📌 Bu Rehberde Neler Bulacaksınız?
BAE'de şirket kurmaya karar veren hemen herkes aynı soruda takılıyor: free zone mu, mainland mi? İnternette dolaşan cevapların çoğu "free zone daha ucuz ve vergisiz" şeklinde özetleniyor. 2023'te yürürlüğe giren kurumlar vergisi ve 2025'te güncellenen serbest bölge düzenlemeleri sonrasında bu cevap artık doğru değil. Karar, iş modelinizin BAE içine mi yoksa BAE dışına mı satış yaptığına, vergi tarafında hangi gelir türünü ürettiğinize ve Türkiye'deki ortaklık yapınıza göre değişiyor.
- ✔ Mülkiyet, yerel pazara satış, ofis, vize kotası ve denetim açısından gerçek farklar
- ✔ 2026 güncel maliyet karşılaştırması (AED ve yaklaşık USD)
- ✔ IFZA, DMCC, SHAMS, Meydan, JAFZA ve DIFC hangi iş modeline uygun?
- ✔ %9 kurumlar vergisi ve QFZP %0 istisnasının kaybedildiği durumlar
- ✔ KDV kayıt eşiği, Ekonomik Öz ve UBO yükümlülükleri
- ✔ 5 somut senaryo üzerinden karar ağacı
- ✔ Türkiye tarafındaki CFC, transfer fiyatlandırması ve temettü sonuçları
📑 İçindekiler
1. Free Zone ve Mainland Arasındaki Gerçek Farklar
Free zone ve mainland ayrımı, sadece şirketin kurulduğu coğrafi alanı değil, kimin size fatura kesebileceğini, kaç kişiye vize alabileceğinizi ve yıl sonunda denetim yaptırmak zorunda olup olmadığınızı belirler. Aşağıdaki tablo, kararı gerçekten etkileyen altı başlığı karşılaştırıyor.
| Kriter | Free Zone (Serbest Bölge) | Mainland (Anakara / DET) |
|---|---|---|
| Yabancı Mülkiyet | Tüm serbest bölgelerde %100 yabancı mülkiyet, kuruluştan itibaren garanti altında | 2021 sonrası çoğu ticari ve sınai faaliyette %100 mümkün. Stratejik kabul edilen bazı faaliyetlerde hâlâ yerel ortak veya BAE vatandaşı hizmet acentesi şartı olabiliyor |
| BAE İç Pazarına Satış | Doğrudan satış yapılamaz. Üç yol var: yerel distribütör atamak, mainland şube açmak veya Dubai'de 2025'te yürürlüğe giren düzenleme kapsamında DET ikili lisansı (dual license) almak | BAE genelinde her müşteriye doğrudan satış ve fatura, kamu ihalelerine katılım serbest |
| Ofis Şartı | Çoğu bölgede flexi-desk veya paylaşımlı masa yeterli. DMCC, JAFZA ve DIFC gibi üst segment bölgelerde ise fiziki ofis veya kayıtlı flexi-desk zorunlu | Ejari'ye kayıtlı fiziki ofis kira sözleşmesi zorunlu. Instant License ile ilk 12 ay muafiyet tanınabiliyor |
| Vize Kotası | Pakete bağlı ve sınırlı. Vizesiz paketler mevcut, flexi-desk paketleri tipik olarak 1-6 vize hakkı verir. Daha fazlası için fiziki ofis kiralamak gerekir | Kota, Ejari'ye kayıtlı ofis alanına göre hesaplanır. Yeterli metrekare kiralandığında pratikte üst sınır yoktur |
| Denetim (Audit) | Bölgeye göre değişir. DMCC, JAFZA ve DIFC denetlenmiş mali tablo ister. Vergi tarafında ise QFZP statüsünü kullanan her şirket, bölge şartı olmasa dahi denetlenmiş finansal tablo tutmak zorundadır | DET tarafında genel bir denetim zorunluluğu yoktur. Kurumlar vergisi mevzuatı kapsamında yıllık geliri 50 milyon AED'yi aşan mükellefler için denetim zorunludur |
| Gümrük | Serbest bölge içinde ve yeniden ihracatta gümrük muafiyeti. Mal BAE iç pazarına girdiğinde standart %5 GCC gümrük vergisi doğar | İthalatta doğrudan %5 gümrük vergisi. Yeniden ihracatta iade mekanizmaları kullanılabilir |
Dubai'de 2025'te yürürlüğe giren ikili lisans düzenlemesi, free zone şirketlerinin serbest bölge lisansını ve ortaklık yapısını koruyarak mainland'de şube açmasına imkân tanıyor. Şube lisansı ve uzaktan şube için yıllık yaklaşık 10.000 AED, altı aylık geçici izin için yaklaşık 5.000 AED seviyesinde bir ek maliyet öngörülüyor. Bu, "BAE içine de satmam gerekebilir" diyen firmalar için mainland'e geçmeden önce değerlendirilmesi gereken bir ara çözümdür.
2. 2026 Maliyet Karşılaştırma Tablosu
BAE dirhemi ABD dolarına sabitlenmiştir (1 USD ≈ 3,67 AED), bu nedenle dolar karşılıkları yıl içinde değişmez. Aşağıdaki rakamlar 2026 için piyasada gözlemlenen bantları yansıtır. Bölge, faaliyet sayısı, vize adedi ve seçilen paket kombinasyonuna göre gerçek teklif bu bantların içinde ciddi şekilde değişebilir.
| Kalem | Free Zone (AED / yaklaşık USD) | Mainland (AED / yaklaşık USD) |
|---|---|---|
| Ticaret lisansı (yıllık) | Giriş segmenti 5.500-15.000 AED (1.500-4.100 USD), orta segment 20.000-35.000 AED (5.450-9.500 USD) | 10.000-25.000 AED (2.700-6.800 USD). Genel ticaret faaliyetinde DET faaliyet harcı tek başına 15.000 AED seviyesine çıkabiliyor |
| Kuruluş / tescil (tek seferlik) | Genelde lisans paketine dahil. JAFZA gibi bölgelerde ayrı yaklaşık 5.000 AED (1.350 USD) kayıt ücreti | İsim onayı, ön onay, ana sözleşme noter ve DET işlem bedelleri toplamı yaklaşık 2.000-4.000 AED (550-1.100 USD) |
| Ofis / flexi-desk (yıllık) | Vizesiz paketlerde 0. Flexi-desk paket dışıysa 5.000-19.000 AED (1.350-5.200 USD). DMCC tarafında bu kalem üst banda yakın seyrediyor | Ejari'ye kayıtlı küçük ofis veya iş merkezi için 15.000-40.000+ AED (4.100-11.000+ USD). Ayrıca yıllık kira üzerinden yaklaşık %5 belediye/pazar harcı |
| Kuruluş kartı (establishment card) | Yaklaşık 1.500-3.500 AED (400-950 USD), bölge bazında değişiyor | MOHRE ve GDRFA kayıtları dahil yaklaşık 2.000-4.000 AED (550-1.100 USD) |
| Yatırımcı vizesi (2 yıl, kişi başı) | Bölge kotası içindeyse yaklaşık 3.500-7.000 AED (950-1.900 USD) | Yaklaşık 3.500-6.500 AED (950-1.770 USD) devlet harcı |
| Emirates ID, sağlık kontrolü, vize damgası | Her iki yapıda da vize bedeline ek olarak alınır. Kişi başı yaklaşık 1.000-2.000 AED (270-550 USD). Zorunlu sağlık sigortası kişi başı yaklaşık 600 AED'den (165 USD) başlar | |
| 1. yıl toplam (1 ortak vizesi dahil) | Yaklaşık 20.000-40.000 AED (5.450-10.900 USD). Üst segment bölgelerde 50.000 AED (13.600 USD) ve üzeri | Yaklaşık 40.000-90.000 AED (10.900-24.500 USD) |
| Yıllık yenileme (2. yıl) | Tek faaliyet, 1 vize ve flexi-desk için yaklaşık 18.500-28.000 AED (5.000-7.600 USD) | Lisans yenileme 8.000-15.000+ AED (2.200-4.100+ USD), buna Ejari yenileme ve pazar harcı eklenir |
⚠️ Tabloda Görünmeyen Maliyetler
- Kurumsal banka hesabı için bazı bankaların talep ettiği asgari bakiye şartı, çalışma sermayenizi fiilen bloke edebilir.
- Kurumlar vergisi ve KDV beyanları için muhasebe ve raporlama hizmeti, yıllık işletme giderinin sabit bir kalemidir.
- QFZP statüsünü kullanacaksanız denetlenmiş mali tablo zorunludur ve denetim ücreti ayrı bir kalemdir.
- Kurumlar vergisi kaydının süresinde yapılmaması hâlinde 10.000 AED tutarında idari para cezası uygulanmaktadır.
3. Hangi Serbest Bölge Hangi İş Modeline Uygun?
BAE genelinde 40'ın üzerinde serbest bölge otoritesi var. Aralarındaki fark yalnızca fiyat değil, bankaların bölgeye bakışı, faaliyet listesinin genişliği ve fiziki altyapıdır. En ucuz bölgeyi seçip banka hesabı açamamak, BAE'de en sık karşılaşılan maliyet hatasıdır.
| Bölge | Uygun Olduğu İş Modeli | Yıllık Maliyet Bandı (yaklaşık) |
|---|---|---|
| SHAMS (Sharjah) | Tek kişilik danışmanlık, medya, içerik, yazılım ve test amaçlı ilk yapılanma | Lisans 5.500 AED'den (1.500 USD) başlıyor. En düşük giriş maliyeti, buna karşılık banka onayı görece zor |
| Meydan (Dubai) | E-ticaret, dijital hizmet, KOBİ ölçekli ticaret. Dubai adresi isteyip bütçeyi kontrol etmek isteyenler | Lisans 12.500 AED'den (3.400 USD) başlıyor, vize eklendikçe yükseliyor |
| IFZA (Dubai) | Danışmanlık, hizmet ihracatı, çok faaliyetli KOBİ yapılanmaları | Vizesiz paket 12.900 AED'den (3.500 USD) başlıyor. İlave her vize yaklaşık 2.000-3.000 AED (550-820 USD) |
| DMCC (Dubai, JLT) | Emtia ticareti, kurumsal itibar gerektiren yapılar, banka ilişkisi kritik olan firmalar | Lisans yaklaşık 20.000 AED'den (5.450 USD) başlıyor. Zorunlu flexi-desk yılda ilave 16.000-19.000 AED (4.350-5.200 USD) |
| JAFZA (Jebel Ali) | Depolama, üretim, toptan dağıtım, yeniden ihracat ve liman bağlantılı lojistik | Lisans 5.500-15.000 AED (1.500-4.100 USD) artı yaklaşık 5.000 AED tek seferlik kayıt. Depo ve vizelerle birlikte gerçekçi ilk yıl 40.000-150.000 AED (10.900-40.900 USD) |
| DIFC (Dubai) | Fon yönetimi, varlık yönetimi, finansal hizmetler, aile ofisi ve bölgesel holding yapıları | Yaklaşık 12.000-18.000 USD bandı. Onaylı fiziki ofis zorunlu, İngiliz hukuku esaslı ayrı mahkeme sistemi |
4. %9 Kurumlar Vergisi ve QFZP %0 İstisnası
BAE'de kurumlar vergisi 1 Haziran 2023'ten itibaren yürürlükte. 375.000 AED'ye kadar olan vergiye tabi kazanç için oran %0, üzerindeki kısım için %9. Free zone şirketleri bu çerçevenin dışında değil. Fark şurada: "Nitelikli Serbest Bölge Kişisi" (Qualifying Free Zone Person, QFZP) şartlarını sağlayan bir free zone şirketi, yalnızca nitelikli geliri üzerinden %0 oranla vergilendirilir.
4.1. QFZP Statüsünün Beş Şartı
Bu statü kayıt sırasında verilen bir etiket değil, her vergi döneminde yeniden test edilen bir uyum pozisyonudur. Şartlardan biri bile sağlanmazsa statü kaybedilir.
Yeterli Ekonomik Öz
Serbest bölgede fiili personel, varlık ve gider
Nitelikli Gelir
Gelir, mevzuattaki nitelikli faaliyet listesinden doğmalı
De Minimis Sınırı
Nitelikli olmayan gelir, cironun %5'ini veya 5 milyon AED'yi aşmamalı
Emsallere Uygunluk
İlişkili taraf işlemlerinde transfer fiyatlandırması dokümantasyonu
Denetimli Tablo
Denetlenmiş mali tablo tutma ve standart rejimi seçmemiş olma
🚨 İstisna Hangi Durumlarda Kaybedilir?
- De minimis eşiği aşılırsa:Nitelikli olmayan gelir, toplam cironun %5'ini veya 5 milyon AED'yi (hangisi düşükse) aştığı anda statü düşer. Bu durumda şirket ilgili vergi dönemi ve onu takip eden dört vergi dönemi boyunca QFZP olamaz, yani etki beş yıla yayılır.
- Faaliyet listeye girmiyorsa:Nitelikli faaliyetler ve hariç tutulan faaliyetler, Eylül 2025'te yayımlanan ve 2023'teki ilk düzenlemeyi yürürlükten kaldıran yeni Bakanlık kararıyla yeniden belirlendi. Karar, kurumlar vergisinin başlangıcından itibaren geriye dönük uygulanıyor. İmalat ve işleme, borsada fiyatı kote edilen emtia ticareti, hisse ve menkul kıymetlerin yatırım amaçlı tutulması, gemi işletmeciliği, reasürans, fon ve varlık yönetimi ile grup içi genel merkez, hazine ve finansman hizmetleri nitelikli faaliyetler arasındadır.
- Ekonomik öz yoksa: Serbest bölgede gerçek personel, varlık ve işletme gideri bulunmayan, yönetim kararları BAE dışında alınan bir yapı, kâğıt üzerinde free zone olsa da QFZP sayılmaz.
- Mainland'e satış varsa: Free zone şirketinin BAE anakarasındaki müşterilere yaptığı satışlardan elde ettiği gelir kural olarak nitelikli gelir değildir ve de minimis hesabına dahil olur.
Pratikte en çok yanılgıya yol açan nokta şudur: BAE dışındaki müşterilere verilen genel danışmanlık, pazarlama, yazılım geliştirme veya serbest meslek benzeri hizmetler, nitelikli faaliyet listesinde yer almadığı için tek başına %0 oranı sağlamaz. Bu tür bir gelir yapısında free zone tercih etmenin gerekçesi vergi değil, düşük işletme maliyeti, %100 mülkiyet ve hızlı kuruluştur. 375.000 AED üzerindeki kazanç %9 ile vergilendirilir. Yıllık geliri 3 milyon AED'yi aşmayan işletmeler ise Küçük İşletme Muafiyeti'ni tercih ederek bu yükü 31 Aralık 2026'da sona eren dönem için sıfırlayabilir, ancak bu muafiyet QFZP statüsüyle birlikte kullanılamaz.
Büyük Gruplar İçin: %15 Asgari Tamamlayıcı Vergi
BAE, OECD İkinci Sütun kurallarına uyumlu olarak 1 Ocak 2025'ten itibaren geçerli Yurt İçi Asgari Tamamlayıcı Vergi (DMTT) uygulamasını yürürlüğe koydu. Konsolide yıllık hasılatı, önceki dört yılın en az ikisinde 750 milyon avroyu aşan çok uluslu grupların BAE'deki efektif vergi oranı %15'e tamamlanır. Bu ölçeğe ulaşan grupların BAE'deki free zone yapıları için %0 avantajı fiilen ortadan kalkar.
5. KDV Eşiği, Ekonomik Öz ve UBO Yükümlülükleri
5.1. KDV (%5) Kayıt Eşiği
BAE'de standart KDV oranı %5'tir ve eşikler free zone ile mainland için aynıdır. Son 12 ayda vergiye tabi arz ve ithalat toplamı 375.000 AED'yi (yaklaşık 102.000 USD) aştıysa veya önümüzdeki 30 gün içinde aşılacağı öngörülüyorsa kayıt zorunludur. 187.500 AED (yaklaşık 51.000 USD) eşiğini aşan şirketler ise ihtiyari olarak kayıt yaptırabilir. İhracat ağırlıklı çalışan firmalar için ihtiyari kayıt, yüklenilen KDV'nin iadesi açısından çoğu zaman avantajlıdır.
Serbest bölgelerin bir kısmı KDV mevzuatı bakımından "Designated Zone" (belirlenmiş bölge) statüsündedir. Bu bölgelerde mal hareketleri belirli şartlarla BAE dışında gerçekleşmiş sayılır. Hizmetler için ise böyle bir ayrıcalık yoktur, standart kurallar uygulanır. Kurumlar vergisindeki QFZP statüsü ile KDV'deki Designated Zone statüsü birbirinden tamamen bağımsız iki kavramdır ve sık sık karıştırılır.
5.2. Ekonomik Öz (Economic Substance): Değişen Kural
Bu başlıkta 2026 itibarıyla en çok eskimiş bilgi dolaşıyor. Eylül 2024'te yayımlanan Bakanlar Kurulu kararıyla, klasik Ekonomik Öz Düzenlemeleri (ESR) kapsamındaki bildirim ve rapor yükümlülükleri 31 Aralık 2022'den sonra biten mali yıllar için kaldırıldı. Bu tarihten sonraki dönemler için kesilmiş idari para cezaları da iptal edildi. 2019-2022 dönemine ilişkin yükümlülükler ise geçerliliğini koruyor. Dolayısıyla bugün kurulan bir şirket ESR bildirimi yapmaz. Buna karşılık ekonomik öz kavramı ortadan kalkmadı, kurumlar vergisi mevzuatı içine taşındı: QFZP statüsünü kullanacak free zone şirketleri için serbest bölgede yeterli personel, varlık ve işletme gideri bulundurma şartı devam ediyor.
5.3. Gerçek Faydalanıcı (UBO) Bildirimi
Kasım 2023'te yürürlüğe giren düzenleme uyarınca hem mainland hem de finansal olmayan serbest bölgelerde kurulu tüm şirketler, gerçek faydalanıcı kaydı tutmak ve lisans veren otoriteye bildirmek zorundadır. Gerçek faydalanıcı, şirketin paylarının veya oy haklarının %25 ve üzerine nihai olarak sahip olan ya da yönetim üzerinde fiilen kontrol sahibi gerçek kişidir. Ortaklık yapısında değişiklik olduğunda kaydın güncellenmesi gerekir. Uyumsuzlukta yazılı uyarıdan başlayan ve tekrarlanan ihlallerde 100.000 AED'ye kadar çıkabilen idari para cezaları ile lisans askıya alma yaptırımı uygulanabilmektedir. Halka açık şirketler ve kamu iştirakleri kapsam dışındadır.
6. Karar Ağacı: Hangi İş Modelinde Hangisi?
Kararı verirken sorulacak ilk soru vergi değil, müşterinin nerede olduğudur. Aşağıdaki dört adım, çoğu vakada doğru yapıyı ortaya çıkarır.
Müşteri Nerede?
BAE içindeyse mainland veya ikili lisans, BAE dışındaysa free zone
Gelir Türü Ne?
Nitelikli faaliyet listesinde mi, değil mi? %0 beklentisi buna bağlı
Kaç Kişi Çalışacak?
Vize kotası ihtiyacı, ofis şartını ve gerçek maliyeti belirler
Türkiye Ayağı Ne?
Ortaklık yapısı CFC ve transfer fiyatlandırması sonucunu değiştirir
Senaryo 1: Yazılım veya danışmanlık ihracatı
Müşteriler Avrupa, Körfez veya ABD'de, BAE içinde satış yok, ekip 1-3 kişi. Öneri: free zone(IFZA, Meydan veya SHAMS bandı). Gerekçe düşük işletme maliyeti, flexi-desk yeterliliği ve hızlı kuruluştur. Vergi tarafında gerçekçi beklenti %0 değil, 375.000 AED üzeri kazanç için %9'dur. Ciro 3 milyon AED'nin altındaysa Küçük İşletme Muafiyeti dönem sonuna kadar değerlendirilmelidir.
Senaryo 2: BAE içi perakende, showroom veya servis
Mağaza açılacak, BAE'deki son kullanıcıya doğrudan satış ve fatura kesilecek, yerel personel istihdam edilecek. Öneri: mainland (DET lisansı). Free zone bu modelde çalışmaz, distribütör zinciri hem marjı hem müşteri ilişkisini bozar. Ejari kayıtlı ofis veya dükkân zorunludur, ilk yıl bütçesi 40.000-90.000 AED bandında planlanmalıdır.
Senaryo 3: Bölgesel dağıtım ve lojistik merkezi
Türkiye'den mal gelecek, BAE'de depolanacak, Körfez ve Afrika'ya yeniden ihraç edilecek. Öneri: JAFZA veya liman bağlantılı bir serbest bölge. Serbest bölge içinde gümrük muafiyeti ve depo altyapısı belirleyicidir. İmalat ve işleme ile emtia ticareti nitelikli faaliyet kapsamında olduğundan %0 oranı bu senaryoda gerçekten mümkün olabilir. Malın BAE iç pazarına girdiği kısım için %5 gümrük vergisi doğar ve bu gelir nitelikli sayılmaz.
Senaryo 4: Holding, aile ofisi veya grup finansmanı
Amaç iştirak paylarını tutmak, grup şirketlerine hazine ve genel merkez hizmeti vermek. Öneri: DIFC, ADGM veya DMCC. Hisse ve menkul kıymetlerin yatırım amaçlı tutulması ile grup içi genel merkez, hazine ve finansman hizmetleri nitelikli faaliyetler arasında olduğu için %0 oranı teorik olarak uygulanabilir. Buna karşılık bu senaryo, Türkiye'de yerleşik ortaklar için kontrol edilen yabancı kurum riskinin en yüksek olduğu yapıdır. Kurgu, Türkiye tarafındaki sonuç hesaplanmadan yapılmamalıdır.
Senaryo 5: E-ticaret ve pazaryeri satışı
Satışın bir kısmı uluslararası pazaryerlerinden, bir kısmı BAE'deki tüketiciden geliyor. Öneri: free zone e-ticaret lisansı, gerekirse ikili lisans. BAE içi satış payı büyüyorsa mainland şube ya da DET ikili lisansı devreye alınmalıdır. Bu senaryoda de minimis eşiğinin takip edilmesi kritiktir, çünkü BAE içi satış nitelikli olmayan gelir olarak birikir.
7. Türkiye Tarafındaki Yükümlülükler
BAE tarafında kusursuz kurgulanmış bir yapı, Türkiye tarafı hesaplanmadığında beklenen avantajı sağlamayabilir. Türkiye'de tam mükellef gerçek kişi veya kurum ortaklar için dört başlık belirleyicidir.
7.1. Kontrol Edilen Yabancı Kurum (CFC)
Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, Türkiye'de tam mükellef gerçek kişi ve kurumların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesinin, kâr payının ya da oy hakkının en az %50'sini elinde tuttuğu yurt dışı iştirakler, üç şartın birlikte gerçekleşmesi hâlinde dağıtılmasa dahi Türkiye'de vergilendirilir: gayrisafi hasılatın %25 veya fazlasının pasif nitelikli gelirlerden oluşması, ticari bilanço kârı üzerindeki toplam vergi yükünün %10'dan az olması ve yıllık gayrisafi hasılatın 100.000 TL karşılığı yabancı parayı geçmesi. BAE'de QFZP statüsüyle %0 vergi ödeyen bir yapı, ikinci şartı doğrudan karşılar. Pasif gelir ağırlıklı bir holding kurgusunda %0 avantajı Türkiye tarafında büyük ölçüde geri alınabilir.
7.2. Transfer Fiyatlandırması ve İş Merkezi Riski
Türkiye'deki şirketiniz ile BAE'deki şirketiniz arasındaki mal, hizmet ve fikri mülkiyet işlemlerinin emsallere uygun bedelle yapılması ve belgelendirilmesi zorunludur. Bu yükümlülük çift taraflıdır: emsallere uygunluk ilkesine uymak aynı zamanda BAE tarafında QFZP statüsünün de şartlarından biridir.
İkinci ve daha az konuşulan risk iş merkezi riskidir. BAE'de kurulmuş olsa dahi, iş bakımından işlemlerin fiilen toplandığı ve yönetildiği yer Türkiye ise, şirketin Türkiye'de tam mükellef sayılması gündeme gelebilir. BAE'de gerçek bir operasyon kurmak, sadece QFZP için değil bu risk için de belirleyicidir.
7.3. Temettü Vergilendirmesi ve Çifte Vergilendirme
BAE'de temettü dağıtımı üzerinde stopaj yoktur. Kârı Türkiye'ye getirdiğinizde ise yurt dışı iştirak kazançları istisnasının klasik şartlarından biri, iştirakin bulunduğu ülkede en az %15 oranında vergi yükü taşınmasıdır. BAE'nin %9 ve özellikle %0 oranları bu şartı sağlamaz. Buna karşılık 7491 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme, yurt dışı iştirakin ödenmiş sermayesinin en az %50'sine sahip olunması ve kâr payının ilgili yıla ait kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye'ye transfer edilmesi şartıyla, diğer şartlar aranmaksızın kâr paylarının %50'sinin istisna edilmesine imkân tanır. Gerçek kişi ortaklar için ise elde edilen kâr payı menkul sermaye iradı olarak beyana tabidir.
Türkiye ile BAE arasında yürürlükte olan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması, BAE'de ödenen verginin Türkiye'de mahsubuna imkân tanır. Ancak BAE'de vergi ödenmemişse mahsup edilecek bir tutar da oluşmaz. Bu, %0 kurgusunun Türkiye ayağında neden avantaj yaratmayabileceğini açıklayan temel noktadır.
7.4. Yurt Dışı Yatırım Bildirimi
Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler, BAE'de şirket kurmak veya mevcut bir şirkete ortak olmak amacıyla yaptıkları ilk sermaye ihracını takip eden 3 ay içinde Yurt Dışı Yatırım Bildirimi formunu ilgili bakanlıklara iletmekle yükümlüdür. Bildirim her yıl güncellenmelidir. Konunun genel çerçevesi ve yararlanılabilecek Ticaret Bakanlığı destekleri için Yurt Dışında Şirket Nasıl Kurulur? Avantajları Nelerdir? başlıklı rehberimize bakabilirsiniz.
🤝 Kuruluş ve Sonrasını Biz Yönetiyoruz
Free zone ile mainland arasındaki kararı, bölge seçimini, lisans ve vize kotası planlamasını, kurumlar vergisi ile KDV kayıtlarını ve kuruluş sonrasındaki muhasebe, denetim ve raporlama sürecini baştan sona biz yürütüyoruz. Türkiye ayağındaki bildirim ve vergi sonuçlarını da aynı masada değerlendirdiğimiz için ayrı bir yerel firma aramanıza gerek kalmıyor. Sürecin tamamı için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
8. Sık Yapılan Hatalar
❌ "Free zone otomatik olarak %0 vergi demek"
%0 oranı sadece QFZP şartlarını sağlayan şirketin nitelikli gelirine uygulanır. Danışmanlık ve benzeri hizmet gelirleri bu kapsamda değildir.
❌ En ucuz bölgeyi seçip banka hesabı açamamak
Lisansta kazanılan birkaç bin dirhem, hesap açılamadığında faaliyete geçememe maliyetine dönüşür. Bölge seçiminde banka kabul oranı fiyat kadar önemlidir.
❌ Vize kotasını paket seçilirken hesaba katmamak
Vizesiz paketle kurulan şirkette ikinci yıl personel almak gerektiğinde paket yükseltmesi ve ofis şartı gündeme gelir.
❌ De minimis eşiğini takip etmemek
Nitelikli olmayan gelir eşiği bir kez aşıldığında statü kaybı beş vergi dönemine yayılır. Bu, tek yıllık bir hata değildir.
❌ "ESR kaldırıldı, ekonomik öz aranmıyor" sanmak
ESR bildirimleri kaldırıldı, ancak ekonomik öz şartı kurumlar vergisi mevzuatı içinde QFZP kriteri olarak devam ediyor.
❌ Kurumlar vergisi kaydını geciktirmek
Kazanç olmasa bile kayıt zorunludur. Gecikmede 10.000 AED idari para cezası uygulanır.
❌ UBO bildirimini ve güncellemesini atlamak
Ortaklık yapısı değiştiğinde kayıt güncellenmezse lisans askıya alınmasına kadar giden yaptırımlar söz konusu olabilir.
❌ Türkiye tarafını hiç hesaplamamak
CFC kuralları, iş merkezi riski ve temettü istisnasının %15 vergi yükü şartı, BAE'deki avantajı büyük ölçüde dengeleyebilir.
9. Sık Sorulan Sorular
Free zone şirketi BAE içindeki bir firmaya fatura kesebilir mi?
Doğrudan ve sınırsız şekilde kesemez. Yerel bir distribütör üzerinden çalışmak, mainland şube açmak veya Dubai'de 2025'te yürürlüğe giren düzenleme kapsamında DET ikili lisansı almak gerekir. Bu satışlardan doğan gelir, kurumlar vergisi tarafında nitelikli gelir sayılmaz.
Free zone mainland'den her zaman daha mı ucuz?
Genellikle evet, ancak istisnaları var. Vizesiz veya tek vizeli bir free zone paketinin ilk yıl maliyeti 20.000-40.000 AED bandında kalırken mainland tipik olarak 40.000-90.000 AED bandındadır. Buna karşılık DIFC gibi üst segment serbest bölgelerin maliyeti çoğu mainland yapısını aşar.
Danışmanlık geliri elde eden bir free zone şirketi %0 vergi öder mi?
Kural olarak hayır. Genel danışmanlık ve benzeri hizmet gelirleri nitelikli faaliyet listesinde yer almadığı için 375.000 AED üzerindeki kazanç %9 oranında vergilendirilir. Ciro 3 milyon AED'yi aşmıyorsa, süresi dolana kadar Küçük İşletme Muafiyeti seçeneği değerlendirilebilir.
Free zone'dan mainland'e sonradan geçilebilir mi?
Evet. Free zone lisansını kapatıp mainland şirketi kurmak mümkün olduğu gibi, mevcut free zone şirketini koruyup mainland'de şube açmak ya da ikili lisans almak da bir seçenektir. İkinci yol, vize ve banka ilişkisinin sıfırlanmaması açısından çoğu zaman daha az sürtünmelidir.
KDV kaydı free zone şirketleri için de zorunlu mu?
Eşikler aynıdır. Son 12 ayda vergiye tabi arz toplamı 375.000 AED'yi aşan her şirket, free zone veya mainland ayrımı olmaksızın kayıt yaptırmak zorundadır. Bazı serbest bölgelerin KDV bakımından Designated Zone statüsü, yalnızca belirli mal hareketleri için özel sonuç doğurur, kayıt yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
BAE'de %0 vergi ödersem Türkiye'de hiç vergi ödemez miyim?
Tam tersi bir sonuç doğabilir. BAE'de vergi ödenmediğinde Türkiye'de mahsup edilecek bir tutar oluşmaz ve pasif gelir ağırlıklı yapılarda kontrol edilen yabancı kurum kuralları devreye girerek kâr dağıtılmasa bile Türkiye'de vergilendirme gündeme gelebilir. Yapı kurulmadan önce her iki ülke tarafı birlikte modellenmelidir.
Sonuç
Free zone mu mainland mi sorusunun tek bir doğru cevabı yok. Ancak doğru cevabı bulmanın yolu belli: önce müşterinin nerede olduğunu, sonra gelirin hangi türe girdiğini, ardından personel ve vize ihtiyacını, en son da Türkiye ayağını hesaplamak. BAE dışına satış yapan, küçük ekiple çalışan firmalar için free zone maliyet ve esneklik açısından hâlâ güçlü bir seçenek. BAE iç pazarına doğrudan satış yapacak firmalar içinse mainland ya da ikili lisans kaçınılmaz.
Kritik olan nokta şu: 2023 sonrası BAE artık "vergisiz ülke" değil, düşük oranlı ve kurallı bir vergi ülkesi. %0 beklentisiyle kurulan ama nitelikli faaliyet listesine girmeyen yapılar, ilk beyanname döneminde beklenmedik bir vergi yüküyle karşılaşıyor. Kararı, lisans fiyatı üzerinden değil, üç yıllık toplam maliyet ve iki ülkedeki vergi sonucu üzerinden vermek gerekir.