Ar-Ge veya tasarım merkezinde, teknoparkta ya da özkaynaklarınızla yürüttüğünüz bir proje sonunda elinizde artık piyasaya sürülmüş somut bir ürün var. Bu noktada çoğu işletmenin gözden kaçırdığı bir adım kalıyor: TÜR Belgesi. Bu belge, Ar-Ge çıktınızı hem teknolojik olarak tescilleyen hem de kamu ihalelerinde size iş deneyimi ve fiyat avantajı sağlayan resmî bir araç. 18 Aralık 2025'te yürürlüğe giren yeni yönetmelikle başvuru şartları ve süreç yeniden düzenlendi, bu yazıda güncel haliyle neyin nasıl işlediğini anlatıyoruz.
⚡ Kısa Cevap
- ✔ TÜR Belgesi ile TÜR Deneyim Belgesi farklı şeyler: biri ürünün teknolojik niteliğini süresiz gösterir, diğeri kamu ihalelerinde 5 yıl geçerli iş deneyimi kanıtı sunar.
- ✔ Kapsam geniş: teknoloji merkezi (TEKMER), Ar-Ge merkezi, Teknoloji Geliştirme Bölgesi (teknopark), kamu destekli projeler, Teknogirişim sermaye desteği ve özkaynaklarla yürütülen Ar-Ge projeleri de başvurabiliyor.
- ✔ TÜR Deneyim Belgesi için yerli malı belgesi şart (yazılım ve hizmetler hariç) ve ürünün piyasaya arz edilmiş olması, fatura veya sevk irsaliyesiyle kanıtlanmalı.
- ✔ Piyasaya arz kanıtınız yoksa alternatif yol var: ürünün Teknoloji Hazırlık Seviyesi (TRL) en az 7 olduğunu göstermek.
- ✔ Başvuru turbelgesi.sanayi.gov.tr portalı üzerinden elektronik yapılıyor, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Milli Teknoloji Genel Müdürlüğü değerlendiriyor.
- ✔ TÜR Deneyim Belgesi, kamu ihalelerinde hem iş deneyimi yerine geçiyor hem de 4734 sayılı Kanun kapsamındaki yerli/orta-yüksek teknoloji ürünlere tanınan fiyat avantajına kapı açıyor.
📑 İçindekiler
1. TÜR Belgesi ve TÜR Deneyim Belgesi Nedir?
18 Aralık 2025 tarihli ve 33111 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Teknolojik Ürünlerin Belgelendirilmesine İlişkin Yönetmelik, Ar-Ge ve yenilik projeleri sonucunda ortaya çıkan mal, yazılım ve hizmetler için iki ayrı belgeyi düzenliyor. İkisi sık karıştırılıyor ama amaçları farklı.
| Belge | Ne Gösterir? | Geçerlilik Süresi |
|---|---|---|
| TÜR Belgesi | Ürünün Ar-Ge/yenilik projesi sonucu ortaya çıkan, teknolojik nitelikli bir ürün olduğunu gösterir | Süresiz |
| TÜR Deneyim Belgesi | Kamu ihale mevzuatı çerçevesinde iş deneyimini tevsik eder, ihalelerde kullanılır | Piyasaya arz tarihinden itibaren 5 yıl |
⚠️ Karıştırmayın
Yerli Malı Belgesi ile TÜR Deneyim Belgesi aynı şey değil. Yerli Malı Belgesi, ürünün Türkiye'de üretildiğini gösteren ayrı bir belge ve sanayi odalarından alınıyor. TÜR Deneyim Belgesi başvurusunda (yazılım ve hizmetler hariç) bu belgeye zaten sahip olmanız şart, yani TÜR Deneyim Belgesi başvurusunun önkoşulu niteliğinde. Birini alıp diğerini otomatik elde ettiğinizi düşünmek yaygın bir hata.
2. Hangi Projeler Kapsamda, Kimler Başvurabilir?
Yönetmeliğin kapsamı sanıldığından geniş. Sadece Ar-Ge merkezi sahibi büyük şirketler değil, çok daha küçük ölçekli işletmeler de bu belgeye başvurabiliyor:
- Teknoloji merkezi işletmelerinde (TEKMER) gerçekleştirilen projeler
- Ar-Ge merkezlerinde gerçekleştirilen projeler
- Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde (teknopark) gerçekleştirilen projeler
- Kamu kurum ve kuruluşları, kanunla kurulan vakıflar veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projeleri (örneğin KOSGEB veya TÜBİTAK destekli projeler)
- Rekabet öncesi işbirliği projeleri
- Teknogirişim sermaye desteğinden yararlanılarak yapılan projeler
- Hiçbir dış destek almadan, işletmenin kendi özkaynaklarıyla geliştirdiği Ar-Ge projeleri
Son madde özellikle önemli: destek almadan kendi imkânlarınızla geliştirdiğiniz bir ürün de bu kapsama giriyor. Tek fark, özkaynaklı projelerin teknik değerlendirmesinin TÜBİTAK tarafından yapılması.
3. Başvuru Şartları
- Piyasaya arz: Ürün veya hizmetin satışa sunulmuş olması ve bunun fatura ya da sevk irsaliyesiyle kanıtlanması gerekir.
- Teknoloji Hazırlık Seviyesi (TRL) alternatifi: Piyasaya arz kanıtı sunulamıyorsa, ürünün en az TRL 7 seviyesinde olduğu gösterilerek de başvuru yapılabilir.
- Yerli malı belgesi: TÜR Deneyim Belgesi başvurusunda zorunlu (yazılım ve hizmetler bu şarttan muaf).
- Proje bitirme belgesi: Kamu destekli projelerde, projeyi destekleyen kurumdan alınan ve projenin başarıyla tamamlandığını gösteren belge istenir.
- Türkiye'de geliştirilmiş olma: Teknolojik geliştirme faaliyetinin Türkiye sınırları içinde gerçekleşmiş olması aranıyor.
- Yetkili başvuru: Başvuru, işletmeyi temsil ve ilzama yetkili kişiler tarafından elektronik imza veya ıslak imzayla yapılır.
4. Başvuru Süreci: Adım Adım
Başvuru turbelgesi.sanayi.gov.tr portalı üzerinden elektronik yapılıyor. Süreç, özkaynaklı projelerde biraz daha uzun sürüyor çünkü akademik hakem değerlendirmesi devreye giriyor.
Elektronik Başvuru
Portal üzerinden belgelerle birlikte başvuru yapılır
Ön İnceleme
Milli Teknoloji Genel Müdürlüğü yaklaşık 10 iş günü içinde inceler
TÜBİTAK Değerlendirmesi
Yalnızca özkaynaklı projelerde: iki akademisyen hakem, ~20 iş günü + gerekirse 15 gün ek süre
Belge Düzenleme
Eksiksiz dosyada 5 iş günü içinde belge düzenlenip firmaya gönderilir
Eksik belge tespit edilirse başvuru reddedilmiyor, işletmeye eksikleri tamamlaması için en fazla 3 ay süre tanınıyor. Bu süre içinde tamamlanmayan başvurular ise işlemden kaldırılıyor.
5. Kamu İhalesindeki Avantajı
TÜR Deneyim Belgesi'nin asıl ticari değeri burada ortaya çıkıyor. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yerli istekliler ile orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri lehine kamu ihalelerinde yüzde 15'e varan fiyat avantajı tanınabiliyor. TÜR Deneyim Belgesi'ne sahip bir ürün bu avantajdan yararlanma yolunu açıyor.
Bunun yanında belge, EKAP (Elektronik Kamu Alımları Platformu) üzerinden kullanılabiliyor ve ihalelere katılımda istenen iş deneyimini kanıtlayan belgelerin yerine geçebiliyor. Yani henüz kamu ihalesine hiç girmemiş, ama Ar-Ge projesi sonucu geliştirdiği ürünü piyasaya süren genç bir şirket bile, klasik iş deneyim belgesi biriktirmeyi beklemeden kamu alımlarına katılma şansı yakalayabiliyor.
💡 Uzman Notu
Başvurularda en sık gözden kaçan nokta, TÜR Belgesi ile TÜR Deneyim Belgesi'nin kamu ihalesi açısından farklı işlevler taşıdığının ayırt edilmemesi. Yalnızca TÜR Belgesi almak, ürününüzün teknolojik olduğunu gösterir ama ihalede fiyat avantajı veya iş deneyimi ispatı sağlamaz; bunun için ayrıca TÜR Deneyim Belgesi'ne, dolayısıyla yerli malı belgesine ve piyasaya arz kanıtına ihtiyaç var. Kamu ihalesi hedefi olan işletmelerin bu iki başvuruyu birlikte planlaması gerekiyor.
6. Yeni Yönetmelik Neyi Değiştirdi?
Eski düzenlemede başvuru süreleri daha kısa (ön inceleme 5 iş günü, eksik tamamlama 15 iş günü) tutulmuştu. 18 Aralık 2025'te yürürlüğe giren yeni yönetmelik hem süreleri (ön inceleme ~10 iş günü, eksik tamamlama en fazla 3 aya kadar) güncelledi hem de piyasaya arz kanıtı bulunmayan ürünler için Teknoloji Hazırlık Seviyesi (TRL 7) alternatifini getirerek, henüz satışa sunulmamış ama teknik olarak olgunlaşmış ürünlerin de başvuru yapabilmesinin önünü açtı. Amaç, kurumun kendi ifadesiyle, teknolojik ürünlerin belgelendirilmesinde uygulama birliğini sağlamak ve önceki mevzuattaki belirsizlikleri gidermek.
7. Dikkat Edilmesi Gerekenler
8. Resmî Kaynaklar
🤝 TÜR Belgesi Sürecinde Yanınızdayız
Belgenin sizin ürününüz için uygun olup olmadığını ve başvuru dosyasının nasıl hazırlanacağını birlikte değerlendirebiliriz. Bizimle iletişime geçebilirsiniz. Ayrıca KOSGEB danışmanlık hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
9. Sık Sorulan Sorular
TÜR Belgesi ile TÜR Deneyim Belgesi arasındaki fark tam olarak nedir?
TÜR Belgesi, ürünün Ar-Ge veya yenilik projesi sonucu ortaya çıkan teknolojik nitelikli bir ürün olduğunu süresiz şekilde gösterir. TÜR Deneyim Belgesi ise kamu ihale mevzuatı çerçevesinde iş deneyimini tevsik eder, piyasaya arz tarihinden itibaren 5 yıl geçerlidir ve yerli malı belgesi şartına bağlıdır.
Ar-Ge merkezim veya teknoparkta kaydım yok, yine de TÜR Belgesi alabilir miyim?
Evet. Yönetmelik, özkaynaklarınızla hiçbir dış destek almadan geliştirdiğiniz Ar-Ge projelerini de kapsıyor. Bu durumda teknik değerlendirmeyi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı adına TÜBİTAK, en az iki akademisyen hakem üzerinden yapıyor.
Ürünümü henüz satmadım, hiç faturam yok. Başvurabilir miyim?
Piyasaya arz kanıtı (fatura veya sevk irsaliyesi) sunamıyorsanız yönetmelik bir alternatif tanıyor: ürününüzün Teknoloji Hazırlık Seviyesi (TRL) açısından en az 7. seviyede olduğunu gösterebiliyorsanız başvuru yine mümkün.
Yazılım ürünleri için de yerli malı belgesi gerekiyor mu?
Hayır. Yerli malı belgesi şartı mal (fiziksel ürün) başvurularında aranıyor; yazılım ve hizmetler bu şarttan muaf tutuluyor.
TÜR Deneyim Belgesi kamu ihalesinde gerçekten ne sağlıyor?
İki somut fayda var: ihaleye katılımda istenen iş deneyimini tevsik eden belgelerin yerine geçebiliyor ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında yerli ve orta/yüksek teknolojili ürünlere tanınan yüzde 15'e varan fiyat avantajından yararlanma yolunu açıyor.
Başvuru ne kadar sürede sonuçlanır?
Kamu destekli veya Teknogirişim kapsamındaki başvurularda ön inceleme yaklaşık 10 iş günü, eksiksiz dosyada belge düzenlemesi 5 iş günü sürüyor. Özkaynaklı projelerde buna TÜBİTAK hakem değerlendirmesi için ~20 iş günü, gerekirse 15 gün ek süre ekleniyor.
Sonuç
Ar-Ge yatırımınız ürüne dönüştükten sonra işin bitmediğini, aslında ticari getiriyi büyütecek yeni bir adımın başladığını unutmayın. TÜR Belgesi ve özellikle TÜR Deneyim Belgesi, kamu alımlarına erişimde hem bir kapı aralıyor hem de fiyat rekabetinde somut bir avantaj sağlıyor. Yeni yönetmelikle süreç daha net, daha öngörülebilir hale geldi; eksik kalan tek şey çoğu işletmenin bu belgenin varlığından haberdar olmaması. Ürününüz piyasaya çıktıysa veya TRL 7 seviyesine ulaştıysa, başvuruyu ertelemenin bir maliyeti var.