Enerji maliyetleri yükseldikçe ve ihracat yapılan pazarlarda karbon temelli sınır düzenlemeleri konuşulmaya başladıkça, sanayi KOBİ'lerinin gündemine hızla bir soru oturdu: çatıma güneş paneli kursam veya üretim sürecimi döngüsel ekonomiye uygun hale getirsem, devletten ne kadar destek alabilirim? KOSGEB'in bu soruya somut bir cevabı var, ama bu destek çoğu zaman ya hiç bilinmiyor ya da kurumun dijital dönüşüme yönelik ayrı programıyla karıştırılıyor. Bu yazıda, Dünya Bankası finansmanlı Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında KOSGEB'in yürüttüğü Yeşil Sanayi Destek Programı'nı, kapsamından geri ödeme yapısına ve çağrıların güncel başvuru durumuna kadar resmî kaynaklarla ele alıyoruz.
⚡ Kısa Cevap
- ✔ Program, Dünya Bankası finansmanlı Türkiye Yeşil Sanayi Projesi'nin KOSGEB ayağı; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülüyor.
- ✔ İki ayrı bileşeni var: Güneş Enerjisi Yatırımları (üst limit 14 milyon TL, %60 destek oranı) ve Temiz ve Döngüsel Ekonomi (üst limit 4 milyon TL, %70 destek oranı).
- ✔ 2023 çağrılarında, işyeri depremde hasar gören ve bunu belgeleyen işletmeler için destek oranı il bazında %80 veya %90(Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya ile Nurdağı ve İslahiye ilçelerinde %90) olarak uygulanıyor.
- ✔ Destek bir hibe değil, geri ödemeli finansman; proje bitiminden sonra 12 ay ödemesiz, ardından taksitlerle geri ödeniyor.
- ✔ Başvuru şartları arasında en az 2 yıl önce kuruluş, belirli bir Findeks kredi notu ve en az 1.000.000 TL proje bütçesi bulunuyor.
- ✔ KOSGEB verilerine göre 2026'nın ilk 6 ayında (Ocak-Haziran) program kapsamında 466 işletmeye 480,7 milyon TL destek kullandırıldı; bu rakam, daha önce kabul edilen projelerin ödemelerini yansıtıyor.
- ✔ Başvuru KOBİ Bilgi Sistemi (KBS) üzerinden yapılıyor. Ancak 2023-01 ve 2023-02 çağrılarının resmî başvuru dönemi 30 Kasım 2024'te sona erdi; Ekim 2026 itibarıyla KOSGEB kaynaklarında yeni bir çağrı dönemi tespit edemedik.
📑 İçindekiler
1. Program Nedir? Kim Yürütüyor?
Yeşil Sanayi Destek Programı, Dünya Bankası finansmanlı Türkiye Yeşil Sanayi Projesi'nin KOSGEB tarafından işletmelere aktarılan ayağıdır. Toplam proje bütçesi 450 milyon dolar; bu bütçenin 250 milyon dolarlık kısmı KOSGEB'e ayrılmış durumda. Proje, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda KOSGEB ve TÜBİTAK aracılığıyla yürütülüyor. TÜBİTAK ayağı, firmaların yeşil Ar-Ge ve yenilik projelerine odaklanan ayrı bir destek mekanizması; bu yazı yalnızca KOSGEB'in işlettiği bölümü konu alıyor.
Programın amacı, sanayi sektöründeki KOBİ'lerin enerji, su ve hammadde verimliliğini artırmasını, atık yönetimini iyileştirmesini, endüstriyel simbiyoz ve döngüsel ekonomi projelerine yönelmesini ve yenilenebilir enerjiye geçişini finansal olarak desteklemektir. Kısacası, üretim maliyetlerini düşürürken çevresel ayak izini küçültmek isteyen imalatçı işletmeler için tasarlanmış bir mekanizma.
Programın adı zaman zaman "Yeşil Dönüşüm Destek Programı" olarak da anılıyor ve bu da farklı bir KOSGEB programıyla karışmasına yol açıyor. Aşağıdaki 3. bölümdeki "Karıştırmayın" kutusunda bu farkı netleştiriyoruz.
2. İki Destek Bileşeni: Güneş Enerjisi ve Döngüsel Ekonomi
Program, birbirinden bağımsız değerlendirilen iki ayrı proje teklif çağrısı üzerinden işledi (aşağıdaki tablo 2023-01 ve 2023-02 çağrılarının koşullarını gösteriyor):
| Bileşen | Kapsam | Üst Limit | Destek Oranı |
|---|---|---|---|
| Güneş Enerjisi Yatırımları | Çatı tipi GES ve tesis içi kombine GES için makine-teçhizat giderleri | 14.000.000 TL | %60 (işyeri hasar gören afet bölgesi işletmelerinde %80-90) |
| Temiz ve Döngüsel Ekonomi | Enerji/su/hammadde verimliliği, atık geri dönüşümü, endüstriyel simbiyoz; personel, makine-teçhizat, yazılım ve hizmet alım giderleri | 4.000.000 TL | %70 (işyeri hasar gören afet bölgesi işletmelerinde %80-90) |
Her iki çağrıda da proje süresi en az 8, en fazla 12 ay olarak belirlenmişti. Güneş enerjisi çağrısı doğrudan makine-teçhizat yatırımına odaklanırken, döngüsel ekonomi çağrısı personel giderinden yazılıma kadar daha geniş bir gider kalemi yelpazesini kapsıyor. Destekten yararlanacak işletmeden, destek ödemesi öncesinde destek tutarı kadar teminat mektubu (banka teminatı veya KGF kefaleti) isteniyor.
Ağustos 2026 tarihli güncel Yeşil Sanayi Destek Programı Yönergesi (Rev.No:04) ise programı iki alt bileşen üzerinden tanımlıyor: Alt Bileşen 1.1 (enerji sistemlerinin karbonsuzlaştırılması, %60 destek oranı, işletme başına üst limit 500.000 ABD Doları karşılığı TL) ve Alt Bileşen 1.2 (iklim eylemi ve kaynak verimliliği, %70 destek oranı, 150.000 ABD Doları karşılığı TL). Proje süresi 8 ile 24 ay arasında, 4 ayın katları olarak belirlenebiliyor; ancak çağrıda ilan edilen limit, oran ve süre geçerli olduğundan her yeni çağrının metni ayrıca incelenmelidir.
⚠️ Karıştırmayın: KOSGEB'in Üç Farklı "Yeşil/Dönüşüm" Desteği
KOSGEB'in adında "yeşil" veya "dönüşüm" geçen birden fazla desteği var ve bunlar sık sık birbirine karıştırılıyor:
- Yeşil Sanayi Destek Programı (bu yazının konusu): Dünya Bankası finansmanlı, 14 milyon TL / 4 milyon TL limitli, büyük ölçekli GES ve döngüsel ekonomi yatırımları için.
- KOSGEB'in daha önceki enerji verimliliği desteği: yıllık enerji tüketimi 10-500 TEP aralığındaki işletmelere yönelik, motor etüdü ve enerji etüdü hizmetleriyle işleyen, üst limitleri en fazla 900.000 TL uygulama gideri seviyesinde kalan çok daha dar kapsamlı, farklı bir destek.
- KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı: yeşil değil dijital dönüşüme (ERP, robotik, yapay zekâ gibi) yönelik, ayrı bir yönergeyle işleyen, tamamen farklı bir program.
Başvuru yapmadan önce hangi programı kastettiğinizi netleştirmek, yanlış çağrı dokümanını inceleyip zaman kaybetmenizi önler.
3. Kimler Başvurabilir?
Program, çağrıda ilan edilen sanayi sektörlerinde (2023 çağrılarında imalat sektörünün tamamı ile belirli hizmet sektörleri) faaliyet gösteren KOBİ'leri hedefliyor. Başvuru için aranan temel şartlar şöyle:
- Küçük veya orta ölçekli işletme olmak (mikro ölçekli işletmeler bu programın kapsamı dışında tutuluyor) ve KOSGEB Veri Tabanı'nda kayıtlı, işletme beyanı güncel olmak.
- İlgili proje teklif çağrısının ilan tarihi itibarıyla en az 2 yıl önce kurulmuş olmak.
- Findeks kredi notu endeksine göre "orta riskli", "az riskli", "iyi" veya "çok iyi" gruplandırmalarından birinde yer almak.
- Toplam proje bütçesinin en az 1.000.000 TL olması ve işletmenin onaylı son mali yıl bilançosunun veya net satış hasılatının proje bütçesinden büyük olması.
- Güneş enerjisi çağrısında ayrıca son 12 aylık toplam enerji tüketiminin en az 20 TEP (ton eşdeğeri petrol) olması ve başvuru tarihinde geçerli bir "Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu"na sahip olunması.
- Çevresel ve Sosyal Yönetim Sistemi izleme kriterlerine göre "düşük" veya "orta" riskli olmak; sermayenin en az %75'i ile en büyük hissedarın özel sektöre ait olması ve çoğunluk temsilinin kamuda bulunmaması (Yönerge madde 8).
- İşletmenin KOBİ Bilgi Sistemi'nde (KBS) kayıtlı, onaylı bir İşletme Beyanı'na sahip olması.
- Vergi dairesindeki NACE kodunun, ilgili proje teklif çağrısının kapsamındaki sektörler tablosunda yer alması. Bu konuda kayıtlı kodunuz ile fiili faaliyetiniz arasında bir fark varsa, NACE kodu uyumsuzluğu durumunda ne yapılması gerektiğini anlattığımız yazımıza göz atmanızı öneririz.
💡 Uzman Notu
Başvurularda en sık gözden kaçan nokta, "en az 2 yıl önce kurulmuş olma" şartının yalnızca ticaret sicili tescil tarihine bakılarak değerlendirilmesidir. Oysa Findeks kredi notu ve NACE kod uygunluğu bu şartla birlikte, eş zamanlı sağlanmak zorunda. Kuruluş yaşı kriterini rahatlıkla karşılayan bir işletme bile, kredi notu veya kayıtlı faaliyet kodu uyumsuzsa başvuru aşamasında elenebiliyor. Üç şartın birlikte ve başvurudan önce kontrol edilmesi, gereksiz bir ret riskini baştan ortadan kaldırır.
4. Destek Nasıl Geri Ödenir?
Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta var: Yeşil Sanayi Destek Programı bir hibe değil, geri ödemeli finansmanşeklinde işliyor. Her iki çağrıda da geri ödeme, proje süresinin bitiş tarihinden sonra başlıyor: ilk 12 ay ödemesiz dönem, ardından 4'er aylık dönemler halinde 6 eşit taksitte tamamlanıyor. Zamanında ödenen taksitlere faiz ve komisyon uygulanmıyor; vadesinde ödenmeyen taksit için 7 günlük süre verildikten sonra borcun tamamı muaccel hale gelebiliyor ve teminat nakde çevrilebiliyor.
Uygulama süreci de "harca-belgele-ödeme al" mantığıyla ilerliyor: projeler 4'er aylık dönemler halinde izleniyor, işletme her dönem sonunda fiilen gerçekleştirdiği faaliyet ve giderleri belgeliyor, KOSGEB bu belgeleri inceleyip uygun bulduğu tutar için ödeme açıyor. Yani destek, proje başında toplu halde değil, harcama gerçekleştikçe kademeli olarak kullandırılıyor.
Bu yapı, nakit akışı planlaması açısından önemli: işletmenin önce kendi kaynağıyla veya bir yatırım kredisiyle harcamayı yapması, belgelemesi ve ancak sonrasında KOSGEB desteğini alması gerekiyor. Bu nedenle başvuru öncesi finansman planınızı buna göre kurgulamanız gerekiyor.
5. Başvuru Süreci: Adım Adım
Başvuru tamamen elektronik ortamda, KOBİ Bilgi Sistemi (KBS) üzerinden yürütülüyor:
KBS Kaydı ve İşletme Beyanı
Güncel Çağrı Dokümanının İncelenmesi
Proje Başvuru Formu ve Eklerinin Hazırlanması
KBS Üzerinden Online Başvuru
Değerlendirme, Sözleşme ve Kaynak Kullandırımı
5.1. Gerekli Belgeler
KOSGEB, başvuru için proje başvuru formu, taahhütname, kontrol tablosu, çevresel durum tespit formları ve yeminli mali müşavir (YMM) bildirim formu gibi çok sayıda belge ve form talep ediyor. Bu belgelerin güncel şablonları, ilgili proje teklif çağrısı dokümanının ekinde yayımlanıyor; başvuru öncesi mutlaka en güncel sürümlerin kullanılması gerekiyor.
5.2. Değerlendirme Süreci
Başvurular önce şekil ve uygunluk kontrolünden geçiyor, ardından ilgili değerlendirme kurulunca proje bazında inceleniyor. Kabul edilen projeler için işletme ile KOSGEB arasında bir sözleşme imzalanıyor; kaynak kullandırımı ise 4. bölümde anlatılan "harca-belgele-ödeme al" döngüsü içinde başlıyor.
Başvuru formundan gerekli çevresel durum tespit belgelerine kadar sürecin tamamını birlikte yürütebiliriz. Şirketinizin bu programa uygunluğunu ücretsiz ön analizle birlikte değerlendirelim.
6. Program Şu An Açık mı?
KOSGEB'in resmi internet sitesinde, "2023-01 Sanayi KOBİ'lerinin Güneş Enerjisi Yatırımlarının Desteklenmesi Proje Teklif Çağrısı" ve "2023-02 Sanayide Temiz ve Döngüsel Ekonomi Proje Teklif Çağrısı" hâlâ "Yürürlükte Olan Çağrılar" başlığı altında listeleniyor. Ancak çağrı metinlerindeki başvuru dönemi, GES çağrısı için 8 Aralık 2023, döngüsel ekonomi çağrısı için 1 Aralık 2023 ile 30 Kasım 2024 (saat 23:59)arasındaydı ve başvuru sistemi bu tarihte kapandı. Ekim 2026 itibarıyla KOSGEB kaynaklarında bu çağrılar için bir süre uzatımı veya yeni bir çağrı dönemi tespit edemedik; bu nedenle yazıyı "program kapalı" olarak işaretledik. Programın kendisi ise sona ermiş değil: KOSGEB'in açıkladığı verilere göre 2026 yılının ilk altı ayında (Ocak-Haziran döneminde) Yeşil Sanayi Destek Programı kapsamında 466 işletmeye 480 milyon 752 bin 684 TL destek kullandırıldı. Bu rakam, daha önce kabul edilen projelerin ödemelerini yansıtıyor; yeni başvuru alındığı anlamına gelmiyor.
Yeni bir çağrı ilan edilirse limit, oran, süre ve sektör kapsamı çağrı metninde yeniden belirlenebilir. Başvurudan önce güncel durumu kosgeb.gov.tr üzerindeki güncel çağrı duyurusundan veya KBS üzerinden, ya da 444 1 567 numaralı KOSGEB Çağrı Merkezi'nden mutlaka teyit edin.
7. Dikkat Edilmesi Gerekenler
8. Resmî Kaynaklar
🤝 Yeşil Dönüşüm Yatırımınız İçin Uygunluk Kontrolü
Projenizin programın kapsamına girip girmediğini ve hangi harcamaların desteklenebileceğini başvuru öncesinde birlikte netleştirebiliriz. Bizimle iletişime geçebilirsiniz. Ayrıca KOSGEB danışmanlık hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
9. Sık Sorulan Sorular
KOSGEB Yeşil Sanayi Destek Programı hibe mi, kredi mi?
Ne tam hibe ne de klasik banka kredisi: geri ödemeli bir KOSGEB finansmanı. Proje bitiminden sonra 12 ay ödemesiz dönemin ardından 4'er aylık dönemler halinde 6 eşit taksitte geri ödeniyor.
Mikro işletmeler bu programdan yararlanabilir mi?
Hayır. Program yalnızca küçük ve orta ölçekli sanayi KOBİ'lerini kapsıyor; mikro ölçekli işletmeler kapsam dışında tutuluyor.
Güneş enerjisi ve döngüsel ekonomi bileşenlerine aynı anda başvurulabilir mi?
İki bileşen ayrı proje teklif çağrıları olarak yürütülüyor ve ayrı ayrı değerlendiriliyor. Uygun görülen işletmeler her iki çağrıya da başvurabilir, ancak her başvurunun kendi kapsamına ve gider kalemlerine uygun ayrı bir proje olarak hazırlanması gerekiyor.
Destek başvurusu için asgari proje bütçesi ne kadar?
Toplam proje bütçesinin en az 1.000.000 TL olması gerekiyor. Bu tutarın altında kalan projeler başvuru şartını sağlamıyor.
Program, KOSGEB'in dijital dönüşüm destek programıyla aynı mı?
Hayır, ikisi tamamen ayrı programlar. Yeşil Sanayi Destek Programı güneş enerjisi ve döngüsel ekonomi yatırımlarına, KOBİ Dijital Dönüşüm Destek Programı ise ERP, robotik, yapay zekâ gibi dijital yatırımlara yönelik ayrı bir yönergeyle işliyor.
Deprem bölgesindeki işletmeler için özel bir avantaj var mı?
Evet, ancak koşula bağlı. 2023 çağrılarında, afet bölgesi illerinde faaliyet gösteren ve işyeri depremde hasar gören (hasarı belgeleyen) işletmeler için destek oranı, standart %60-%70 seviyesinden %80'e (Adana, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Kilis, Osmaniye, Şanlıurfa) veya %90'a (Adıyaman, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya, Nurdağı ve İslahiye) yükseltiliyor. Güncel Yönerge de deprem bölgesindeki KOBİ'ler için hasar derecesine bağlı olarak azami %90 oranı öngörüyor.
Sonuç
Yeşil Sanayi Destek Programı, sanayide "yeşil dönüşüm" başlığı altında konuşulan pek çok gündemin aksine, somut rakamları ve net başvuru şartları olan bir KOSGEB desteği. 2023 çağrılarında çatı tipi güneş enerjisi yatırımı planlayan veya üretim sürecinde kaynak verimliliğine yönelmek isteyen KOBİ'ler için 14 milyon TL'ye ve 4 milyon TL'ye kadar geri ödemeli finansman sağlandı. Bu çağrıların başvuru dönemi 30 Kasım 2024'te kapandığı için yeni çağrı duyurusunu takip etmek gerekiyor. Destek hibe değil, geri ödeme yükümlülüğü olan bir finansman modeli olduğundan, yeni bir çağrıda hem uygunluk kriterleri hem de nakit akışı planı dikkatle değerlendirilmelidir.