran bir değişikliktir.
- Kanuna "örtülü kâr dağıtımı" kavramı girdi. Ortağa yapılan piyasa dışı ödemeler temettü sayılıp stopaja tabi tutulabilir.
- %25 ve üzeri pay sahibi yabancı ortaklar için indirimli %5 oran, dağıtılan temettünün 230.000 AHE'yi aşmayan kısmıyla sınırlıdır; aşan kısma %15 uygulanır.
- Vergi anlaşması hükümleri, vergi sorumlusunun stopajı yerleşik olmayanın gelirinden kesmeyip kendi kaynağından ödemesi halinde uygulanamaz.
5. AIFC: 2066'ya Kadar Uzanan Muafiyet Rejimi
Astana Uluslararası Finans Merkezi (AIFC), Kazakistan Anayasası'na dayanan özel bir statüye sahip. Kendi düzenleyici otoritesi (AFSA), İngiliz common law esasına dayanan kendi hukuk sistemi, kendi mahkemesi (AIFC Court) ve uluslararası tahkim merkezi (IAC) bulunuyor. Mahkemenin İngiliz ve diğer common law yargı alanlarından gelen hâkimlerle çalışması, sözleşmesel uyuşmazlıklarda yabancı yatırımcıya tanıdık bir güvence sunuyor. Türkçesi şu: Kazakistan'da faaliyet gösteriyorsunuz ama ticari uyuşmazlığınız Kazakistan genel mahkemelerinde değil, ayrı bir sistemde görülüyor.
🏦 AIFC Katılımcılarına Tanınan Muafiyetler
- Kurumlar vergisi:AFSA tarafından lisanslanmış finansal hizmet faaliyetlerinden elde edilen gelir 1 Ocak 2066'ya kadar %0 oranına tabidir.
- KDV:AIFC katılımcılarının sunduğu finansal hizmetler KDV'den muaftır.
- Temettü ve değer artışı: AIFC katılımcılarının dağıttığı temettüler ile AIX borsasında işlem gören menkul kıymetlerin satışından doğan kazançlar muafiyet kapsamındadır.
- Yabancı personel geliri: AIFC kaynaklı ücret ve ikramiyeler için yabancı çalışanlara bireysel gelir vergisi muafiyeti uygulanır.
- Emlak ve arazi vergisi: AIFC sınırları içindeki taşınmazlar bu vergilerden muaftır.
- Vize ve çalışma izni: AIFC bünyesindeki yabancı çalışanlar 5 yıla kadar çok girişli vize alabiliyor; ayrıca çalışma izni alınması gerekmiyor.
5.1. Muafiyet Kapsamı Sanıldığından Dar
AIFC'nin %0 oranı, "AIFC'de kurulan her şirket vergi ödemez" anlamına gelmiyor. Muafiyet iki ana kümede tanımlanmış durumda:
Finansal hizmetler
Bankacılık (konvansiyonel ve katılım), sigorta ve reasürans, menkul kıymet aracılığı ve alım satımı, varlık yönetimi, yatırım danışmanlığı, aracılık yüklenimi ve fon yönetimi gibi AFSA lisansına bağlı faaliyetler.
Yardımcı hizmetler (ancillary services)
Sınırlı ve sayılı bir liste: hukuki hizmetler, denetim hizmetleri, muhasebe hizmetleri, belirli bir konuda uzman görüşü veya danışmanlık, kredi skorlama. Bu hizmetlerin muafiyet kapsamına girmesi için AIFC organlarına veya finansal hizmet sunan AIFC katılımcılarına verilmiş olması gerekir.
Buradaki incelik kritik: yardımcı hizmet muafiyeti, hizmetin kime verildiğinebağlıdır. AIFC'de kurulmuş bir danışmanlık şirketinin AIFC dışındaki Kazakistan müşterilerine veya üçüncü ülkelere verdiği hizmetten elde ettiği gelir bu kapsamda değerlendirilmez ve standart oranlara tabi olabilir. Ayrıca tüm AIFC şirketleri Kazakistan vergi mukimi sayılır; muafiyet, mukimlikten değil faaliyetin niteliğinden doğar. Yeni Vergi Kanunu'nun teşvikleri en az %20 oranında daraltma ve net kriterlere bağlama hedefi de dikkate alınarak, kayıt öncesinde faaliyetin muafiyet listesindeki karşılığı somut olarak teyit edilmelidir.
Kuruluş süresi ve maliyeti: AFSA lisans süreci, yardımcı hizmet başvurularında yaklaşık 1 ay, finansal faaliyet lisanslarında 2-3 ay sürebiliyor; hazırlık dahil toplam süreç genellikle 2-4 aya yayılıyor. Başvuru ücretleri faaliyet türüne göre belirgin biçimde ayrışıyor: yardımcı hizmetlerde 2.000 ABD Doları civarındayken, mevduat kabulü içeren bankacılık lisansında 15.000 ABD Doları, dijital varlık işlem platformlarında ise 70.000 ABD Doları seviyesine çıkabiliyor. Bu tutarlar yalnızca başvuru ücretidir; sermaye yeterliliği, iç kontrol, AML prosedürleri ve nitelikli yönetici şartları ayrıca değerlendirilir.
6. Astana Hub: Teknoloji Şirketleri İçin %0 Rejimi
Astana Hub, Kazakistan'ın uluslararası teknoloji parkı ve yazılım şirketleri için bölgenin en agresif teşvik rejimlerinden birini sunuyor. AIFC'den farkı şu: AIFC finansal hizmetler için, Astana Hub ise bilişim faaliyetleri için tasarlanmıştır ve şirketin AIFC yargı alanında kurulması gerekmez, standart Kazakistan hukuku altındaki bir TOO da katılımcı olabilir.
✅ Astana Hub Katılımcılarının Vergi Avantajları
- Bilişim (informatizasyon) hizmetlerinden elde edilen gelirde kurumlar vergisinde %100 indirim
- Yurt içi teslimlerde KDV muafiyeti
- Yabancı çalışanlar için sosyal vergi muafiyeti ve indirimli bireysel gelir vergisi
- Gayrimaddi hak (royalty) ödemelerinde stopaj avantajı
- Belirlenen listedeki bilişim donanımı ithalatında KDV muafiyeti. Yapay Zekâ ve Dijital Gelişim Bakanlığı'nın 2 Haziran 2026 tarihli 281/НK sayılı emriyle, bilgisayar donanımı, elektronik bileşenler ve veri depolama cihazlarını kapsayan 41 ürün grubu GTİP kodlarıyla belirlendi.
6.1. Kimler Katılabilir, Hangi Faaliyetler Uygundur?
Astana Hub'ın temel eşiği, cironun en az %90'ının uygun bilişim faaliyetlerinden elde edilmesidir. Yazılım geliştirme, yapay zekâ ve makine öğrenmesi, siber güvenlik, fintech, edtech, oyun geliştirme, blokzincir, bulut bilişim, nesnelerin interneti ve coğrafi bilgi sistemleri gibi alanlar uygun faaliyet listesinde yer alıyor. Bilişim dışı gelirler standart oranlarda vergilenmeye devam ediyor.
Katılım engelleri
Sermayesinin %50 veya fazlası devlete ait şirketler, yer altı kaynakları çıkarma faaliyetinde bulunanlar, başka bir özel ekonomik bölgenin katılımcısı olanlar ve bilişim geliri %90 eşiğinin altında kalanlar Astana Hub statüsünden yararlanamaz.
6.2. Başvuru Süreci
Online Kayıt ve Başvuru Formu
Proje ve Belge Yüklemesi
Astana Hub Ön Değerlendirmesi
Devlet Komisyonu Onayı
Kayıt ücretsizdir ve süreç genellikle 15 iş günü civarında tamamlanır. Ancak asıl yük başvuruda değil, sonrasındadır: katılımcının %90 bilişim geliri şartını sözleşmeler ve banka hareketleriyle her yıl belgelemesi gerekir.
2026'da sertleşen şart: personel ve kaynak yeterliliği
Yeni Vergi Kanunu'nun 739, 740 ve 741. maddeleri kapsamında, bilişim hizmetleri gelirinde kurumlar vergisi indiriminden yararlanmak isteyen Astana Hub katılımcıları, yeterli sayıda ve nitelikte personele ve kaynağa sahip olduklarını Astana Hub'dan alınacak yıllık teyitle belgelemek zorunda. Beyan edilen göstergelerle fiili göstergeler arasında en fazla %20 sapmaya izin veriliyor. İlgili kurallar, Yapay Zekâ ve Dijital Gelişim Bakanlığı'nın 27 Kasım 2025 tarihli emriyle onaylandı ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Kısacası "kâğıt üzerinde Astana Hub katılımcısı olmak" artık yeterli değil.
Kritik tarih: Astana Hub vergi ayrıcalıkları mevcut düzenlemeye göre 1 Ocak 2029'a kadar geçerli. Uzatılacağına dair bir garanti bulunmuyor. Beş yıllık bir yapılanma kararı verirken bu tarihi bir varsayım değil, planlanması gereken bir kırılma noktası olarak ele almak gerekir.
7. AIFC mi, Astana Hub mı? Hangi İş Modeline Hangisi Uygun?
| Kriter | AIFC | Astana Hub |
|---|---|---|
| Hedef faaliyet | Finansal hizmetler, fon ve varlık yönetimi, holding, fintech lisansı | Yazılım, yapay zekâ, siber güvenlik, oyun, bilişim hizmetleri |
| Hukuk sistemi | İngiliz common law esaslı, ayrı mahkeme ve tahkim | Kazakistan hukuku (şirket standart TOO olarak kurulabilir) |
| Muafiyet süresi | 1 Ocak 2066'ya kadar | 1 Ocak 2029'a kadar |
| Giriş maliyeti | Yardımcı hizmetlerde 2.000 USD'den başlayan lisans ücretleri, finansal lisanslarda çok daha yüksek | Kayıt ücretsiz, temel maliyet muhasebe ve raporlama |
| Süreç | 1-3 ay lisans süreci, hazırlıkla 2-4 ay | Yaklaşık 15 iş günü |
| Temel şart | Faaliyetin lisanslı finansal veya sayılı yardımcı hizmet listesinde olması | Cironun en az %90'ının uygun bilişim faaliyetinden gelmesi |
| Kimin için | Fon, holding, yatırım ve finans yapıları kuran, common law güvencesi arayan yatırımcı | Yurt dışına yazılım ve bilişim hizmeti satan teknoloji şirketi |
Pratik ayrım şu: yazılım geliştiren ve hizmet ihraç eden bir teknoloji şirketi için Astana Hub hem hızlı hem düşük maliyetli bir giriş sunar. Buna karşılık uluslararası bir holding, fon veya finansal hizmet yapısı kuruyorsanız, 2066'ya uzanan süre ve ayrı hukuk sistemiyle AIFC daha güçlü bir zemindir. Sadece "vergi sıfır" olduğu için AIFC'yi seçmek, faaliyetiniz muafiyet listesine girmiyorsa maliyeti olan ama faydası olmayan bir yapı doğurur.
8. Özel Ekonomik Bölgeler ve Yatırım Sözleşmeleri
Üretim yatırımı yapacak şirketler için asıl teşvik kanalı AIFC veya Astana Hub değil, Özel Ekonomik Bölgeler (ÖEB) ve yatırım sözleşmeleridir. Kazakistan genelinde farklı sektörlere odaklanmış çok sayıda ÖEB bulunuyor ve yeni bölgeler açılmaya devam ediyor.
🏭 ÖEB Katılımcısı Avantajları
- Öncelikli faaliyetlerden elde edilen gelirde kurumlar vergisinde %100 indirim
- Arazi vergisi ve emlak vergisi muafiyeti
- Bölge içinde satılan ve öncelikli faaliyette tamamen kullanılan mallarda %0 KDV
- Gümrük kolaylıkları ve serbest gümrük bölgesi rejimi
📄 Yatırım Sözleşmesi Kapsamındaki Tercihler
- Gümrük vergisi ve ithalat KDV'si muafiyeti (belirli sınırlarla)
- Ayni devlet hibeleri
- Girişimcilik Kanunu kapsamındaki "yatırım yükümlülükleri anlaşması" ile belirli taahhütler karşılığında 10 yıla kadar istikrarlı vergi rejimi
2026'dan itibaren yatırım sözleşmelerinde performans denetimi sertleştirildi. Taahhüt edilen yükümlülüklerin ihlali, sözleşmenin tek taraflı feshine ve daha önce yararlanılan vergi avantajlarının cezalarıyla birlikte geri istenmesine yol açabiliyor. Yatırım taahhüdü verirken gerçekçi olmak, teşvik tutarını maksimize etmekten daha önemli hale geldi.
9. Türkiye-Kazakistan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması
Türkiye ile Kazakistan arasındaki Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması 1995'te imzalandı ve 1996'dan bu yana yürürlükte. Anlaşmanın pratik değeri, Kazakistan'ın iç mevzuatındaki stopaj oranlarını Türk mukimleri için aşağı çekmesinde ortaya çıkıyor.
| Gelir Türü | Kazakistan İç Mevzuatı | Anlaşma (Türkiye) |
|---|---|---|
| Temettü | %15 (şartlı %5 veya istisna) | %10 |
| Faiz | %10 | %10 |
| Gayrimaddi hak bedeli | %15 | %10 |
⚠️ Anlaşmanın Uygulanması İçin Gerekenler
- Türkiye'den alınacak mukimlik belgesinin Kazakistan'daki ödemeyi yapan tarafa süresinde ibraz edilmesi gerekir. Belge olmadan iç mevzuattaki daha yüksek oran uygulanır.
- Pasif gelirlerde gerçek lehtar (beneficial owner) teyidi ve işyeri durumunun belgelenmesi aranıyor. Çok Taraflı Sözleşme (MLI) uygulamasına ilişkin çerçeve de yeni Vergi Kanunu'nun genel hükümlerine taşındı.
- Anlaşmanın en pahalı unsuru genellikle temettü değil, hizmet bedelleridir. Türkiye'den Kazakistan'daki iştirakine yönetim, danışmanlık veya mühendislik hizmeti faturalayan şirketlerde iç mevzuata göre %20 stopaj gündeme gelebilir. Bu tür ödemelerde anlaşmanın ticari kazanç ve işyeri maddelerinin uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilmelidir.
10. Sayısal Örnek: Aynı Kazanç, Üç Farklı Yapı
Kazakistan'da yıllık 100 milyon tengevergi öncesi kazanç elde eden ve kârın tamamını Türkiye'deki ana ortağına dağıtan bir şirketi ele alalım. Üç yapı altında Kazakistan'da doğan toplam vergi yükü şöyle ayrışır (temettüde anlaşmanın %10 oranı esas alınmıştır):
| Kalem | Standart TOO | AIFC (nitelikli faaliyet) | Astana Hub |
|---|---|---|---|
| Vergi öncesi kazanç | 100.000.000 ₸ | 100.000.000 ₸ | 100.000.000 ₸ |
| Kurumlar vergisi | %20 = 20.000.000 ₸ | %0 = 0 ₸ | %0 = 0 ₸ |
| Dağıtılabilir kâr | 80.000.000 ₸ | 100.000.000 ₸ | 100.000.000 ₸ |
| Temettü stopajı | %10 = 8.000.000 ₸ | Muafiyet kapsamında 0 ₸ | İndirimli oran, örnekte %5 = 5.000.000 ₸ |
| Kazakistan'daki toplam vergi | 28.000.000 ₸ | 0 ₸ | 5.000.000 ₸ |
| Efektif vergi yükü | %28 | %0 | %5 |
Tablonun okumadığı satır: Türkiye
Bu karşılaştırma yalnızca Kazakistan tarafını gösterir. Türkiye'de yerleşik bir ortak açısından hikâye burada bitmez. Standart TOO senaryosunda %28'lik yük, Türkiye'de beyan edilecek temettü gelirinde mahsup imkânı doğurabilirken, AIFC senaryosundaki %0, aşağıda anlatılan kontrol edilen yabancı kurum kuralını devreye sokabilir ve kazanç dağıtılmasa bile Türkiye'de vergilenebilir. Yani "sıfır vergi" görünen yapı, konsolide bakıldığında en pahalı seçenek haline gelebilir. Bu tablo bir sonuç değil, doğru soruyu sormak için bir başlangıç noktasıdır. Rakamlar temsilidir ve somut durumda faaliyet niteliği, elde tutma süresi ve substance şartlarına göre değişir.
11. Türkiye Tarafındaki Yükümlülükler
11.1. Kontrol Edilen Yabancı Kurum Kazancı (KEYK)
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 7. maddesi, düşük vergili ülkelerde kurulan iştiraklerin kazancını, dağıtılmasa bile Türkiye'de vergilendirmeye imkân tanır. Aşağıdaki dört şartın birlikte gerçekleşmesi halinde kural devreye girer:
Türkiye'de tam mükellef gerçek kişi ve kurumların, doğrudan veya dolaylı olarak sermaye, kâr payı veya oy hakkının en az %50'sine sahip olması
İştirakin gayrisafi hasılatının %25 veya fazlasının pasif nitelikli gelirlerden (faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti, menkul kıymet alım satım kazancı) oluşması
İştirakin ticari bilanço kârı üzerinden taşıdığı toplam efektif gelir ve kurumlar vergisi benzeri vergi yükünün %10'dan az olması
İştirakin ilgili yıldaki toplam gayrisafi hasılatının 100.000 TL karşılığı yabancı parayı aşması
AIFC ve Astana Hub bu kural karşısında nerede duruyor?
AIFC yapıları için risk yüksektir.%0 kurumlar vergisi, üçüncü şarttaki %10'luk vergi yükü testini doğrudan tetikler. AIFC'nin öne çıkan kullanım alanı olan holding, fon ve yatırım şirketi yapıları ise doğası gereği pasif gelir üretir ve ikinci şartı da karşılayabilir. Kontrol şartı da sağlanıyorsa, Kazakistan'da hiç vergi ödenmemiş olsa dahi kazanç Türkiye'de kurumlar vergisine tabi tutulabilir.
Astana Hub yapılarında tablo farklıdır. Yazılım geliştirme ve bilişim hizmeti geliri aktif ticari kazanç niteliğindedir; bu durumda pasif gelir oranı şartı sağlanmayabilir ve kural devreye girmeyebilir. Ancak gelir kompozisyonu lisans ve royalty ağırlıklıysa değerlendirme değişir. Her iki yapıda da sonuç, şirketin gelir kalemlerinin dökümüne bağlıdır ve peşin hüküm verilemez.
Buna ek olarak, Kazakistan'daki iştirakten alınan temettünün Türkiye'de yurt dışı iştirak kazancı istisnasından yararlanabilmesi için, ilgili kazancın yurt dışında belirli bir asgari vergi yükü taşımış olması aranır. %0 oranla vergilenmiş bir AIFC kazancı bu şartı sağlamayacağı için, Türkiye'de tam vergileme gündeme gelebilir.
11.2. Transfer Fiyatlandırması
Grup içi işlemler her iki tarafta da inceleniyor. Türkiye tarafında Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesi kapsamında ilişkili kişilerle yapılan işlemlerin emsallere uygun olması, yıllık transfer fiyatlandırması raporunun hazırlanması ve kurumlar vergisi beyannamesi ekindeki formun doldurulması gerekir. Kazakistan tarafında ise transfer fiyatlandırması ayrı bir kanunla düzenlenmiştir ve dikkat çekici biçimde sınır ötesi işlemleri, tarafların ilişkili olup olmadığına bakılmaksızınkapsayabilir. Türkiye'deki merkez ile Kazakistan'daki iştirak arasındaki hizmet, lisans ve mal akışlarının fiyatlandırması bu nedenle kuruluş anında kurgulanmalıdır.
🤝 Kuruluş ve Muhasebe Sürecinizi Biz Yönetiyoruz
Kazakistan'da doğru yapının seçilmesinden AIFC veya Astana Hub başvurusuna, KDV mükellefiyeti ve bordro kurgusundan Türkiye tarafındaki KEYK ve transfer fiyatlandırması değerlendirmesine kadar sürecin tamamını biz yürütüyoruz. Kuruluş sonrasındaki muhasebe, beyan ve raporlama hizmetinizi de ayrı bir yerel firma aramanıza gerek kalmadan biz sağlıyoruz. Sürecin tamamı için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sermaye ihracına bağlı Yurt Dışı Yatırım Bildirimi ve Ticaret Bakanlığı'nın yurt dışı birim destekleri gibi Türkiye tarafındaki diğer yükümlülük ve fırsatları Kazakistan'da Şirket Nasıl Kurulur? başlıklı rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
12. Sık Yapılan Hatalar
AIFC'de kurulan her şirketin vergi ödemeyeceğini varsaymak. Muafiyet şirkete değil, sayılı faaliyet listelerine bağlıdır.
Kazakistan'daki %0 oranı planlamanın sonucu sanmak. Türkiye'deki KEYK kuralı hesaba katılmadan yapılan kurgular sonradan çok daha pahalıya mal olur.
2025 verileriyle bütçe kurmak. KDV dört puan arttı, kayıt eşiği yarıya indi, AHE değişti. Eski tabloyla yapılan fiyatlama marjı doğrudan eritir.
Astana Hub'a girip %90 bilişim geliri şartını yıl içinde takip etmemek. Tek bir bilişim dışı büyük fatura oranı bozabilir.
Astana Hub avantajlarının 2029 sınırını görmezden gelerek uzun vadeli yapı kurmak.
Mukimlik belgesi olmadan temettü veya lisans ödemesi yapmak. Anlaşma oranı yerine iç mevzuattaki daha yüksek oran uygulanır.
Değer artış kazancı istisnasının hâlâ yürürlükte olduğunu düşünerek çıkış planlamak. Bu istisna 2026 ile kaldırıldı.
Türkiye'den Kazakistan iştirakine kesilen hizmet faturalarında %20 stopaj riskini fiyatlamaya yansıtmamak.
13. Sık Sorulan Sorular
Kazakistan'da KDV oranı 2026'da kaç oldu?
Standart KDV oranı 1 Ocak 2026'dan itibaren %12'den %16'ya yükseldi. İlaç, tıbbi cihaz ve lisanslı sağlık hizmetlerinde 2026 için %5 (2027'den itibaren %10), yurt içi süreli yayınlarda %10 ve ihracatta %0 oran uygulanıyor.
KDV mükellefi olmak için ciro sınırı nedir?
Zorunlu KDV kayıt eşiği 10.000 AHE'dir. 2026 için AHE 4.325 tenge olduğundan bu yaklaşık 43,25 milyon tengeye denk gelir. Eşik aşıldıktan sonra 5 iş günü içinde başvuru yapılması gerekir; tek işlemle eşiğin aşılacağı hallerde başvuru teslimden önce yapılmalıdır.
Astana Hub'a yabancı sermayeli bir şirket katılabilir mi?
Evet. Yabancı ortaklı şirketler Astana Hub katılımcısı olabilir. Belirleyici olan ortaklık yapısı değil, cironun en az %90'ının uygun bilişim faaliyetlerinden elde edilmesi ve bilişim hizmetleri gelirinde kurumlar vergisi indirimi için gerekli personel ve kaynak yeterliliğinin yıllık olarak teyit edilmesidir.
AIFC'deki %0 vergi avantajı Türkiye'de sorun yaratır mı?
Yaratabilir. Türkiye'de yerleşik ortaklar iştiraki kontrol ediyorsa, iştirakin geliri ağırlıklı olarak pasif nitelikliyse ve efektif vergi yükü %10'un altındaysa, kontrol edilen yabancı kurum kuralı gereği kazanç dağıtılmasa bile Türkiye'de vergilendirilebilir. Yapının bu açıdan önceden değerlendirilmesi gerekir.
Kazakistan'dan Türkiye'ye temettü transferinde stopaj kaç?
İç mevzuattaki genel oran %15'tir. Türkiye-Kazakistan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması kapsamında bu oran %10 olarak uygulanabilir; anlaşma oranından yararlanmak için mukimlik belgesinin ibrazı şarttır. Payın 3 yıldan uzun elde tutulması ve diğer şartların birlikte sağlanması halinde tam istisna da mümkündür.
Astana Hub avantajları 2029'dan sonra devam edecek mi?
Mevcut düzenleme, vergi ayrıcalıklarının 1 Ocak 2029'a kadar geçerli olduğunu öngörüyor. Uzatılıp uzatılmayacağı bugün itibarıyla belirsizdir. Uzun vadeli yapılanma kararlarında bu tarihin bir senaryo olarak planlanması, teşvik sona erdiğinde yapının nasıl devam edeceğinin baştan belirlenmesi gerekir.
Kazakistan'da işveren üzerindeki toplam bordro yükü ne kadar?
İşveren tarafında sosyal vergi %6, sosyal katkı payı %5, sağlık sigortası payı %3 ve işveren emeklilik katkısı %3,5 olarak uygulanır. Sosyal vergi, ödenen sosyal katkı payı kadar mahsup edilerek beyan edilir. Çalışan tarafında ise %10 emeklilik katkısı, %2 sağlık katkısı ve artan oranlı gelir vergisi bulunur.
Sonuç
2026 vergi reformu, Kazakistan'ı Türk şirketleri için hâlâ rekabetçi bir yapılanma adresi olarak bırakıyor. Ancak reformun yönü açık: dolaylı vergi yükü arttı, mükellefiyet tabanı genişledi ve teşvikler daha dar, daha denetlenebilir ve daha somut şartlara bağlanmış durumda. AIFC'nin 2066'ya uzanan muafiyeti ile Astana Hub'ın %0 rejimi ilk bakışta benzer görünse de, biri finansal hizmetler için tasarlanmış uzun vadeli bir yargı alanı, diğeri 2029 sınırı olan sektörel bir teşvik programıdır.
Doğru karar, Kazakistan'daki en düşük oranı bulmakla değil, Kazakistan ve Türkiye tarafını birlikte hesaplamakla verilir. Kazakistan'da %0 vergi ödeyip Türkiye'de kontrol edilen yabancı kurum kuralı nedeniyle tam oranda vergilenen bir yapı, kâğıt üzerinde avantajlı görünen ama pratikte kaybettiren bir kurgudur. Faaliyet niteliğinizi, gelir kompozisyonunuzu, ortaklık yapınızı ve kâr dağıtım planınızı birlikte değerlendirerek başlamak, sonradan yapı değiştirmenin maliyetinden çok daha ucuzdur.