📌 Bu Rehberde Neler Bulacaksınız?
Azerbaycan, coğrafi yakınlığı, dil ve kültür bağı sayesinde Türk girişimciler için diğer yurt dışı yapılanma noktalarına kıyasla daha az bürokratik sürtünmeyle ilerlenebilen bir pazardır. Buna ek olarak yabancı yatırımcılara tanınan %100 mülkiyet hakkı, asgari sermaye şartının bulunmaması ve büyük ölçüde dijitalleşmiş tescil süreci, Azerbaycan'ı Kafkasya ve Orta Asya'ya açılmak isteyen firmalar için pratik bir merkez haline getiriyor.
- ✔ MMC (Limited Şirket) ve diğer şirket türlerinin karşılaştırması
- ✔ Alat Serbest Ekonomi Bölgesi ve yatırım teşvik mekanizması
- ✔ Adım adım, uzaktan yürütülebilen kuruluş süreci
- ✔ Güncel %20 kurumlar vergisi, %18 KDV ve sadələşdirilmiş vergi rejimi
- ✔ Banka hesabı açma sürecinin gerçekçi tablosu
- ✔ Türkiye tarafındaki bildirim yükümlülükleri ve destekler
📑 İçindekiler
1. Neden Azerbaycan'da Şirket Kurmalısınız?
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tarihi, dilsel ve kültürel yakınlık, ticari ilişkileri de kolaylaştıran pratik bir zemin oluşturuyor. İş yapış kültürünün ve resmi süreçlerin görece anlaşılır olması, Türk girişimciler için diğer coğrafyalara kıyasla uyum sürecini kısaltıyor. Buna ek olarak Azerbaycan'ın Kafkasya, Orta Asya ve Rusya pazarlarına açılan konumu, ülkeyi bölgesel ticaret ve lojistik merkezi olarak öne çıkarıyor.
Bölgesel Pazar Erişimi
Orta Koridor (Orta Dehliz) güzergâhı üzerinde yer alan Azerbaycan, Türkiye ile Orta Asya, Çin ve Rusya pazarları arasında lojistik bir köprü konumundadır.
Hızlı ve Dijital Tescil
MMC kuruluşu, Vergilər Nazirliyi'nin elektronik tescil sistemi üzerinden genellikle 1-3 iş günü içinde tamamlanabilir; asgari sermaye şartı bulunmaz.
%100 Yabancı Mülkiyet
Yerel ortak zorunluluğu yoktur; yabancı gerçek veya tüzel kişiler MMC hisselerinin tamamına doğrudan sahip olabilir.
2. Şirket Türleri: MMC, ASC ve Temsilcilik
Azerbaycan mevzuatı birden fazla tüzel kişilik türü tanısa da, pratikte yabancı yatırımcıların neredeyse tamamı MMC (Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət — Limited Şirket) yapısını tercih eder. Bunun temel nedeni, esnek yönetim yapısı, düşük kuruluş maliyeti ve asgari sermaye şartının bulunmamasıdır.
| Şirket Türü | Uygun Olduğu Durum | Öne Çıkan Özellik |
|---|---|---|
| MMC (Limited Şirket) | KOBİ ölçekli yatırımlar ve çoğu yabancı yatırımcı için standart tercih | Asgari sermaye şartı yok, %100 yabancı ortaklık, tek ortakla kurulabilir |
| ASC (Açıq Səhmdar Cəmiyyəti) | Büyük ölçekli, halka açılma potansiyeli olan projeler | Pay senedi ihracı mümkün; kuruluş ve raporlama yükümlülükleri daha ağır |
| Filial / Nümayəndəlik (Şube / Temsilcilik) | Türkiye'deki ana şirketin doğrudan uzantısı olarak faaliyet göstermek isteyenler | Ayrı tüzel kişiliği yoktur; temsilcilik ticari faaliyet yürütemez, sorumluluk ana şirkette kalır |
İhracat, danışmanlık, e-ticaret veya hizmet sektöründe faaliyet gösterecek çoğu Türk girişimci için MMC, hem maliyet hem de operasyonel esneklik açısından en uygun yapıdır. Hangi türün iş modelinize uygun olduğunu birlikte değerlendiriyoruz.
3. Alat Serbest Ekonomi Bölgesi ve Yatırım Teşviki
Bakü'nün yaklaşık 70 km güneybatısında, Hazar Denizi kıyısında kurulan Alat Serbest Ekonomi Bölgesi (Alat Sərbəst İqtisadi Zonası — AFEZ), ihracat odaklı üretim ve uluslararası ticaret hizmetleri için özel bir teşvik rejimi sunar.
🏝️ AFEZ'in Sağladığı Başlıca Avantajlar
- Bölge içi faaliyetlerden elde edilen gelirler kurumlar vergisi (mənfəət vergisi) ve KDV'den (ƏDV) muaftır.
- Yatırım Teşvik Sertifikası (Investment Promotion Certificate) sahibi yatırımcılar, 7 yıl boyunca %50 kâr vergisi indiriminden yararlanabilir.
- Üretilen ürünlerin belirli bir oranının ihraç edilmesi şartıyla gümrük vergisi muafiyeti uygulanır.
- Bölge, yüksek katma değerli üretim ve uluslararası ticarete yönelik firmaları hedefler; genel amaçlı hizmet şirketleri için AFEZ dışında standart MMC kuruluşu daha pratik olabilir.
AFEZ dışında kalan yatırımlar için de Yatırım Teşvik Belgesi (İnvestisiya Təşviqi Sənədi) mekanizması, belirli yatırım projelerine gümrük ve vergi kolaylıkları sağlar. Bu belgenin başvuru süreci Ekonomi Bakanlığı'nın tek pencere prensibiyle çalışan yatırım ajansı AZPROMO üzerinden yürütülür ve proje ölçeğine göre değerlendirilir.
4. Adım Adım Kuruluş Süreci
Azerbaycan'da MMC kuruluşu, doğru belgelerle başvurulduğunda büyük ölçüde uzaktan yürütülebilir ve genellikle toplamda 1-2 hafta içinde tamamlanır.
Yapı & Unvan Seçimi
Vekâletname & Apostil
Elektronik Tescil Başvurusu
VOEN, Kaşe & Banka
4.1. Şirket Yapısı, Faaliyet Konusu ve Unvan Seçimi
Süreç, şirket türünün (genellikle MMC), ortaklık yapısının (bir ortakla kurulabilir, ortak gerçek veya tüzel kişi olabilir) ve faaliyet konusunun belirlenmesiyle başlar. Şirket unvanının daha önce alınmadığı, Vergilər Nazirliyi'nin tescil kayıtları üzerinden kontrol edilir.
4.2. Vekâletname, Pasaport ve Belgelerin Apostillenmesi
Yabancı ortaklar Azerbaycan'a fiziken gelmeden, noter onaylı ve apostilli bir vekâletname (power of attorney) ile yerel temsilciye yetki verebilir. Türkiye ve Azerbaycan her ikisi de Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf olduğundan, ayrıca konsolosluk tasdikine gerek kalmadan noter onaylı belgelere apostil şerhi düşülmesi yeterlidir. Pasaport kopyaları da bu aşamada noter onaylı ve apostilli olarak hazırlanır.
4.3. Nizamnamə Hazırlığı ve Elektronik Tescil Başvurusu
Şirket ana sözleşmesi (nizamnamə), kuruluş kararı ve yasal adres belgesi hazırlanarak Vergilər Nazirliyi'nin elektronik tescil sistemine başvuru yapılır. Bu sistem, ticaret sicili ve vergi kaydını tek çatı altında birleştirdiğinden ayrı bir ticaret sicili başvurusuna gerek kalmaz.
4.4. VOEN Alınması, Kaşe ve Banka Hesabı Süreci
Başvuru onaylandığında şirkete VOEN (Vergi Ödəyicisinin Eyniləşdirmə Nömrəsi — Vergi Kimlik Numarası) verilir ve tescil genellikle 1-3 iş günü içinde tamamlanır. Ardından şirket kaşesi çıkarılır, yetkili temsilci için ASAN İmza (Azerbaycan devlet e-hizmetlerinde kullanılan dijital imza) tanımlanır ve banka hesabı açılış süreci başlatılır.
5. Vergi Sistemi ve Oranlar (2026)
Azerbaycan vergi sistemi, standart kurumlar vergisi rejiminin yanında küçük ölçekli işletmeler için ayrı bir basitleştirilmiş vergi seçeneği sunar. 2026 itibarıyla geçerli temel oranlar şöyledir:
| Vergi | Oran | Açıklama |
|---|---|---|
| Kurumlar Vergisi (Mənfəət vergisi) | %20 | Standart oran, ticari faaliyet gösteren tüm MMC ve ASC'ler için geçerli |
| KDV (ƏDV) | %18 | Yıllık cirosu 200.000 AZN'yi aşan işletmeler için zorunlu kayıt; altındaki firmalar ihtiyari kayıt yapabilir |
| Sadələşdirilmiş Vergi | %2 (ciro üzerinden) | Belirli ciro eşiğinin altında kalan ve KDV mükellefi olmayan küçük işletmeler için opsiyonel basitleştirilmiş rejim; kurumlar vergisinden muaf tutulur |
| Temettü Stopajı | %10 | Yurt dışına dağıtılan kâr paylarında uygulanan standart stopaj oranı |
Sadələşdirilmiş vergi rejiminin ciro eşiği zaman zaman güncellenebildiğinden, başvuru öncesinde güncel rakamın Vergilər Nazirliyi resmi kaynağından teyit edilmesi gerekir. Türkiye ile Azerbaycan arasında 1994'te imzalanan ve 1997'den beri yürürlükte olan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) kapsamında, Azerbaycan'da ödenen verginin Türkiye'de mahsubu mümkün olabilir; bu değerlendirme somut duruma göre yapılır.
6. Banka Hesabı Açma Süreci
Şirket tescili hızlı ilerlese de, kurumsal banka hesabı açılışı genellikle en fazla planlama gerektiren aşamadır ve bankadan bankaya değişen belge ve prosedür farklılıkları içerir.
🏦 Banka Hesabı Açma Sürecinde Bilinmesi Gerekenler
- Kapital Bank, PASHA Bank ve Bank of Baku gibi yerel bankaların çoğu, hesap açılışı için yetkili imza sahibinin veya noter onaylı vekâletnameyle yetkilendirilmiş yerel temsilcinin şubeye gelmesini talep eder; tamamen uzaktan onboarding istisnai durumlardır.
- UBO (Ultimate Beneficial Owner — Gerçek Faydalanıcı) beyanı, sermayenin kaynağının netliği ve faaliyet konusunun açık tanımlanması, kara para aklamayı önleme (AML) kontrollerinde onay ihtimalini artırır.
- Banka hesabı açılışı, tescilden bağımsız olarak birkaç gün ile birkaç hafta arasında sürebilir; bu süre planlamaya dahil edilmelidir.
- Geleneksel banka süreci uzarsa, Wise Business veya Payoneer gibi fintech çözümleri, ilk dönemde uluslararası tahsilat ve ödeme için pratik bir ara çözüm sunabilir; ancak bu çözümler yerel AZN hesabının yerini tam olarak tutmaz.
7. Türkiye Tarafındaki Yükümlülükler ve Teşvikler
Azerbaycan'da şirket kurmak, Türkiye tarafında da bazı bildirim yükümlülüklerini beraberinde getirir; buna karşılık Ticaret Bakanlığı'nın sunduğu destek kalemlerinden de yararlanmak mümkündür.
🤝 Kuruluş ve Muhasebe Sürecinizi Biz Yönetiyoruz
Azerbaycan'da şirket kuruluş sürecinizi doğru şirket türü seçiminden vekâletname ve apostil işlemlerine, elektronik tescil başvurusundan banka hesabı sürecine kadar baştan sona biz yürütüyoruz. Kuruluş sonrasında da muhasebe, KDV beyanı ve kurumlar vergisi raporlama hizmetinizi, ayrı bir yerel firma aramanıza gerek kalmadan biz sağlıyoruz. Sürecin tamamı için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
🇹🇷 Yurt Dışı Yatırım Bildirimi
Türkiye'de yerleşik gerçek veya tüzel kişiler, Azerbaycan'da şirket kurmak veya mevcut bir şirkete ortak olmak amacıyla yaptıkları ilk sermaye ihracını takip eden 3 ay içinde, Ticaret Bakanlığı'nın Yurt Dışı Yatırım Bildirimi formunu doldurarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı'na göndermekle yükümlüdür. Bu bildirim her yıl güncellenmeli, ihmal edilmesi cezai yaptırımlara yol açabilmektedir.
✅ Yurt Dışı Birim, Marka ve Tanıtım Desteği
- Azerbaycan'da açılan ofis, depo, showroom veya mağaza gibi birimlerin kira giderlerinde temel destek oranı %50 olup, Bakanlık tarafından hedef ülke olarak belirlenmesi halinde bu oran %20 ilave edilerek uygulanabilir.
- Yıllık üst limit mağazalar için 100.000 ABD Doları, diğer birimler için 75.000 ABD Doları civarındadır; destek ülke bazında en fazla 4 yıl uygulanır.
- Marka tescili ve tanıtım faaliyetlerine yönelik ayrı destek kalemleri de mevcuttur.
- Başvuru için şart: Türk Ticaret Kanunu'na göre kurulmuş Limited veya Anonim Şirket olmak ve desteğe konu ürünlerin Türk menşeli olması.
Bu destek ve bildirim yükümlülükleri, hedef ülke Azerbaycan olsa da genel çerçevesi diğer ülkelerdeki yapılanmalarla aynıdır. Konunun tamamına ve güncel destek oranlarına Yurt Dışında Şirket Nasıl Kurulur? Avantajları Nelerdir? başlıklı rehberimizden ulaşabilirsiniz. Güncel oranların doğrulanması için Ticaret Bakanlığı'nın resmi sayfası esas alınmalıdır.
8. Dikkat Edilmesi Gerekenler
9. Sık Sorulan Sorular
Azerbaycan'da şirket kurmak için ülkede fiziken bulunmak gerekir mi?
Hayır. Noter onaylı ve apostilli bir vekâletname ile yerel temsilciye yetki verilerek tescil süreci baştan sona uzaktan yürütülebilir. Ancak banka hesabı açılışında bazı yerel bankalar yetkili imza sahibinin veya temsilcinin şubeye gelmesini isteyebilir.
MMC kurmak için asgari sermaye şartı var mı?
Hayır, Azerbaycan mevzuatında MMC kuruluşu için asgari sermaye şartı bulunmuyor. Sermaye tutarı, ortakların iş planına ve ihtiyaç duyulan işletme sermayesine göre serbestçe belirlenebilir.
Azerbaycan'da kurulan şirketin Türkiye'de de vergi yükümlülüğü olur mu?
Türkiye'de yerleşik gerçek veya tüzel kişilerin Azerbaycan'daki şirketten elde ettiği kazançlar Türkiye'de de beyan yükümlülüğüne tabi olabilir. Türkiye-Azerbaycan Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması kapsamında Azerbaycan'da ödenen verginin Türkiye'de mahsubu mümkün olabilir; detaylar somut duruma göre değerlendirilmelidir.
Sadələşdirilmiş vergi rejiminden kim yararlanabilir?
Yıllık cirosu belirli bir eşiğin altında kalan ve KDV mükellefi olmayan küçük işletmeler, ciro üzerinden %2 oranında sadələşdirilmiş vergi ödeyerek kurumlar vergisinden muaf tutulabilir. Güncel eşik tutarı Vergilər Nazirliyi tarafından belirlenir ve mevzuat değişikliklerine tabidir.
Kuruluş süreci ne kadar sürer?
Belgeler eksiksiz olduğunda elektronik tescil genellikle 1-3 iş günü içinde tamamlanır. Vekâletname, apostil ve pasaport hazırlıkları dahil edildiğinde toplam süreç ortalama 1-2 hafta, banka hesabı açılışı dahil edildiğinde ise birkaç haftaya kadar uzayabilir.
Sonuç
Azerbaycan, coğrafi ve kültürel yakınlığı, asgari sermaye şartının bulunmaması ve büyük ölçüde dijitalleşmiş, uzaktan yürütülebilen tescil süreciyle Türk girişimciler için pratik bir yurt dışı yapılanma alternatifidir. Ancak doğru şirket türünün seçilmesi, vergi rejimi tercihinin iş modeliyle uyumlu olması ve banka hesabı sürecinin gerçekçi planlanması, sürecin sağlıklı ilerlemesi için kritik önemdedir. Bu kararları doğru vermek ve Türkiye tarafındaki yükümlülükleri eksiksiz yönetmek için profesyonel destek almak, sürecin hatasız tamamlanmasını sağlar.