Google'da "KOSGEB işbirliği güçbirliği destek programı" aratan çoğu KOBİ sahibi, aslında yıllar önce duyduğu ve hâlâ uygulamada olduğunu varsaydığı bir desteği arıyor. Oysa durum değişti. KOSGEB, işletmeler arası ortak üretim, ortak tasarım ve ortak pazarlama projelerini desteklemek için uzun süre uyguladığı İş Birliği Destek Programı'nı 28 Şubat 2025 itibarıyla başvuruya kapattı ve programı kendi resmî sitesinde "yürürlükten kaldırılan destekler" listesine aldı. Bu yazıda programın eski kapsamını, kimlerin yararlanabildiğini, destek oranlarını ve daha önemlisi, şu an benzer bir ortak proje arayan bir KOBİ'nin hangi güncel seçeneklere bakması gerektiğini KOSGEB'in resmî kaynaklarına dayanarak ele alıyoruz.
⚡ Kısa Cevap
- ✔ Hayır, program artık başvuruya açık değil. KOSGEB'in resmî sitesine göre İş Birliği Destek Programı 28.02.2025 tarihinde başvuruya kapatılmışve "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" sayfasına alınmıştır.
- ✔ Program, KOBİ'lerin birbirleriyle veya büyük işletmelerle işletici kuruluş modeli ya da proje ortaklığı modeli üzerinden ortak üretim, ortak tasarım, ortak laboratuvar ve ortak pazarlama projeleri yürütmesini destekliyordu.
- ✔ Destek oranı, personel gideri hariç kalemlerde %60'tı; bu desteğin %70'i geri ödemeli (kredi), %30'u geri ödemesiz (hibe) olarak veriliyordu. Yerli malı belgeli makine/teçhizat alımında geri ödemesiz oran %15 daha artıyordu.
- ✔ Üst limitler modele ve teknoloji seviyesine göre değişiyordu: işletici kuruluş modelinde toplam 5.000.000 TL, proje ortaklığı modelinde teknoloji seviyesine göre 5.000.000-10.000.000 TL arasındaydı.
- ✔ Kapanış öncesinde başvurusu onaylanmış ve destek süreci devam eden projeler etkilenmiyor; bu işletmeler taahhütlerini tamamlayana kadar destek almaya devam ediyor. Kapanan yalnızca yeni başvuru alımı.
- ✔ KOSGEB şu an programın birebir yerine geçen yeni bir "iş birliği" destek programı ilan etmedi. Ortak proje arayan KOBİ'ler, ihtiyacın niteliğine göre Kapasite Geliştirme Destek Programı'na veya Ticaret Bakanlığı'nın UR-GE projelerine yönelebilir.
📑 İçindekiler
1. Program Neydi, Amacı Neydi?
KOSGEB'in resmî tanımına göre İş Birliği Destek Programı'nın amacı, "küçük ve orta ölçekli işletmelerin birbirleriyle veya büyük işletmelerle ortak çalışma kültürü geliştirmelerine ve karşılıklı fayda sağlayan, rekabet avantajı oluşturan iş birlikleri kurmalarına katkı sağlamaktı". Sadeleştirirsek: tek başına altından kalkamayacağı bir yatırımı, birkaç işletme bir araya gelip ortak bir yapı üzerinden gerçekleştirdiğinde KOSGEB bu ortak projenin maliyetinin önemli bir kısmını karşılıyordu.
Programın kökeni aslında çok daha eskiye, 2011 yılında yürürlüğe giren "İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı"na dayanıyordu. KOSGEB, 3 Haziran 2022'de yürürlüğe giren yeni uygulama esaslarıyla programı "İş Birliği Destek Programı" adı altında güncelledi; destek tutarları, oranları ve bazı şartlar bu tarihten sonra değişti. Yani internette hâlâ dolaşan bazı içerikler, 2022 öncesi eski rakamlarla yazılmış olabilir.
Program, klasik bir "tek işletmeye kredi/hibe" desteği değildi. Destekten yararlanmak için en az iki, çoğu durumda daha fazla işletmenin bir araya gelip ortak bir proje veya ortak bir şirket (işletici kuruluş) kurması gerekiyordu. Bu yapısı KOSGEB'in diğer birçok desteğinden onu ayırıyordu.
2. Kimler Başvurabiliyordu?
Program iki farklı ortaklık modeli üzerinden yürütülüyordu ve her ikisinde de tek bir KOBİ değil, birden fazla işletmenin ortak hareket etmesi gerekiyordu:
🏢 İşletici Kuruluş Modeli
- ✔ Proje ortağı işletmeler, proje onaylandıktan sonra ortak bir şirket (işletici kuruluş) kuruyor
- ✔ İşletici kuruluş, iş birliğinin ve projenin tüm sürecini yönetiyor
- ✔ Ortaklar mevcut işletmelerini koruyarak yeni kuruluşa ortak olabiliyor, kısmen/tamamen birleşebiliyor veya bazı işletmeler kapanıp diğer bünyede bütünleşebiliyordu
- ✔ KOSGEB'in genel kuralına göre standart sektörlerde en az 5, ileri teknoloji alanlarında daha az sayıda işletmenin bir araya gelmesi aranıyordu
🤝 Proje Ortaklığı Modeli
- ✔ Yeni bir şirket kurulmuyor; her ortak işletme, proje başvuru formundaki iş-zaman planında kendine düşen faaliyeti kendi bünyesinde yürütüyordu
- ✔ Ortaklardan biri "proje ortağı koordinatör" olarak başvuruyu yönetiyordu
- ✔ Büyük işletmeyle kurulan ortaklıklarda veya İŞGEM/TEKMER bünyesindeki işletmelerde asgari işletme sayısı ve bazı süre şartları aranmıyordu
Genel başvuru şartları ise şunlardı: ön başvuru tarihinden en az 1 yıl önce kurulmuş olmak ve son mali yılda bilanço esasına göre defter tutmuş olmak. Büyük işletmeyle ortaklık kuran veya İŞGEM/TEKMER bünyesinde faaliyet gösteren işletmeler bu iki şarttan muaftı.
⚠️ Karıştırmayın: "İşbirliği-Güçbirliği" ile "İş Birliği Destek Programı" Aynı Şey Değil
KOSGEB'in sitesinde hâlâ erişilebilen eski "İşbirliği- Güçbirliği Destek Programı" sayfası (2016 güncellemesi) ile 2022'de yenilenen "İş Birliği Destek Programı" sayfasındaki rakamlar birbirinden farklı. Aynı isim ve aynı mantıkla iki farklı dönemin kuralları internette yan yana dolaşıyor. Eğer geçmişte onaylanmış bir projeniz varsa, başvurunuzun hangi uygulama esasları versiyonuna göre değerlendirildiğini KOSGEB il müdürlüğünüzle teyit etmeniz gerekir; aşağıda anlatılan güncel (2022 sonrası) rakamlara göre yönlendirilmiş olma riski var.
💡 Uzman Notu
Bu tür çok ortaklı destek programlarında en sık gözden kaçan nokta, projenin teknik başarısından çok, ortaklar arasındaki hukuki ve mali paylaşım yapısının netliğidir. İşletici kuruluş modelinde kim ne kadar hisseye sahip olacak, proje ortaklığı modelinde hangi ortak hangi gideri üstlenecek gibi sorular başvuru öncesinde netleşmediğinde, KOSGEB kurul değerlendirmesi aşamasında veya proje uygulama sürecinde ciddi gecikmelere yol açabiliyordu. Ortak bir yatırım planlıyorsanız, bu tip bir destek programına başvurmadan önce ortaklar arası protokolün ayrıntılı hazırlanması, tek başına teknik projeden daha az önemli değildir.
3. Destek Oranları ve Üst Limitler
KOSGEB'in resmî kaynaklarına göre program, 3 Haziran 2022 sonrası başvurularda şu yapıyla işliyordu:
| Kalem | Oran / Yapı |
|---|---|
| Genel destek oranı (personel hariç) | %60 |
| Desteğin geri ödemeli (kredi) kısmı | %70 |
| Desteğin geri ödemesiz (hibe) kısmı | %30 |
| Yerli malı belgeli makine/teçhizat bonusu | Geri ödemesiz oran +%15 (geri ödemeliden düşülerek) |
| Personel gideri | Net asgari ücret esaslı ayrı hesap, geri ödemesiz |
| Proje süresi | En az 12, en fazla 36 ay |
Kaynak: KOSGEB resmî İş Birliği Destek Programı sayfası ve uygulama esasları belgesi. Toplam üst limitler işletici kuruluş modelinde 5.000.000 TL, proje ortaklığı modelinde teknoloji seviyesine göre 5.000.000-10.000.000 TL arasında değişiyordu.
Desteklenen giderler arasında personel, makine-teçhizat, kalıp, hammadde/malzeme, yazılım, danışmanlık ve fizibilite çalışması gibi kalemler vardı; gayrimenkul alımı, inşaat, taşıt kiralama, enerji giderleri ile vergi ve sosyal güvenlik primleri ise kapsam dışındaydı. Hangi giderin ne oranda destekleneceğine, başvurulan projeye özel olarak KOSGEB kurulu karar veriyordu.
4. Program Neden ve Ne Zaman Kapandı?
KOSGEB, 2024 ve 2025 yılları boyunca destek portföyünü kapsamlı şekilde yeniledi. Bu süreçte İşletme Geliştirme Destek Programı, KOBİGEL - KOBİ Gelişim Destek Programı, Geleneksel/İleri Girişimci Destek Programı gibi uzun yıllardır uygulanan birçok program kapatıldı ve yerlerine Girişimci Destek Programı, Kapasite Geliştirme Destek Programı gibi yeni, daha az sayıda ama daha geniş kapsamlı programlar getirildi. İş Birliği Destek Programı da bu yenileme dalgasının bir parçası olarak, KOSGEB'in resmî "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" sayfasında belirtildiği üzere 28.02.2025 tarihinde başvuruya kapatıldı.
KOSGEB, kapanış gerekçesini programa özel ayrı bir duyuruyla detaylandırmadı; genel eğilim, birbiriyle örtüşen çok sayıda dar kapsamlı programı azaltıp KOBİ'lerin tek bir başvuruyla daha geniş bir ihtiyaç setini karşılayabileceği "şemsiye" programlara geçiş yönünde. Kapasite Geliştirme Destek Programı'nın 2024'te devreye girip birçok eski programın (İşletme Geliştirme, KOBİGEL dahil) işlevini devralması bu eğilimin en net örneği.
Kapanış yalnızca yeni başvuru alımınıdurdurdu. 28 Şubat 2025'ten önce başvurusu onaylanmış ve destek süreci devam eden işletmeler, taahhütlerini tamamlayana kadar projelerine ait ödemeleri almaya devam ediyor. Yani hâlihazırda bu programdan yararlanıyorsanız, kapanış kararı sizi doğrudan etkilemiyor.
5. Yerine Ne Var? Ortak Proje Arayan KOBİ'ler Ne Yapmalı?
KOSGEB, İş Birliği Destek Programı'nın birebir yerine geçen, aynı isim ve aynı kapsamda yeni bir program duyurmadı. Ancak ortak proje ihtiyacının niteliğine göre bakılabilecek birkaç güncel seçenek var:
Tedarikçi geliştirme amaçlı iş birlikleri
Halihazırda aktif olan Kapasite Geliştirme Destek Programı, tedarikçi geliştirme amaçlı paydaş kuruluşlarla protokol imzalanmış sektörlerde iş birliği yapan işletmeleri, diğer başvuranlardan farklı olarak "hızlı büyüyen işletme" şartından muaf tutuyor. Ortak bir tedarik zinciri geliştirme projeniz varsa, önce bu programın kapsamındaki protokollü sektörler listesinde yer alıp almadığınızı kontrol etmeniz gerekir.
İhracat odaklı grup/kümelenme projeleri
Amacınız ortak üretimden çok, birlikte pazara açılmak ve ihracat kapasitesi geliştirmekse, Ticaret Bakanlığı'nın UR-GE (Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesi) projeleri hâlâ aktif ve doğrudan işletme gruplarının bir araya gelerek başvurduğu bir destek modeli. İş Birliği Destek Programı'ndaki "birden fazla işletme, ortak proje" mantığına en yakın, hâlâ yürürlükte olan yapı bu.
Sektörel eğitim/danışmanlık merkezi kurmak isteyenler
Amacınız birden fazla işletmenin ortak kullanacağı bir eğitim veya danışmanlık merkezi kurmaksa, KOSGEB'in SEGEM - Sektörel Gelişim Merkezi Destek Programı, benzer bir "işletici kuruluş" mantığıyla hâlâ başvuruya açık. Ancak dikkat: SEGEM'de destekten doğrudan yararlanan taraf tek başına bir KOBİ değil, işletici kuruluşu kuran anonim şirket; İş Birliği Destek Programı'ndan farklı bir yararlanıcı modeli var.
Ortak makine/yatırım maliyetini tek başına karşılamak
İş Birliği Destek Programı kapandığı için, birden fazla işletmenin ortaklığı olmadan tek başınıza büyük bir makine/ teçhizat yatırımı yapmayı planlıyorsanız, Kapasite Geliştirme Destek Programı'nın 20-30 milyon TL'lik kredi limitine veya yatırım büyüklüğünüze göre Yatırım Teşvik Belgesi'ne bakmanız daha uygun olabilir.
6. Dikkat Edilmesi Gerekenler
7. Resmî Kaynaklar
8. Sık Sorulan Sorular
KOSGEB İş Birliği Destek Programı'na şu an başvurabilir miyim?
Hayır. KOSGEB'in resmî sitesine göre program 28.02.2025 tarihinde başvuruya kapatıldı ve "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" listesine alındı. Yeni başvuru kabul edilmiyor.
Program tamamen mi bitti, yoksa geçici bir süre için mi kapalı?
KOSGEB bu programı, birçok başka destekle birlikte "yürürlükten kaldırılan" kategorisine aldı. Bu, dönemsel çağrı kapanışı (ör. yılda birkaç kez açılıp kapanan bir program) değil, programın uygulamadan tamamen kaldırıldığı anlamına geliyor. KOSGEB yeniden açılacağına dair resmî bir takvim paylaşmadı.
Daha önce onaylanan bir İş Birliği projem var, desteğim kesildi mi?
Hayır. Kapanış yalnızca yeni başvuru kabulünü durduruyor. 28 Şubat 2025'ten önce onaylanmış ve destek süreci devam eden projeler, taahhüt ve ödeme süreçlerini kendi programı kapsamında tamamlıyor.
İş Birliği Destek Programı ile İşbirliği-Güçbirliği Destek Programı aynı şey mi?
Aynı temel mantığa (birden fazla işletmenin ortak proje yürütmesi) dayanıyor ama farklı dönemlerin farklı kurallarına sahip. İşbirliği-Güçbirliği ismi, 3 Haziran 2022'deki güncellemeden önceki döneme ait; sonrasında program "İş Birliği Destek Programı" adıyla ve güncellenmiş oran/ limitlerle devam etti.
Ortak üretim/ortak yatırım için başka hangi destek programına bakabilirim?
İhtiyacınızın niteliğine göre değişir: tedarikçi geliştirme amaçlı iş birlikleri için Kapasite Geliştirme Destek Programı'nın ilgili istisnasına, ihracat odaklı grup projeleri için Ticaret Bakanlığı'nın UR-GE projelerine, ortak bir eğitim/danışmanlık merkezi kurmak için SEGEM Destek Programı'na bakabilirsiniz. Hiçbiri İş Birliği Destek Programı'nın birebir muadili değil, her birinin kendi şartları var.
Programın güncel durumunu nereden teyit edebilirim?
En güvenilir kaynak her zaman kosgeb.gov.tr'nin kendi destek sayfaları ve "Yürürlükten Kaldırılan Destekler" listesi. Üçüncü taraf danışmanlık sitelerindeki güncelleme tarihleri yanıltıcı olabilir; bu yazıyı hazırlarken de resmî olmayan bazı kaynaklarda programın hâlâ aktif gösterildiğini, ancak KOSGEB'in kendi sitesinin bunu doğrulamadığını gördük.
Sonuç
KOSGEB İş Birliği Destek Programı, uzun yıllar KOBİ'lerin ortak üretim ve ortak yatırım projelerinde başvurduğu önemli bir kaynaktı, ama 28 Şubat 2025 itibarıyla başvuruya kapandı ve KOSGEB'in birebir bir yenisini duyurmadığı bir boşluk bıraktı. Bu, ortak proje fikri olan bir KOBİ'nin elinin boş kaldığı anlamına gelmiyor; ihtiyacın niteliğine göre Kapasite Geliştirme, SEGEM veya UR-GE gibi hâlâ yürürlükte olan programlardan biri uygun olabilir. Önemli olan, artık var olmayan bir programın eski şartlarına göre plan yapmak yerine, güncel destek haritasında nerede durduğunuzu doğru tespit etmek.
Şirketinizin ortak proje ihtiyacına en uygun destek programını belirlemekten başvuru sürecinin yürütülmesine kadar Koray Akdağ / Sistem Global Danışmanlık olarak yanınızdayız. Ayrı bir danışmanlık firması aramanıza gerek kalmadan, doğru programın tespitini de başvuru sonrasındaki süreci de tek noktadan yürütebiliriz.